رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • پنجشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۷
  • الخميس ۱۰ جماد أول ۱۴۴۰
  • 2019 Thursday 17 January

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۲:۱۱
  • کد خبر : 2174
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : نقش آفرینی کولبران در مبادلات مرزی

روژان: چگونه روزانه میلیاردها تومان جنس توسط کولبران وارد کشور می‌شود و در مغازه تجار محترم به فروش میـرسد؛ اما مجلس و دولت برای ساماندهی معقول ‌آن تدبیری نمی‌اندیشند.

دکتر اسعد اردلان دیپلمات باسابقه و سید هاشم هدایتی دکترای مدیریت استراتژیک در نشست گروه همفکری برای توسعه کردستان در باره «نقش آفرینی کولبران و مبادلات مرزی در توسعه کردستان» به بحث و تبادل نظر پرداختند که به دلیل اهمیت موضوع بخشهایی از آن در ذیل می‌آید:
علت بروز پدیده کولبری و سابقه آن؟
هدایتی: به نظر حقیر پیدایش شغل کولبری نشان دهنده یک خلاء قانونی واقع بینانه برای اشتغال ساکنین مناطق مرزی غرب کشور است. بنده کولبران را افراد شرافتمندی می‌دانم که به دلیل نداشتن سرمایه کافی و بازار کار معمولی برای قاچاقچیان متمول کار می کنند. البته در کلیه مناطق مرزی کشور ما وشاید بسیاری از کشورهای مشابه شبیه کولبری در قالب لنج‌ها و خودرو وجود دارد اما در غرب کشور به خاطر کوهستانی و ناهموار بودن و عدم امکان حمل بار از مجاری ماشین‌رو پدیده کولبری ویژگی خاص خود را دارد و اجناس و اموال بر پشت انسان در یک شرایط بسیار سخت حمل می‌شود.
مبادلات مرزی خارج از مجاری قانونی در گذشته‌های دور هم وجود داشته است اما تفاوت کولبری در وضعیت کنونی با گذشته‌ در این است که مبادلات در گدشته بر پشت انسان حمل نمی‌شد . شرایط کنونی را می توان پدیده‌ای غیرعادی و بسیار غیر انسانی تلقی کرد زیرا رنج حمل بار و عدم امنیت عبور بر سختی آن افزوده است.
اردلان: سابقه کولبری در مرزهای غربی به شرایط پس از آزاد شدن عراق از لوث وجود صدام بر می‌گردد. مبادلات مرزی به نوعی داد و ستد اتلاق می شود که نتیجه آن تبادل کالا و مابه‌ازای آن از دو سوی خطوط مرزی میان دولت‌هاست. ابعاد آن گسترده است و می‌تواند مبادله کالا در بازارچه‌های مرزی باشد و یا انتقال توسط مسافران و یا مرزنشینان و به صورت پیله وری.
نقش مبادلات مرزی در توسعه استان و جایگاه کولبران را چگونه می بینید؟
هدایتی: مبادلات مرزی در دنیای پیشرفته به تجارت بین‌الملل تعبیر می‌‌شود و به عنوان یک شاخص مهم و ارزشمند در قالب صادرات یا واردات انجام می‌گیرد. البته در کنار مجاری رسمی و قانونی. مواردی نیز به شیوه قاچاق انجام می‌گیرد. در مناطق مرزی که مشکل اشتغال وجود دارد و تولید و تجارت و کسب و کارهای قانونی در حد تامین کار برای همه طالبان کار وجود ندارد، مبادلات مرزی به صورت قاچاق بیشتر مشاهده می شود تا جایی که می‌توان گفت رابطه معناداری بین مبادلات قاچاق و بیکاری مرزنشینان طالب کار وجود دارد. در مبادلات رایج مرزی تجار و تولیدکنندگان و کارگران در یک فضای قانونمند در کنار هم به عنوان بخشی از اقتصاد کشورشان عمل می‌کنند. فقدان قانون شفاف و کارگشا، راه را برای قاچاق باز می‌کند. در استان کردستان و برخی از استان‌های مرزی همجوار به دلیل توسعه نیافتگی منطقه و رشد بالای بیکاری مرزنشینان ناچار برخی از آنان برای امرار معاش به قاچاق می‌پردازند. البته نکته سیاه و دردناک این پدیده در دو دهه اخیر این است که کولبران حتی منبع مالی لازم برای خرید جنس قاچاق و حمل ان به داخل کشور و فروش آن را ندارند و لذا به عنوان کارگر و مزد بگیران قاچاقچیانی عمل می‌کنند که هرگز نه سختی