رفتن به بالا

هفته‌نامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • چهارشنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۷
  • الأربعاء ۱۰ ذو الحجة ۱۴۳۹
  • 2018 Wednesday 22 August

  • هفته‌نامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۲:۱۳
  • کد خبر : 2128
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : «صباح هورامی» و جایگاهش در فرهنگ هورامان

روژان: هنرمند صباح هورامی در کنار استفاده از ابزارهای مدرن در فرم و محتوای آوازهای فولکلور و سنتی هورامان هم تحولاتی مفید را سبب شده است.

موسیقی یکی از هنرهای اعجاب‌انگیز در انتقال زبان و ادبیات به نسل‌های پی‌درپی است. در توصیف تأثیر موسیقی بر زبان‌آموزی و یادگیری ادبیات، نقاط قوت فراوانی ازلحاظ روان‌شناختی یافت شده است؛ درواقع چنین امری نه به‌عنوان پیش‌فهم موسیقی بلکه همچون کارکردی ذاتی این هنر همواره خودنمایی می‌کند. هنرمند و خالق یک اثر بدون شک در هنگام ابداع و تولید اثر هنری خود بیشتر به دنبال نشان دادن زیبایی و ذات معنوی اثر است بخصوص در آواز و موسیقی این مسئله به‌واسطه درک شنیداری مستقیم مخاطب، اهمیت ویژه‌ای دارد و در وهله اول طیف گسترده‌ای از مخاطبان به شنیدن یک اثر هنری روی می‌آورند و در صورت پذیرش ارزش آن اثر است که استمرار در شنیدن و همراهی با هنرمند به شکل حفظ نمودن آواز و اشعار، معنی پیدا می‌کند و در اینجاست که یک اثر هنری می‌تواند به شهرت و جایگاه ارزشمندی دست یابد.
در میان مردم منطقه هورامان، به‌واسطه نبود شرایط و ذهن نوشتاری انتقال زبان در قرون گذشته بخصوص از سده‌های پیشین با سنت شفاهی و ادبیاتی مردمی پیش رفته است و در این میان موسیقی هورامی بیشترین نقش و همراهی را در تداوم و استمرار سنت‌های زبانی برعهده داشته است و آوازخوانان با سرودن اشعار فولکلور و شفاهی که نمایی از تجلیات روزمرگی مردم بوده است توانسته‌اند زبان هورامی را در میان مردم زنده نگه‌دارند؛ هرچند پشتیبان و حافظ این سنت‌های زبانی ادبیات و شعر هورامی بوده است اما میدان‌دار اصلی این جبهه هنرمندان و آوازخوانان و سیاوچمانه‌خوانان بوده است.
در دوران کنونی که به دوران مدرنیته جهانی مشهور گشته است نفوذ اشعه‌هایی از پرتو این پدیده همه‌گیر توانسته است رویکردهای مختلف به هویت، زبان و هنر را دگرگون سازد و در این وضعیت به نظر می‌رسد علیرغم نظر کسانی که مدعی‌اند ما در حال تجربه مدرنیته هستیم، ایران و به‌تبع کردستان و هورامان در گذاری سخت و نفس‌گیر به دنبال خروج از عصر سنت به دوران مدرن است و چنین ادعاهایی پوچ و بی‌معنی که می‌پندارند موج مدرنیته کوردستان را درنوردیده و هورامان از این قافله عقب‌ مانده است به‌شدت بی‌پایه و اساس است و اشتباه اصلی در رویکرد روشی و تاریخ‌نگرانه مطابق با تجربه مدرنیته در غرب است که مدعیان را در چنین توهمی فروبردهاست. مدرنیته همچون پدیده‌ای چندوجهی در تمام عرصه‌های زندگی انسان به دنبال رخنه و نفوذ است و حتی دورترین روستاها در دورافتاده‌ترین مناطق جهان از این وضع حادث شده در امان نیستند.

