رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • شنبه ۲۹ دی ۱۳۹۷
  • السبت ۱۲ جماد أول ۱۴۴۰
  • 2019 Saturday 19 January

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • شنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۸:۳۹
  • کد خبر : 1255
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : ماهواره خلاقیت را ازما گرفته است/ مسئولان کردستان به فکر تأسیس فرهنگسرای هنر باشند
دکتر قطب‌الدین صادقی در گفت‌وگو با روژان مطرح کرد:

ماهواره خلاقیت را ازما گرفته است/ مسئولان کردستان به فکر تأسیس فرهنگسرای هنر باشند

سریال‌های آبکی ترکی که از کانال‌های ماهواره‌ای پخش می‌شود، سراپا جعل تاریخ و دروغ هستند و در اکثر خانواده‌ها نفوذ کرده‌اند و فرهنگ مردم را نشانه گرفته‌اند.

دکتر قطب‌الدین صادقی متولد سوم اردیبهشت ۱۳۳۱ شهر سنندج، بعد از گذراندن مراحل مقدماتی تحصیل در سنندج وارد دانشگاه تهران شد و در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته هنرهای نمایشی لیسانس گرفت و سپس موفق به اخذ مدرک فوق‌لیسانس و دکترای هنرهای نمایشی از دانشگاه سوربن پاریس شد.
او بعد از بازگشت به ایران در دانشکده‌های هنرهای زیبا، میراث فرهنگی، جهاد، سوره و هنر و معماری تهران تدریس کرد.
عضویت در کمیته واژه‌گزینی هنر تئاتر در فرهنگستان زبان فارسی، عضویت در فرهنگستان هنر و همچنین مدیریت مجموعه یک‌صد جلدی تئاتر امروز جهان در انتشارات قطره ازجمله فعالیت‌های صادقی در سال‌های اخیر است.
توجه به هنرهای سنتی و آئین‌های کهن ایرانی ویژگی آثار نمایشی صادقی است.
عمده‌ترین فعالیت صادقی جدا از تدریس تئاتر، نگارش نمایشنامه، ترجمه و نگارش مقاله و سخنرانی در داخل و خارج بوده است.
پرونده نگارش این نمایشنامه‌نویس و مدرس دانشگاه به این آمار ختم نمی‌شود و نگارش ۳۰ نمایشنامه دیگر نیز ازجمله فعالیت‌های وی در زمینه نمایشنامه‌نویسی است.
نکته موردتوجه در نمایشنامه‌های صادقی توجه و ارزش‌گذاری این هنرمند باسابقه تئاتر بر آئین‌ها و مراسم کهن ایرانی است. وی همواره در آثار نمایشی خود به احیای این ارزش‌ها پرداخته و برخی از این آئین‌های کهن را روی صحنه نمایش زنده کرده است. مثل هر هنرمند صاحب سبک دیگر، اصول و چارچوب‌هایی دارد که از آن‌ها کوتاه نمی‌آید و اگر پای صحبت‌هایش بنشینید، باحوصله و دقت مبانی نظری و هنری کارش را برایتان توضیح می‌دهد.
او ۳۰ سال است که در دانشکده‌های هنری ایران تدریس می‌کند؛ همین سابقه از او شخصیتی ساخته است که علاوه بر دنیای هنر در سایر عرصه‌ها نیز صاحب‌نظر و داری تحلیلی علمی از جهان هستی باشد.
دکتر قطب‌الدین صادقی به بهانه حضور در نشست برنامه‌ریزی ثبت منطقه اورامان در سنندج هفته گذشته به دفتر هفته‌نامه آمد و در کمال سادگی و خوش‌رویی پاسخگوی سؤالات خبرنگار ما بود:

