رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • پنجشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷
  • الخميس ۶ ربيع أول ۱۴۴۰
  • 2018 Thursday 15 November

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • شنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۵ - ۱۱:۲۵
  • کد خبر : 1399
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : شیمۆن پرێز لە کوردستان!

شیمۆن پرێز یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئیسراییل کۆچی دواییکرد. لە هەندێ لە ڕاگەیاندنەکان وێنەیەک بڵاو بووتەوە کە قسە و باسی زۆر هەڵدەگرێت. لە بەڕێوەبەرایەتی رۆشنبیری دهۆک یان یەکێک لە شارەکانی سەر بەم پارێزگایە چەند کەسێک لە ژێر خامەیەکدا ماتەم نامەیەکیان نووسیوە کە دەقەکەی باس لە پاڕانەوە و داواکردنی بەرلێبوردن کەوتنی پیاوی ئاشتی “ڕەحمەتی شیمۆن پرێز” دەکات. […]

شیمۆن پرێز یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئیسراییل کۆچی دواییکرد. لە هەندێ لە ڕاگەیاندنەکان وێنەیەک بڵاو بووتەوە کە قسە و باسی زۆر هەڵدەگرێت. لە بەڕێوەبەرایەتی رۆشنبیری دهۆک یان یەکێک لە شارەکانی سەر بەم پارێزگایە چەند کەسێک لە ژێر خامەیەکدا ماتەم نامەیەکیان نووسیوە کە دەقەکەی باس لە پاڕانەوە و داواکردنی بەرلێبوردن کەوتنی پیاوی ئاشتی “ڕەحمەتی شیمۆن پرێز” دەکات.
ئەم وێنەیە دەنگدانەوەیەکی بەربڵاوی لە تۆڕە کۆمەڵایەتی و ڕاگەیاندنەکانی وڵاتدا هەبووە. هیچ بەرپرسێکی حکوومەت لەم وێنەیەدا نابینرێت و ژمارەی کورسیە بەتاڵەکانیش لە کورسیە پڕەکان زۆرترە. ڕەنگە بتوانین بڵێین کە ئەم وێنەیە دەرخەری تەبایی بەشێکی بچووکی کۆمەڵگای مەدەنیی هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئیسراییل دایە.
ناتوانین نکۆڵی لە هەبوونی ئەم جۆرە تێڕوانینە بکەین بەڵام نابێت لە وتنی ئەم خاڵەش ترسمان هەبێت کە ئەم جۆرە کەسانە و تێڕوانینەکانیان بەرهەمی وەهمێکن. وەهمی دۆستایەتیی کورد و ئیسراییل. ئەم تێڕوانینە نادرووستە بەرهەمی چەندین خراپ تێگیشتنە. لە ناسینی ڕووکەشانەی پرسی فەلەستین تا تێگەیشتنی نادرووست لە پەیوەندی ناوچەیی و ڕەوتە نێودەوڵەتیەکان لەخۆ دەگرێت.
کوردەکان لە ڕووی هەڵسوکەوت و بەهاکانەوە ناتوانن هاوپەیمانی ئیسراییل بن. چوونکه‌ ئیسراییل داگیرکەرە. داگیرکەر جنێو و قسەیەکی نەشیاو نییە کە بۆ نموونە دەزگای ڕاگەیاندنی حکوومیی ئێران یان ڕۆژنامە عەرەبیەکان دایانتاشیبێت بەڵکوو چەمکێکی یاساییە کە بەپێی بڕیارنامەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتوەکان کە لە لایەن هەموو ئەندامانیەوە واژۆکراوە بە هەڵسوکەوت و ڕێبازی ئیسراییل دراوە.
بەپێی بڕیارنامەی ٢۴٢ ئیسراییل ئەرکدار کراوە لە کەرتی غەزە و کەرتی رۆژئاوا و قودس و بەرزاییەکانی گوڵان پاشەکشێ بکات و بواری پێکهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی فەلەستینیش بڕەخسێنێت. ڕێک نیو سەدەیە کە دەوڵەتە یەک لە دوای یەکەکانی ئیسراییل خۆیان لە جێبەجێ کردنی ئەم بڕیارنامەی بەدوور دەگرن. ئەگەرچی ئەم ڕاستیە گۆڕانکاریەکی لە دۆخی ئەم ناوچەیە درووست نەکردووە. ڕێکخراوە نێودەوڵەتیەکان و هەموو وڵاتانی جیهان بێ جیاوازی ئەم ناوچانە بە داگیرکراو دەزانن و ئیسراییلیان ئەرکدار کردووە کە ڕەچاوی ئەم یاسایە و پەیمانەکانی کاتی داگیکردنی ئەو ناوچانە بکات.
کوردەکان بەڵام نە تەنیا بە درێژایی مێژوو کاری داگیرکاریان نەکردوو بەڵکوو خۆیان قوربانی ئەم کارەشن. ئیسراییل خوازیاری ئاشتی نییە.
