رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • دوشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۷
  • الإثنين ۱ ربيع ثاني ۱۴۴۰
  • 2018 Monday 10 December

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۵ - ۱۲:۰۷
  • کد خبر : 1886
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : کورد و ئاسۆی تەم و مژاوی
ناصر کانی سانانی

کورد و ئاسۆی تەم و مژاوی

کورد چواره‌مین گه‌لی ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راسته. ئه‌م گه‌له هه‌ر له به‌ره‌به‌یانی مێژو تا ئێسته له سه‌ر خاکی خۆی ژیاوه به‌ڵام جگه له چه‌ند ده‌رفه‌تی کۆرت هیچ کات ماوه‌ی پێنه‌دراوه که وه‌ک گه‌لێکی سه‌ربه‌خۆ له نیشتمانی خۆیدا بژی. بۆ ماوه‌ی پێنج سه‌ده خاک و خه‌ڵکه‌که‌ی دوو به‌ش بوو. یه‌کێ له ژێر ده‌سه‌ڵاتی عوسمانیه‌کان، ئه‌وی‌تر له ژێر […]

کورد چواره‌مین گه‌لی ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راسته. ئه‌م گه‌له هه‌ر له به‌ره‌به‌یانی مێژو تا ئێسته له سه‌ر خاکی خۆی ژیاوه به‌ڵام جگه له چه‌ند ده‌رفه‌تی کۆرت هیچ کات ماوه‌ی پێنه‌دراوه که وه‌ک گه‌لێکی سه‌ربه‌خۆ له نیشتمانی خۆیدا بژی. بۆ ماوه‌ی پێنج سه‌ده خاک و خه‌ڵکه‌که‌ی دوو به‌ش بوو. یه‌کێ له ژێر ده‌سه‌ڵاتی عوسمانیه‌کان، ئه‌وی‌تر له ژێر رکێفی شاهانی ئێران و پاش شه‌ڕی یه‌که‌می جیهانی، به‌شی عوسمانی له‌ت‌له‌ت کراو خرایه سه‌ر خاکی سێ وڵاتی تازه بنیاد نراوی تورکیه و سورییه و عێراق که هه‌ر ئێسته‌یش ئه‌م دابه‌شکاریه به‌رده‌وامه و کورد له په‌راوێزی ده‌سه‌ڵاتی عه‌ره‌ب و فارس و تورک له بن ده‌ستیدا ئه‌ژیت.
به‌خته‌وه‌رترین پارچه‌ی کوردستان، باشووره که بۆ ماوه‌ی چاره‌که سه‌ده‌یێکه له چوار چێوه‌ی هه‌ریمێکی فیدراڵیدایه و کار و باری به ده‌س کورده‌وه‌یه لێره‌دا پرسیارێک دێته ئاراوه، ئایا ئه‌م هه‌رێمه هه‌روه‌ها ئه‌مێنێته‌وه و به‌هێزتر ئه‌بێت و ئه‌توانێ یاریده‌ری پارچه‌کانیتریش بێت یان نه؟
بۆ وه‌ڵام دانه‌وه پێویسته چاوێک به بارودۆخی ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راستدا بگێڕین. ئه‌م ناوچه‌یه هه‌ر ئێسته هۆشیاری قه‌یرانێکی هه‌مه‌لایانه‌یه. ئاوری شه‌ڕی ناوخۆیی له چه‌ند وڵاتی ناوچه، گڵپه‌ی سه‌ندوه‌و بڵێسه ئه‌کێشی. ناوچه‌که بووه‌ته مه‌یدانی سه‌رهه‌ڵدان و لنگدانی تاقمه تێروریستیه‌کان که هێمنی دونیایشیان خستوه‌ته مه‌ترسی. ژێرخانی ئابووری داڕماوه و کاولکاری و وێرانی به‌رفراوان به هۆی شه‌ڕ و ڵێکدان