رۆژان: اگرچه خوانندگان شما را به‌خوبی می‌شناسند اما دوست داریم از زبان خودتان دکتر صادقی را بشناسیم؟
– در ‌محله جورآباد سنندج به دنیا آمدم. درست روبروی خانه‌ی مفتی بزرگ (موفتی گه وره) خانه‌ای داشتیم یک در خانه به کوچه‌ی موفتی گه‌وره باز می‌شد و یک در دیگر به کوچه کمانگر؛ روبروی خانه آقای سید علی سجادی و تیمسار کمانگر منزل اشرف نظام خانه نظری و آقای شادمان هم‌محله‌ایم بودند. در دبستان هدایت درس خواندم سال ۵۰ وارد دانشگاه شدم در رشته تئاتر شروع به تحصیل کردم هرچند هفت سال قبل از آن در دوران دبیرستان در گروه شهاب که زیر نظر اداره فرهنگ و هنر وقت توسط آقای خاکسار که خدا رحمتش کند دایر شده بود به سرپرستی آقای یوسف عرشی تئاتر کار می‌کردم و تجربه‌ی اجرا و کارگردانی چندین نمایش را داشتم پس از اخذ مدرک لیسانس از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران چون رتبه اول رشته خودم بودم برای ادامه تحصیل به کشور فرانسه رفتم و فوق لیسان و دکترا را در دانشگاه سوربن گرفتم.
رۆژان: آیا سینما و تئاتر کردی داریم؟
– به نظرم ما سینمای کردی نداریم چون داشتن سینما نیازمند چند مؤلفه است:
۱) سرمایه عظیم و گردش سرمایه ۲) تکنولوژی مانند استودیوی مجهز و به‌روز ۳) فروش و گیشه.
که ما هیچ کدام را به درستی نداریم. هیچ شخص ثروتمندی حاضر به سرمایه‌گذاری در این بخش نیست. تلاشی که فیلم‌سازان می‌کنند قابل ‌احترام است اما وقتی حتی سالن‌های کافی سینما نداریم نمی‌توانیم مدعی سینما باشیم؛ شهر سنندج فقط دو سینما دارد در کلان‌شهر کرمانشاه سال گذشته آخرین سینما هم تعطیل شد. در کشوری مثل فرانسه هرروز صدها فیلم اکران می‌شود.
رۆژان: در این تئاتر و سینما که به‌نوعی آن را نداریم وضعیت ما در میان سایر استان‌های کشور چگونه است؟
– می‌توان گفت شرایط ما نسبت به بعضی‌ها بهتر است. ۸۰۰ نفر عضو انجمن نمایش هستند و ۵۰۰ نفر آن فعال هستند. حجم تولید استان کردستان ازنظر تولید فرهنگی و تئاتر بهتر از سایرین است در طول سال، جشنواره‌های خوبی در استان برگزار می‌شود نظیر جشنواره تئاتر کردی – جشنواره تئاتر خیابانی مریوان و … بچه‌های تئاتر ما نسبت به‌جاهای دیگر بی‌پول تر وبی سرپرست‌تر هستند و از امکانات کمتری برخوردارند؛ اما کار خوشان را با عشق انجام می‌دهند.
*رۆژان: وضعیت فرهنگ عمومی جامعه را چطور ارزیابی می‌کنید؟ در باب فرهنگ عمومی مردم از نظر اهمیت دادن به مسائل فرهنگی و هنری چه دیدگاهی دارید؟
– فرهنگ شامل دو بخش است؛ فرهنگ سنتی که در آن مشکلی نداریم، چون با روح مردم عجین شده است. مثل رقص کردی و لباس کردی، آداب و سنن بومی، آداب خوبی هستند. اساس فرهنگ سنتی تکراری است و دخل و تصرفی در آن نیست و عوض نمی‌شود و ناخودآگاه به حافظه تاریخی ما وصل است. جایی که مشکل وجود دارد، حوزه فرهنگ تولیدی معاصر روز است. بر اساس نوآوری و نوعی ابداع پیش می‌رود، اندیشه می‌خواهد و بینش و تکنیک، تربیت دانشگاهی و روشن‌فکری می‌خواهد. خلاقیت فعالانه می‌خواهد. در این بخش مشکل‌داریم چون اقتضای شهرنشینی و مدنیت است. شهر یعنی هنر و فرهنگ، یعنی تولید فرهنگ و هنر. در روستاها عمده دغدغه مردم تولید کشاورزی و دامداری است؛ اما در شهر باید تولید صنعتی داشته باشیم که متأسفانه نداریم. عده‌ای از مردم شهر فقط مصرف‌کننده هستند اما فرهنگشان فرهنگ روستایی است. اصول شهر گفتمان، دموکراسی، سرمایه‌های اجتماعی است و به قول جامعه شناسان پیوند مکانیکی به پیوند ارگانیکی تبدیل می‌شود. چیزی که بیشتر از همه باعث جا افتادن فرهنگ شهرنشینی می‌شود، فرهنگ و هنر است که متأسفانه در جامعه ما به‌خوبی تعریف‌نشده است. شهرنشینی فقط مصرف‌گرایی و استفاده از امکانات بهتر نیست، ما در دوره‌ی گذار هستیم؛ مردم باید بدانند به کدام بخش تعلق دارند، در شهر باید مدام، در حالت تولید فرهنگ و هنر باشیم تا هم تنهایی خودمان را پرکنیم و سرگرم شویم و هم هویت خودمان را بشناسیم و خود را پیدا کنیم. در سنندج ۱۵۵ خانه تاریخی داریم تا جایی که اطلاع دارم حدود ۵۰ خانه تملک شده است و حدود ۱۰۵ خانه مانده است تمام کارها را نباید از دولت طلب کنیم برخی کارها به عهده فرد و نهادهای مردمی است فرهنگ و هنر کار مردم است. ما باید ظرفیت‌های کردستان را خوب بشناسیم و متناسب با شرایط زمانی و مکانی در جهت معرفی آن‌ها به‌ویژه انتقال این ظرفیت‌ها به مجامع علمی و دانشگاهی تلاش کنیم. در کردستان در شهرهای کوچک ارتباط جشنواره‌ها با مردم بسیار خوب است به‌عنوان‌مثال در جریان برگزاری سالانه جشنواره خیابانی مریوان این شهر زیبا تعطیل می‌شود و مردم به تماشای تئاتر می‌روند، اما در شهرهای بزرگ‌تر کافی‌شاپ‌ها، کانال‌های ماهواره‌ای و به‌طورکلی غرب‌گرایی وزندگی به سبک غربی جای مسائل مهم‌تر و فرهنگ بومی را گرفته‌اند. هرچند به نظرم دستگاه‌های فرهنگی هم به‌درستی کار نکرده‌اند نمی‌دانم علت این کم‌کاری‌ها چیست؛ آیا عمدی در کار است، یا فقط از روی ندانم‌کاری بوده است. شهرهای بزرگ‌تر ما به علت جمعیت بیشتر نیاز بیشتری هم به کارهای هنری و فرهنگ‌سازی دارند، اما در آن‌ها کم‌کاری شده است. وظیفه فعالان هنری، دستگاه‌های پژوهشی و دست‌اندرکاران امر است که آسیب‌شناسی کنند و مشکلات را بررسی و برای رفع آن‌ها چاره‌اندیشی کنند.
رۆژان: موانع و مشکلات تئاتر چیست؟ با توجه به ظرفیت‌های موجود، آیا شرایط برای ایجاد رشته تئاتر در کردستان مهیاست؟
– دانشکده‌ای داریم که در زمینه تئاتر کار می‌کند اما بسیار ضعیف عمل کرده است، نه استادهای خوبی دارند و نه از بار عملمی مناسبی برخوردار است و صرفاً به کاغذبازی مشغول هستند. دانشجوها تابه‌حال با اساتید کاری عملی انجام نداده‌اند. وظیفه دانشجوها فقط جزوه حفظ کردن نیست. به نظرم احتیاج داریم که مسئولین استان به فکر تأسیس مکانی آموزشی و فرهنگسرایی برای هنر باشند. ما احتیاج به کار عملی داریم. جزوه و مدرک‌گرایی دردی دوا نمی‌کند. آنچه نیاز داریم، تکنیک و خلاقیت است. باید ایده‌های ما به عمل تبدیل شوند و کارهای هنری خلاقانه و جذاب نیاز داریم به‌طوری‌که بتواند برای مردم قابل‌احترام باشد و مردم بیایند و کارها را ببینند. نباید فقط مصرف‌کننده باشیم و فقط دنبال کننده هنرمندهای تهران باشیم. یا فقط به تقلید از ماهواره بپردازیم.
روژان: تئاتر خیابانی چقدر می‌تواند تأثیرگذار باشد؟ حال که مردم به تماشای تئاتر نمی‌روند، چرا تئاتر به میان مردم نمی‌آید؟ مثلاً پارک‌ها، میدان‌ها و سایر اماکن عمومی بسیاری از مردم هنوز فرهنگ تئاتر دیدن را ندارند.

