رفتن به بالا

هفته‌نامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • سه شنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۷
  • الثلاثاء ۹ ذو الحجة ۱۴۳۹
  • 2018 Tuesday 21 August

  • هفته‌نامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۵ - ۱۳:۴۶
  • کد خبر : 1356
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : هەڵاوسانی ئەدەبیات
بەرپرسانی ئەم بشێوی و هەڵاوسانە ئەدبییە کێن

هەڵاوسانی ئەدەبیات

هەڵاوسانی ئەدەبیات” یان بە فارسییەکەی”تورم ادبیات” بە ڕێژەیەکی بەرچاو ئەمڕۆ بەرۆکی کۆمەڵگەی ئێرانی و کوردی گرتۆتەوە؛ سەرەتا ئەمەوێ بڵێم کە، ئەم باسە شتێکی جیاوازە لە نەبوونی حەز و خولیا بۆ خوێندنەوە و، نامەوێ وا بیر وەکرێت کە من خەساری گەورەی کتێب‌نەخوێنیم لە کۆمەڵگەدا ڕەچاو نەکردووە و پەلم هاویشتۆتە باسێک لەودیو کێشە سەرەکەییەکانەوە؛ لەگەڵ ئەوەدا کە […]

هەڵاوسانی ئەدەبیات” یان بە فارسییەکەی”تورم ادبیات” بە ڕێژەیەکی بەرچاو ئەمڕۆ بەرۆکی کۆمەڵگەی ئێرانی و کوردی گرتۆتەوە؛ سەرەتا ئەمەوێ بڵێم کە، ئەم باسە شتێکی جیاوازە لە نەبوونی حەز و خولیا بۆ خوێندنەوە و، نامەوێ وا بیر وەکرێت کە من خەساری گەورەی کتێب‌نەخوێنیم لە کۆمەڵگەدا ڕەچاو نەکردووە و پەلم هاویشتۆتە باسێک لەودیو کێشە سەرەکەییەکانەوە؛ لەگەڵ ئەوەدا کە هەمووان ئەزانین کۆمەڵگەی ئێمە تا ڕادەی کارەسات کتێب‌نەخوێنە و، گەر بێتو بەدیار گلەیی و گازەندەی کتێبفرۆشێکەوە دانیشی، قووڵایی کارەسەتەکەت باشتر بۆ دەرئەکەوێت و، باش تێ‌ئەگەی فەقری خوێندەواری ئێمە چەن دڵتەزیێنە، بەڵام ئەو خەسارەی کە مەبەستی ئەم وتارەیە نەک هەر کزتر نییە بەڵکو ئەتوانێ قەبەتریش بێت؛ چونکو ڕوو ئەکاتە ئەو کەمینەی کە ئەهلی خوێندنەوەن و خەریکن پشت‌بەستوو بە کتێبی چاپکراو ئەکەونە نێو گێژاوێکەوە کە لەوانەیە دارونەداری ئەندێشەیان بزر ببێت! کێشەی جەوهەری لەوێوە دەس پێ ئەکات کە ژمارەی نووسەران و بەرهەمهێنەرانی ئەدەبی ( زۆرینەش هەر بە ناو ئەدەبی) لە خوێنەران زۆرتر بووە و، هەر کەس تۆزە دەستەڵاتێکی ئەدەبی یان مادی ببێت کتێب چاپ ئەکات و، بەبێ کەمترین بیرکردنەوە و تێڕامان لە دەرەنجامی کارەکە و داهاتووی قەڵەم و ئەندێشەی خۆی و کومەڵگەی، ئەچێتە ڕێزی نووسەرانەوە؛ ئیتر باسی شاعیران و نووسەرانی“ فەیسبوک“ و“تێلگرام“ و… ناکەم کە خەریکن چ بەڵایەک بەسەر ئەدەبیات و ئەدیبانیشدا ئەهێنن، چونکو ئەبێ لە دەرفەتێک جیاوازدا لێکۆڵینەوە بۆ ئەم خەسارە گەورەیەی دنیای مەجازیش بکرێت. هەر لە شیعرەوە