به‌دی هاتووه. به هۆی دابه‌زینی نرخی نه‌وت که به‌رهه‌می سه‌ره‌کی وڵاتانی ناوچه‌یه، قه‌یرانی ئابووری به سه‌ر وڵاتان داکێشاوه. لافاوی کۆچبه‌رانی هه‌ڵهاتوو له شه‌ڕ و کاولکاری رۆژئاوایشی گرتوه‌ته‌وه له وه‌ها هه‌لومه‌رجێکی دژوار، زلهێزانی جیهانی به یارمه‌تی هاوپه‌یمانانی ناوچه‌یی ده‌میان ژه‌ندوه‌ته رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و به پێودانی خۆیان هه‌ڵسوکه‌وت ئه‌که‌ن شه‌ڕ له گه‌ڵ داعێش و دیکه‌ی تاقمه تێروریستیه‌کان به‌هانه‌ی سه‌ره‌‌کی ئه‌م خۆتێگه‌یاندنه‌یه به‌ره‌یێک بریتی له ۶۲ وڵات به سه‌رۆکایه‌تی ئامریکا زۆرتر له دوو ساڵه له‌م ناوچه‌یه‌دا ڕمبازی ئه‌کات و ئه‌وه بۆ ماوه‌ی ساڵێکه رووسیه‌یش خۆی کێشاوه‌ته ناوچه‌که‌و یاریده‌رانی بۆ خۆی کۆکردوه‌ته‌وه‌و له دووی قازانج و به‌رژه‌وه‌ندی ئابوری و رامیاری خۆیه‌تی.
له‌وه‌ها هه‌لومه‌رجێکدا چاوه‌ڕوانی ئاڵوگۆڕ له ره‌وتی رووداوه‌کان ئه‌کرێ. له ئه‌مریکا سه‌ر کۆماریکی نوێ به بیروڕایێکی نوێ هاتوه‌ته سه‌ر کار و ئه‌یه‌وێ به هاوکاریی روسیه قه‌یرانه‌کان چاره‌سه‌ر کات. دوناڵد ترامپ سه‌ر کۆماری نوێ به ئاشکرا رایگه‌یاندوه که نایه‌وێ له ئیش‌ و کاری ناوخۆی وڵاتان خۆتێگه‌یاندنی هه‌بێ. ئه‌م وته به‌و مانایه که ده‌س له پاوانه‌خوازی هه‌ڵئه‌گرێ و ماوه ئه‌دات که وڵاتان بۆ خۆیان چاره‌ی گرفته‌کانیان بکه‌ن.
ئه‌گونجێ ئه‌م وته‌یه بۆ وڵاتانی ناوچه جێی ره‌زامه‌ندی بێ به‌ڵام بۆ کورد که چاوی هیوای له ئه‌مریکایه مایه‌ی مه‌ترسیه. هه‌رێمی کوردستان له باشوور به وڵاتانی گه‌مارۆ دراوه که ئه‌گه‌ر نه‌ڵێین دۆژمنن ناکرێ ناوی دۆژمنیشیان لێ بنێین. به شه‌هاده‌تی مێژو ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌م وڵاته له هیچ کاتێکدا ویستیاری سه‌ر به‌خۆیی بۆ کورد نه‌بوون و ته‌نانه‌ت مافه ره‌واکانیان له کورد درێغ کردووه بۆنی هه‌رێمێکی فیدڕاڵی سه‌قامگیر و ئاوه‌دان و پێشکه‌وتوو بۆ ئه‌وان جێگای مه‌ترسیه‌و ئه‌بێته هۆی بزواندنی هه‌ستی کوردی له کوردستانه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتیان و ئه‌گونجێ ماڵیان پێ به‌ش که‌ن که وایه نه‌بوون یان لانیکه‌م بێهیز و بێزی هه‌رێمی کوردستان به ئاوات ئه‌خوازن. هه‌ر ئێسته و به هاتنی روسیه بۆ ناوچه‌که و مه‌یلی نزیکی به‌م وڵاته له لایه‌نی سه‌ر کۆماری نوێی ئه‌مریکا ئه‌گه‌ری رێکه‌وتن نێوان ئه‌م دوو زلهێزه سه‌باره‌ت به ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست زۆرتر ئه‌کات.