یاد نگرفته‌اند که باید برای اندیشه پول خرج کنند. فرهنگ و هنر حاصل فکر و اندیشه است. مردم حاضر نیستند که برای آن هزینه‌ای بپردازند و در سبد خرید روزانه مردم در شهرها خرید سیگار به‌تنهایی از تمام بخش‌های فرهنگی هنری بیشتر است.
اگر مردم برای دیدن یک نمایش یک فیلم یک تئاتر از خانه بیرون بیایند و به سالن‌ها بروند و بابت آن هزینه کنند، طبیعتاً برای آن نیز ارزش قائل خواهند بود؛ اما متأسفانه ماهواره مردم را تنبل کرده است. ماهواره‌ها ما را منفعل می‌کنند و قدرت تفکر و خلاقیت را از ما می‌گیرند، مثلاً همین سریال‌های آبکی ترکی که از کانال‌های ماهواره‌ای پخش می‌شود، سراپا جعل تاریخ و دروغ هستند و در اکثر خانواده‌ها نفوذ کرده‌اند و فرهنگ مردم را نشانه گرفته‌اند. ذهن مخاطبین را نسبت به مسائل مختلف جامعه تغییر می‌دهند و به‌نوعی مخاطبشان را شستشوی مغزی می‌دهند که به نظر بنده ضربه‌ای که در سال‌های اخیر از ماهواره‌ها خورده‌ایم فاجعه‌ای است که سال‌ها وقت برای جبران آن لازم داریم. پس هر گام و قدمی که خودمان در راستای فرهنگ و هنر بومی برداریم، مهم، باارزش و قابل‌تقدیر است. مثلاً جشنواره‌های تئاتر خیابانی مریوان جشنواره کردی سقز، اعتیاد قروه طنز دیواندره و … که باعث می‌شوند خودمان تولید محتوا کنیم باارزش است؛ چون باعث می‌شود یاد بگیریم خودمان حرف بزنیم و خودمان راوی داستان باشیم و فرهنگ‌سازی کنیم و مسیری را که خودمان می‌خواهیم برویم، نباید مصرف‌کننده صرف باشیم.
رۆژان: آخرین باری که شما به سالن سینما یا تئاتر رفتید و کاری را دیدید کی بود؟
آخرین فیلمی که دیدم فیلم «ابد و یک روز» بود و آخرین باری که به تماشای یک تئاتر رفتم هفته گذشته بود، ضمناً چون جوان‌های ما نیازمند حمایت هستند برای افتتاح و دیدن برنامه‌های جوان‌ها به اقتضای کارم زیاد به سالن‌های تئاتر می‌روم.
رۆژان: اخیراً شاهد حرکتی از سوی میراث فرهنگی کردستان برای ثبت جهانی اورامان هستیم، نگاه دکتر صادقی به اورامانات چگونه است؟
– هر فعالیتی که بتواند ما را به جهان معرفی کند و به همه بگوید ما چه پیشینه‌ای داریم و در طول تاریخ چه‌کارهایی انجام داده‌ایم و باعث شود هویت و شناسنامه مردم ما بیشتر شناخته شود قابل تقدیر است. کردها از قدیمی‌ترین تمدن‌های بشر هستند که کمتر به آن‌ها پرداخته‌شده است. حرف‌ها و مباحث احساسی زیاد زده‌شده است؛ اما برای شناساندن کردها، به فعالیت‌های علمی و آکادمیک که سندیت داشته باشند بیشتر نیاز داریم، یکی از این فعالیت‌ها همین ثبت جهانی اورامان است که باعث شناساندن اورامان به جهان می‌شود. به نظر بنده شاهرگ کردستان اورامان است. معماری اصیل کردی همان معماری اورامان است. زبان اورامی از چهار لهجه اصلی کردی است. مردمان اورامان از قدیم آموخته‌اند که اقتصاد خودکفایی داشته باشند با توجه به این‌که زمین کشاورزی زیادی هم ندارند اما باغداری و دامداری منحصربه‌فردی دارند. صنایع‌دستی خودکفایی دارند؛ در زمینه موسیقی هم از معنوی ترین و تاریخی ترین موسیقی های دنیا برخوردارند. آیین و رسم و سنن مردم اورامان هم بی نظیر است. تمام این ها را کنار هم جمع کنیم خواهیم دید که واقعا باید اورامان را بیشتر شناخت و به آن افتخار کرد. ضمنا با توجه به این که در طول تاریخ بارها به این منطقه حمله کرده‌اند و علی رغم تمام ناملایمات مردم اورامان توانسته‌اند زبان، لباس، فرهنگ، آداب و سنن و تمام خصایص خود را حفظ کنند؛ واقعا قابل ستایش و احترام هستند.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