صباح هورامی

هنر موسیقی هورامان و بخصوص سیاوچمانه بخشی از هویت هنری مردمی است که ناگزیر پذیرفته‌اند باید در پی تجدد بود؛ در این میان هنرمندانی بوده‌اند که با وجود شرایط نامناسب و فرصت کم توانسته‌اند گوشه‌ای از این تلاش را به نمایش بگذارند.
صباح هورامی، متولد سال ۱۳۴۲ه.ش/ ۱۹۶۳ میلادی در یکی از روستاهای منطقه هورامان واقع در کوردستان عراق بنام خارگیلان به دنیا آمد، وی پس از ۴۹ سال تلاش و کوشش در خدمت به فرهنگ و هنر منطقه هورامان در سحرگاه نهم آذرماه ۹۱ / ۲۹نوامبر ۲۰۱۲ بر اثر سکته قلبی در شهر سلیمانیه دار فانی را وداع گفت.
شناخت و کشف استعداد هنری‌اش وابسته به فضایی بود که در خلق آن، هزاران سال سابقه هنری نهفته بود؛ سابقه‌ای به درازای تاریخ منطقه هورامان از دوره میترایی و شروع اولین سیاوچمانه‌ها. سنت روستانشینی در منطقه هورامان، محملی بود که آواز و موسیقی بخشی مهم از زندگی هر انسانی باشد از لالایی مادر تا آخرین یاسین لحظه احتضار و تلقین میت آواز و نوای گوش‌نواز شور و سرمستی را در انسان می‌آفرید، کودکی و میل به آواز خواندن در میان مردمان منطقه اپیدمی خوش‌نوایی است که کمتر کسی وجود دارد که چنین تجربیاتی را از آواز خواندن یا بر فراز بام‌ها و یا در پی گله و یا در هنگام کار در باغ و مزرعه تجربه نکرده باشد؛ بنابراین مرحوم هم بنا به گفته خودش برای مؤلف این دوران و سر کلاس درس را با خاطراتی شیرین از آواز و موسیقی سپری کرد. از لحاظ تحصیلات، همچون بیشتر هم‌عصرانش به‌واسطه وضعیت معیشت و فضای ملتهب و آشوب منطقه و انقلابات و دگرگونی‌های سیاسی فروان به همان سطح دیپلم اکتفا کرد و بعداً شغل نظامی‌گری را انتخاب نمود در دوران حیات خود فارغ از دغدغه‌های مالی و اقتصادی و ویژگی خاص شغلش همواره شیدایی و شوریدگی درونی‌اش را دنبال می‌نمود و به معنی واقعی عاشق هنر بود.
با رسیدن به اولین تجربه‌های بزرگ‌سالی در عرصه ثبت هنر هم اولین تجارب جدی خود را شروع کرد؛ آن‌چنان‌که برمی‌آید در پی دگرگونی در آواز و موسیقی هورامی بود هرچند آشنایی آکادمیک با علم موسیقی نداشته اما رغبت وی در اولین کارهایش برای روی آوردن در تجدد هنری به چشم می‌خورد. وی برای ضبط آثارش دست به کارهای جدی هنری می‌زند و در پی آن بود آثارش از طریق رسانه‌های شنیداری به گوش مردم برسد. بنابراین در چندین کار رادیویی همکاری می‌کند. قدم‌های بعدی همکاری با گروه‌های موسیقی تخصصی بود که چندین آهنگ را با این گروه‌ها ضبط و اجرا نمود و تجربه موسیقی را با آوازهای هورامی عجین نمود و در این راه جزو اولین‌هایی بود که توانست این حصار و دیوار سخت سنت آوازی را شکسته و با آلات و ابزارهای تخصصی هنرش را به مخاطب برساند. در قدم‌های بعدی حضورش را در رسانه‌های تصویری تثبیت کرد و در همان سال‌هایی که حضور جعبه سیاه جادویی در خانه‌های مردم مناطق کوردنشین امری تجملی و عجیب بود در چندین برنامه تلویزیونی شرکت کرد و آواز و موسیقی هورامی