بگرە تاکو وەرگێڕان و چیرۆک و هتد. ئەکەونە بەر شەپۆلی مامەڵەیەکی نازانستیی و، بەو پێیە کاڵای نووسەری و شاعیری بەباڵای زۆرێک ئەبڕێت کە کەمترین بەرپرسیارەتی لەهەمبەر زمان و ئەدەب و ئەندێشەی کۆمەڵگەدا نانوێنن. گەر بێتو ئەدەبیاتی گەلێک هەم خەزێنەی زمان و فەرهەنگ بێت و هەمیش نوێنەری ئەو گەلە بێت لە بەستێنی کۆمەڵگەی جیهانیدا، ئەوا ئێمە خەریکین وێنایەکی ناجوان و ناپرۆفێشناڵ پیشانی جیهان ئەدەیەن و، هەروەها خەزێنەیەکی فەقیر بۆ خۆیشمان پاشەکەوت ئەکەین. لە ڕاستیدا خەسارەکانی ئەم ڕەوتە سەرەتا بەرەوڕووی زمان و ئەدەبیات و دوایەش یەخەی هزری بەردەنگ ئەگرێت و لەوانەیە داڕمانی ئەندێشەی خوێنەرانیشی پێوە بێت؛ چونکو هەر وەک “ ماریۆ بارگاس یوسا” ئەڵێت: “کۆمەڵگەی بێ ئەدەبیاتێکی دەوڵەمەند وەک کۆمەڵی کەڕولاڵ وایە کە دوچاری زمان پەرێشی بووە“! کەم نین ئەو شاعیرانەی کە هێشتا پێناسەیەکی ئەوتۆیان لە شیعر و شاعیریی نییە و، پێگەی زمان لە شیعردا و شیعر لە زماندا لایان ڕوون نییە، بەڵام بەرهەمیان لە کتێب و دووان و سییانیش تێ‌پەڕیوە؛ یان نووسەران و شاعیرانێک هەن کە چەن ساڵە هەر وەک سەرەتای کاریان ئەنووسن کەچی، لەوانەیە لە ساڵێکدا بە جین کتێب چاپ بکەن؛ جا خوێنەری ئەم کتێبانە لەکوێ بن، نازانم! یان داخۆ چاپەمەنییەکانی ئێمە وەک بەرپرسێکی سەرەکی ئەم هەڵاوسانە چ جۆر پلان و بەرپرسیارەتییەکیان بۆخۆیان دابین کردووە؟! ساڵانێکی زۆر نووسەران و ڕۆشنبیرانی کوردستان بەردەوام گلەییان لە نەبوونی چاپەمەنی تۆکمەی کوردی ئەکرد؛ ئێستاکە خۆشبەختانە دەزگاکانی چاپ و بڵاوکردنەوە کەم نین، بڵیی توانیبێتیان ئەرکی خۆیان تا چ ڕادەیەک بەجێ هێنابێت؟! ئێجگار زۆرن نووسەری ئەدەبی مناڵان کە زیاتر لە بۆ مناڵان نووسین، مناڵانە ئەنووسن و، بەبێ شارەزایی لە سەر ڕەوان و دنیای مناڵان و، بەحوکمی زمانێکی تۆزێ وەزندار یان بە زۆری وێناگەریەکی ساکار ئەبن بە نووسەری دنیای مناڵان؛ دەرێغ لە تۆزێ سرنج لەمەڕ دنیای هەستیاری منداڵان ،کە بەها زمانی و کەسیەتیەکانی مرۆڤ لەو قۆناخەدا ئەمەیێ و، وڵاتانی پێشکەوتوو هەموو وزە و هێزی ئەندێشەیان ئەخەنە گەڕ بۆ دانانی پلانێکی ڕیک‌وپێک بۆ دنیای منداڵان!.. لە بوواری وەرگێرانیشدا، بۆ وێنە هێندێ لە بەرهەمەکانی شێرکۆ بێکەس و بەختیارعەلی کە لەم چەن ساڵی دواییەدا کراونەتە فارسی؛ یان چەن بەرهەمێک لە نووسەرانیتر کە لە ئینگلیسی و فارسییەوە کراونەتە کوردی، ئەوندە ناشارەزایانە وەرگێڕانیان بۆ کراوە کە ئەستوونی زمان و دنیای نووسەرەکانیشیان سست کردووە؛ لەحاڵێکدا فەننی وەرگێڕان وەک هونەرمەندییەک گەر بێتو شارازایەنە مامەڵەی لەگەڵ بکرێت ئەبێتە وێستگەیەکی بەهێز بۆ گواستنەوەی فەرهەنگ و ئەدەبی نەتەوەیەک بۆ دنیای دەرەوەی خۆی؛ کە بەداخەوە لەم بوارەیشدا ساڵانە بە ئەژمارێکی زۆر کتێب چاپ ئەکرێت! له دنیای ڕۆمان و ڕۆمان‌نووسیشدا ئێجگار بێ‌بەرهەم و کۆڵەوارین؛ ئەو یەکدوو ڕۆمان‌نووسەیش کە خاوەن بەرهەم و بەهرەن هێشتا مەودایەکی زۆریان لەگەڵ ئاستی ڕۆمان‌نووسی جیهانیدا هەیە و، لەسەر کوردی‌بوونی کارەکانیشیان لە سۆنگەی ئیستەتیک زمانییەوە قسە و شیکاریی زۆر ئەبێ بکرێت! لەو چەن ڕۆمان‌نووسە گەر تێ‌پەڕین، ئیتر دیکەی ئەو نووسراوانەی کە مۆرکی ڕۆمانیان لێ دراوە و، بە داخەوە لە ویترینی کتێبفرۆشیەکاندا کەمیش نین، زیاتر خەساری زمانی و ئەدەبین بۆ کتێبخانە کوردی تاکو بەرهەمی ئەدەبی!!! بەگشتی لە لایەکەوە نەبوونی ڕەخنە و ڕەخنەگرانی شارەزا و لەلایەکی دیکەشەوە نەبوونی ئەندێشەی ڕەخنەگرانە و ڕوحیەی ڕەخنە پەزێری، کارەساتەکەی دڵتەزێنتر کردووە؛ گەر بێتو بزاڤێکی ڕەخنەگرانەی زانستی سازنەبێت و، نووسەران و دەزگاکانی چاپ بەرپرسانەتر مامەڵە دەگەڵ ئەم دۆخەدا نەکەن، مەحاڵە بتوانین ئەدەبیات بەرەو ئاستێکی بەرز ببەین و ببینە خاوەن ڕای ئەم بووارە. هەمووان ئەزانین کە چاپی کتێب و سەرناوی “ نووسەر” یان “وەرگێڕ” و “ شاعیر” لەگەڵ خۆی بەرپرسیارەتیەک دروس ئەکات بە قەبارەی ئەدەبیات و زمان و شووناسی میللەتێک، بەڵام بەداخەوە لای ئێمە زیاتر پرێستیژ و پێگەیەکی کاتی ئەداتە کەسەکان و، بازرگانییەکیش بۆ هێندێک ساز ئەکات! زۆر جاریش بڕێک نووسەر لە نیوەڕێدا ئەمێننەوە و، بەبێ درێژەی کار و بەرهەمی دیکە خەساری گەورە تووشی زمان و ئەدەبیات ئەکەن. هەرچەن مەرج نییە قەڵەم‌بەدەست هەمیشە بەرهەمی زۆری هەبێت و، ئەکرێت کەسێک تەنیا خاوەن یەک‌دوو بەرهەم بێت و لە هەمان کاتیشدا جێ‌پەنجەیەکی دیار بەسەر پەیکەر و ڕوحی ئەدەبیات جێ بهێڵێت؛ بەڵام داخۆ ژمارەی ئەم تاک‌بەرهەمە باشانە چەندن؟
لە کۆتاییدا ئەمەوێ بپرسم، ئەم خەسارە تاچەن داڵغەی ئەدیبان و ڕۆشنبیران بووە؟! بەرپرسانی ئەم بشێوی و هەڵاوسانە ئەدبییە کێن؟! ئاخۆ تەنیا نووسەرانن یان کۆمەڵگەی نەخوێندەوار و بێ‌مبالاتیش بەرپرسن لە دەرەنجامەکانی ئەم دۆخەدا؟!
گەر بێتو چاپەمەنییەکان بەرپرسانەتر و زانستی‌تر لەگەڵ ئەم ڕەوتە مامەڵە بکەن و، فیلترینگ یان هەڵبژاردانێکی دروستیان بۆ چاپی بەرهەم هەیبت، تۆ بڵێی بەرەو باشتر بوون نەچین؟!..

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...