به یاد کاک رحیم ذبیحی

هژیر الله‌مرادی انگار همین دیروز بود به دفتر روژان آمد، مانند همیشه با چهره‌ای خندان و چند ایده جدید که انجام هرکدام می‌توانست چراغی روشن فراروی نسل آینده باشد، کاک رحیم تنها یک کارگردان و فیلمساز عادی نبود. او غم مردم داشت و پشت هرکدام از آثارش می‌توان انبوهی از رنج و مرارت را دید. خود می‌گوید: غمی انسانی از من یک فیلمساز ساخت. در باره روژان نیز گفت: همان نشریه‌ای است که سالها انتظار بودنش را داشتیم. مرگ حق است اما افسوس که برای رحیم ذبیحی زود بود و طرحهایش ناتمام ماند. از تهیه فیلمی بنام «روزی، روزگاری شهرمان بانه» حرف می‌زد که نگاهی به وقایع تلخ روزهای جنگ و بمباران شهر داشت، وقایعی که بخشی از تاریخ فرهنگ پایداری کردستان را می‌توانست ثبت کند، فراخوان طرح را ما در روژان هم منتشر کردیم اما حیف که دست اجل مهلت نداد و خیلی زود روح بلندش به آسمان پرکشید و همه ما را در غم فقدان خود سوگوار کرد، روحش شاد و یادش گرامی.