را به غیر هورامی‌زبانان معرفی نمود و باز در زمره اولین‌هایی بود که به شناسایی موسیقی هورامان در میان مخاطبان غیر هورامی پرداخت. در سال‌های پایانی عمرش چندین کلیپ و آهنگ به‌یادماندنی و تأثیرگذار را ثبت کرد که نشان از میل و اراده وی در استفاده از فضاهای مدرن برای معرفی هنرش دارد؛ فضاهایی که در تجربه‌های مدرن توانسته است بخشی از میراث موسیقی این منطقه را به جهانیان معرفی نماید و تأثیر موسیقی هورامی را بر مناطق کورد، لر، فارسی‌زبان و حتی عرب‌ها و ترک‌ها برجای بگذارد و گروه‌های موسیقی مطرح در منطقه همچون کامکارها و… معترف بر اهمیت و وادار به استفاده از میراث موسیقی هورامان بنماید. در آخرین ساعت‌های زندگی‌اش هم در کنار دیگر نقش‌های زندگی همچون پدر، شهروند، و… بیشتر یک هنرمند بود و هنرمندانه از دنیا رفت، در غم عزای فراقش کسان فراوانی در نقاط مختلف دنیا همچون فرزندانش به سوگ نشستند و هم‌اینک هم‌صدا و نوای زیبایش در مکان‌های مختلف و در مناسبت‌ها و زمان‌های متفاوتی گوش‌نواز است.
هنرمند صباح هورامی در کنار استفاده از ابزارهای مدرن در فرم و محتوای آوازهای فولکلور و سنتی هورامان هم تحولاتی مفید را سبب شده است. او در طول دوران زندگی هنری‌اش همواره سعی داشت گورانی و سیاوچمانه را از اشعار و ابیات غیر مرتبط با این هنر دور بدارد و بنابراین شروع به خواندن اشعار شاعران بزرگ هورامی از جمله مولوی و سیدی کرد و در گورانی‌هایش از اشعار شعرای گذشته و شاعران معاصر سود می‌برد؛ اتفاقی که می‌تواند ارزش و مفهوم گورانی و سیاوچمانه را در سبکی مدرن و کاملاً متدیک نشان دهد و همچون روشی در پیش پای هنرمندان جوان قابل توجه است و از این لحاظ صباح هورامی دغدغه و نگرانی‌های فراوان داشت و همواره از بی‌توجهی هنرمندان به شعر و محتوای آن در گورانی‌ها رنج می‌برد.
در سرودن آواز و گورانی با مفاهیم مدرن، صباح هورامی در میان هنرمندان هورامان پیشتاز بود و توانست برای اولین بار این جلوه‌های تجدید را بیان نماید و چنین روحیات و روش‌هایی بود که توانست از زمان جوانی خودش تاکنون در میان چندین نسل آوازها و گورانی‌هایش کلمه به کلمه و موبه‌مو در میان کودک و پیر جوان واگویی شوند و شهرت گورانی‌هایش به حدی بود که گاه هنرمندان دیگر مناطق را وادار به تقلید و تبعیت از وی نمود. شهرت وی در میان متولدین دهه 50 تاکنون به شکلی بود که انقطاع و فراموشی و یا طلوع و غروب در زندگی هنری‌اش به خود نبوده است. اگر صباح هورامی نتوانسته با علم و یقین و نقشه راه در پی مدرن نمودن گورانی و آواز هورامی بربیاید اما شناخت وی از وضعیت هنر در دوران خودش و همچنین شناسایی هویت و ذائقه نسل‌های یادشده باعث شد که پرونده‌ای پربار از موسیقی را بعد از خود به یادگار بگذارد؛ سابقه‌ای که بدون شک خوانش آن برای توسعه و پیشرفت هنر موسیقی هورامان امری ضروری و حائز اهمیت خواهد بود.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...