پتر لە چارەکە سەدەیەک لە پێشنیازی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بۆ دروستکردنی دوو دەوڵەتی فەلەستینی و ئیسراییلی لە خاکی مێژوویی فەلەستیندا تێپەڕدەبێت. ڕێکخراوی رزگاریخوازی فەلەستین ئەمەی قبووڵ کردووە و حەماسیش پێشنیازی ئاگربەستی بێ سنوور و هەردەمی- ناوی شەرمنانەی ئاشتی- بە کردەوە قبووڵ کردووە. بەڵام ئیسراییل بێ ئەوەی کە بە فەرمی ئەمە رەت بکاتەوە بە کردەوە خەریکی تیکە تیکە کردنی کەرتی رۆژئاوا و قودسی رۆژهەڵاتە. لە ڕاستیدا بە پێشێل کردنی بەردەوام و پلان بۆدانراوی یاسا نێودەوڵەتیەکان بۆ یەک ساتیش دەستی لە زەوت کردنی خاکی فەلسەتین هەڵنەگرتووە.
ئەگەر هەر ئەمڕۆ دەوڵەتی فەلەستین ڕابەگەیێنرێت دەبێت بە چەند دوورگەیەکی لێکدابڕاو لە ناو شارە جوولەکەنشینەکان کە هیچ توانایەکیان بۆ بەرقەرارکردنی سەروەری و دەسەڵاتەکانیان نییە. ئەم پرسە جگە لە ڕێگری کردنە لە گەڕانەوە نزیکی شەش میلیۆن ئاوارەی شەڕی پاش ساڵی ١٩۴٨ زایینی کە لە دۆخێکی نالەبەر لە لوبنان، سوریا و ئۆردۆندا دەژین. بۆ نموونە لە ئێستادا ئۆردووەگاکانی فەلەستینی حەندەرات و یەرمووک لە حەلەب و دیمەشق بوونەتە گۆڕەپانی قورسترین تێکهەڵچوونەکان لە نێوان سوپا و نەیارەکانی ئەسەددا. کوردەکانی عێراق لە ماوەی سەد ساڵی ڕابردوودا هەموو هەوڵ و خەباتی خۆیان بۆ دیاریکردنی مافی چارەی خۆنووسین چڕکردوەتەوە. زۆر سروشتیە ڕێککەوتن و هاوڕایی لەگەڵ دەوڵەتێک کە خەریکی کوشتن و خنکاندنی مافی دیاریکردنی چارەنووسی فەلەستینیەکانە کێشەی ئەخلاقی و بەهایی هەبێت.
تورک و عەرەبەکان لەگەڵ ئیسراییل پەیوەندییان هەیە ئەی بۆچی ئەم پەیوەندییە بۆ کوردەکان حەرام بێت؟ ئەمە پرسیارێکی دروستە. پرسیارێک کە ناوەڕۆکێکی واقعگەرایانەی هەیە و ئاسۆ و دوورنوێنی هەنجاری تێدا بەدی ناکرێت. وڵامەکە ئەمەیە پەیوەندی تورکیا و ئیسراییل سەرەرای ئەوەی کە پەیوەندییەکانیان لەم ماوەیەی دواییدا کێشەی تێکەوتووە بەڵام هەر دیسان پەیوەندییەکی لەمێژینەوە و ستراتژیکییە. مووساد ڕێبەری کوردەکانی تورکیای قۆڵبەست کرد و ڕادەستی دەزگای میتی تورکیا کرد. یەکێک لە ئامانجەکانی ئەردۆغان لە ئاسایی کردنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیسراییل بۆ پێویستی سوپای ئەم وڵاتە بۆ سوودوەرگرتن لە زانیاری هەواڵگری تەل ئەبیب لە ڕووبەڕووبوونەوەی پەکەکە دایە.
بێ گومان هەر جۆرە پەیوەندییەکی کورد لەگەڵ جوولەکە بەهۆی هەبوونی ئەو پەیوەندییەی تورکیا و ئیسراییل هەر دیسان وەکوو پەیوەندییەکی لاوەکی دەمێنێتەوە. سەبارەت بە کوردەکانی عێراقیش ئیسراییل بە ڕاستگۆیانە لەگەڵیاندا پەیوەندی بەرقەرار ناکات. وتە و قسەکانی بەرپرسانی ئەم وڵاتە سەبارەت بە سەربەخۆیی کوردستان هەستیارییەکان زۆرتر دەکەن و پتر ورووژێنەرن و لەڕووی کردەیشیەوە هیچ بەها و بایەخێکیان نییە. ئەمریکا بە توندی دژی دابەشبوونی عێراقە. ئایا ئایپەک بۆ کەمکردنەوەی ئەم دژایەتیە چی کردووە؟ سەرەڕای ئەمە چ پێویستیەکی هەیە کوردەکان ئەم میوە قەدەغەکراوە بە ئاشکرا بخۆن؟
وێڕای ئەمە ئاشتی میسر و ئۆردۆن لەگەڵ ئیسراییل پاش چەندین دەیە، بە ساردترین ئاشتی جیهان هەژمار دکەرێت. و لە دژایەتی کۆمەڵگای مەدەنی تورکیا و جیهانی عەرەب بەرامبەر بە ئیسراییل تۆزقاڵێک کەم نەبووەتەوە و کارێکی باش نیە هەنگاوی نەشیاو وێنەی کوردەکان لە نێوان دراوسێ هەردەمیەکانیدا خەوشدار بکات.
لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا ئیسراییل نانی ئەمە دەخوات کە تەنیا دەوڵەتی دیموکراتیکی ناوچەکەیە. لانیکەم پانزە ساڵە ڕەوتی داڕووخانی دیموکراسیە سێکۆلارەکەی دەستیپێکردووە. لە هەموو ئەم ساڵانەدا کاریگەری پارتە چەپەکان لەم وڵاتەدا کەم بووەتەوە و ڕاستە تیژئاژۆکان ڕکێفی دەسەڵاتی ئەم وڵاتەیان لەدەست گرتووە. دوایین گۆڕانکاری لەم بوارەدا پەسەندکردنی یاسای “شوناسی جولەکە”ی ئەم وڵاتە بوو کە بە واتای چوونی ئەو وڵاتەی بە ئاراستەی جۆرێک لە سیستەمی ئاپارتایدیە. ئەم یاسایە هاووڵاتییە فەلەستینیەکانی ناوخۆی هێڵی سەوز دەخاتە دۆخێکی زۆر نادادپەروەرانەوە. سەرەڕای ئەمە سروشتی شەڕخوازانەی ئیسراییل یەکێک لە سەرچاوەکانی سیلکی بێ ئەنجام و بەناوبانگی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە. سیکلی سێکۆلاریزمی سەرەرۆخواز- ئۆپۆزیسیۆنی ئیسلامخواز.
لە راستیدا مانەوەی پرسی فەلەستین وەکوو ئێسقانی ناو برین و خۆ بەدوورگرتنی ئیسراییل لە ئاشتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی لە دۆخێکی بەرزەخیدا هێشتوەتەوە. دۆخێک کە گەیشتن بە پەرەسەندی هەمە لایەنەی زۆر قورس و ئەستەم کردووە. هەموو دیکتاتۆرە عەرەبەکان لە چەندین دەیەی ڕابردوودا نەبوونی ڕەوایەتی خۆیان بە درووشمی باق و بریقی “دژایەتی ئیسراییل” قەرەبوو کردووەتەوە. کوردەکان گەورەترین قوربانی ئەم دۆخەن و گەورەترین زەبریان لەم ڕژێمانە بەرکەوتووە.
پرسی فەلەستین و پرسی کورد ڕێک وەک یەک وایە. بەڵام بە دڵنیایەوە لە یەک شێواز و جنس نین. لە ڕابردوودا ئەم لێکچوونە لە ئاستی ڕێکخراوە سیاسییەکانی هەر دوو لایەندا زۆر بەرجەستە کراوەتەوە. هاوکاری هەندێ لە فەلەستینیەکان لەگەڵ سەدام حسێن جێگای ڕەخنەی زۆرە بەڵام کەسایەتی و پارتە کوردییەکانی عێراقیش خاڵی لەم چەشنەیان زۆر هەیە.
تێڕوانینی سیاسی کوردەکان سەبارەت بە پرسی فەلەستین دەبێت بەپێی بڕیارنامەکانی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان بێت و باشتر کۆمەڵگای مەدەنیش پەروەردەی پێویست لەم بوارەدا ببینێت. هەڵەیە ئەگەر بڕوامان وابێت پرسی فەلەستین تەنیا پرسێکی عەرەبی و ئیسلامییە. فەلەستین کێشەی سەرەکی چەپەکان، لیبراڵەکان و سەوزەکانی رۆژئاوایە. ژمارەی رۆژی ڕابردووی ئیندیپێندێنت نازناوی پیاوی ئاشتی بۆ پرێزی بە گاڵتەجار گرتبوو.
قسە زۆرە بەڵام بۆ ڕێگری کردن لەوە کە زۆرتر سەبارەت بەم پرسە قسە بکەین هەر ئەوەندە بەسە کە بڵێن جێگای قەسابی قانا لە دهۆکدا نییە. ناوی شیمۆن پرێز کە ئۆردوگای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتوەکانی لە لوبنان لە ساڵی ١٩٩۶ کۆمەڵکوژ کرد و پتر لە سێسەد ژن و منداڵی کوشت پتر شایستەیە کە لە کتێبی مێژوو و هاوشانی سەدام و هیتلەر و میلۆسۆڤیچ دابنرێت.
سەرچاوە: کوردپرێس

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...