کورد تا ئێسته هه‌موو هێڵکه‌کانی له سه‌به‌دی به‌ره‌ی رۆژئاوایی داناوه‌ و به یارمه‌تی ئه‌وان شه‌ڕی دژ به داعش ئه‌کات. ئه‌زمونی رابردوو سیاسه‌تبازیی زلهێزان و هێزه‌کانی ناوچه‌یی بۆمان ده‌رئه‌خات که له‌م جۆره کاتانه‌دا هه‌ر مافی لاوازه‌کان ئه‌کرێته قوربانی. ئاخۆ کورد ئه‌وه‌نده به توانا بێت که نه‌هێڵێت مافی بخۆن؟ ده‌سه‌ڵات به مه‌عنای عام خۆ له چه‌ند فاکته‌ردا ئه‌نۆێنێ. ده‌سه‌ڵاتی سیاسی، ده‌سه‌ڵاتی ئابووری و ده‌سه‌ڵاتی نیزامی به‌ڵام بنه‌ما و بنه‌ڕه‌تی هه‌مووی ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه یه‌کیه‌تی و یه‌کڕیزی گه‌له، گه‌لێک که یه‌کگرتوو بێ، ئه‌توانێ له مه‌یدانی سیاسه‌تدا خۆ بنوێنێ و به‌هێزیی یه‌کگرتوی ده‌سه‌ڵاتداریی خوی بسه‌لمێنێ. ئاخۆ کورد یه‌کگرتووه؟
به داخه‌وه، نه. گۆڕه‌پانی سیاسی چوار پارچه بێنه به‌رچاو ده‌یان حێزب و لایه‌ن و تاقمی سیاسی نێزامی که هه‌ر کام له دۆڵێک ئاو ئه‌خۆنه‌وه‌و دژ به یه‌کتر ئه‌ڵێن و هه‌ڵسوکه‌وت ئه‌که‌ن دیارن. دوژمنانی گه‌لیش به‌م وه‌زعه‌یان زانیوه‌و به سیاسه‌ت ده‌رکێان تێ کردون و بۆ دژایه‌تی له‌گه‌ڵ یه‌کتر هانیان ئه‌ده‌ن که‌سایه‌تی و حێزبه کوردیه‌کانیش له پێناو قازانج و به‌رژه‌وه‌ندی تاکه‌که‌سی و حێزبی هه‌ر کام ملکه‌جی لایه‌نێکی بیانین. هه‌موو هێز و توانای به‌ش به‌ش کراوی کورد بۆ پووچه‌ڵکردنه‌وه‌ی هه‌وڵ و ته‌قالای یه‌کتره له وه‌ها هه‌لومه‌رجێکدا بنه‌ڕه‌تی ده‌سه‌ڵاتی گه‌ل تووشیاری قه‌یرانی چه‌نبه‌ره‌که‌یی‌ و ناکرێ کۆشکی ئاواته‌کانی کوردی له سه‌ر بنیاد بنرێ. لام وایه رێبه‌ران و به‌رپرسانی کورد سه‌رۆک حیزبه‌کان و که‌سایه‌تیه ناسراوه‌کانی کورد ئه‌بێ ئاوڕێکی جیددی له دۆخه‌که بده‌نه‌وه و به سه‌رنج به ئا‌ڵوگۆڕه چاوه‌ڕوان کراوه‌کانی ناوچه که به‌ره‌و یه‌کگرتن و یه‌کهه‌ڵوێستی هه‌نگاو بنێن. هه‌موو به‌ڵگه دیاره‌کان پێمان ئه‌ڵێن ڕێککه‌وتنێکی نوێ له نێوان ترامپ و پۆتێن دێته ئارا. جا کورد ئه‌بێ هۆشیار بێت و یه‌کگرتوانه قورسایی خۆی بخاته سه‌ر به‌ڕه‌که و نه‌هێڵێ له ژێر پێی بیکێشن و هه‌ڵی رێژن و بیخه‌نه‌وه ژیر ده‌ست دۆژمنانی چاوچنۆک و خوێنڕێژ.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...