حمل بار را تحمل می‌کنند و نه از سوی ماموران مرزی مورد تعرض قرارمی‌گیرند. لذا می‌توان گفت کولبران مبادله‌کنندگان مرزی محسوب نمی‌شوند بلکه وسیله سودجویی قاچاقچیان بی‌انصافی قرار می‌گیرند که از قبل کشته شدن و قربانی شدن افراد فقیر و بیکار درامدهای هنگفتی به جیب زده و درامد بسیار اندکی نصیب کولبران می‌شود. به نظر حقیر پدیده کولبری در کردستان و استان‌های مشابه یکی از سیاه‌ترین پدیده‌های اقتصادی و اجتماعی عصر ماست. حقیر در یادداشتی تحت عنوان استراتژی اقیانوس آبی و توسعه کردستان به این نکته اشاره کرده‌ام که مبادلات مرزی می‌تواند یکی از مزیت‌های رقابتی کردستان برای توسعه باشد. لازمه این کار سیاست‌گذاری درست و برنامه‌ریزی واقع‌بینانه است. بی‌تردید صادرات و واردات یکی از مهمترین کانال‌های کسب درامد یک کشور و ایجاد اشتغال برای مرزنشینان است. شاید بتوان گفت یکی از دلایل توسعه نایافتگی کردستان مغفول ماندن نقش مبادلات مرزی در اقتصاد استان است.
اردلان: مبادلات مرزی البته نه در شکل کولبری بلکه در اشکال دیگر می‌تواند به رونق داد و ستد در شهرهای مرزی کمک کند، به اشتغال کمک کند و موجب افزایش حجم سرمایه در مرز شود. که پیامد آن می‌تواند سرمایه‌گذاری در بخش‌های وابسته مثل خدمان و یا بخش‌های مستقل باشد.
اقتصاد رانتی در ایجاد پدیده حاشیه‌ای مانند کولبری چه تأثیری داشته است؟
اردلان: بدون شک کولبری یکی از عوارض اقتصاد رانتی است؛ بلایی که کشور ما به شدت گرفتار آن است. به گونه‌ای که نمی‌توان اقتصاد رانتی را از کل اقتصاد کشور جدا کرد. یکی از عوارض اقتصاد رانتی منحصر کردن صادرات و واردات به افراد و شبکه‌های خاصی است که در ایران به دولت قانونی هم پاسخگو نیستند. جناب خاتمی در زمان ریاست جمهوری از اسکله‌ها و فرودگاه های قاچاق خبر داد و آقای جانشین ایشان از برادران قاچاقچی. در هر شکل یکی از نتایج اقتصاد رانتیر قاچاق کالا و انحصار آن به گروه هایی است که از مصونیت پیگرد برخوردادند. کولبری بخشی ازابزار های قاچاق کالاست که نه تنها از مصونیت اقتصاد رانتی ایران برخوردار نیست بلکه تهدیدهای فراوانی را در راه دارد.
نمونه دیگری مانند آنچه در ایران می گذرد (کولبری) در جهان هست یا خیر؟ آیا شهروندان جهانی در مرز اتصالیشان با کشورهای دیگر حاضر به کولبری در این شکل هستند؟
اردلان: اطلاع دقیقی از این‌که کولبری همانگونه که در کردستان متداول است در جای دیگری نیز باشد ندارم اما هرجا که مرزها مانعی برای گردش آزاد انسان و کالا باشند، قاچاق وجود دارد. طبیعی است که جهانی شدن به معنای آزادی گردش پول و کالا نمی‌تواند کولبری را تحمل کند.
آیا مقرراتی در حوزه حقوق بین‌الملل برای حل مسأله کولبری وجود دارد؟
اردلان: بله؛ پس از جنگ در اروپا هسته اصلی اتحادیه امروزی اروپا تشکیل شد که هدف آن گردش آزاد نیروی کار و کالا بود که امروز محقق شده است. در سال ۱۹۷۵ نیز در کنفرانس امنیت و همکاری اروپا توافق شد که از مرز به عنوان مانعی برای جلوگیری از جابجایی انسان، اندیشه و کالا استفاده نکنند. سند سازمان تجارت جهانی نیز بر آزادی جریان کالا تمرکز دارد و به همین منظور سازمان تجارت جهانی تاسیس شده است.
چه راه حل‌هایی برای ساماندهی مبادلات مرزی در نوار غربی کشور پیشنهاد می دهید؟
اردلان: اسناد مهمی در مورد مبادلات مرزی وجود دارد. مشخصا با عراق در قرار داد ۱۳۵۵ ، ۶۰ کیلومتر برای تردد مرز نشینان پیش بینی شده است. این همان مبنای پیله‌وری است. بازارچه‌های مرزی هم می‌توانند به ساماندهی کمک کنند، نظیر آن در همه مرزهای ایران وجود دارد. مشکل قانونی وجود ندارد بلکه گرفتاری از همان اقتصاد رانتی ناشی می شود.
وضعیت اقتصاد مرزنشینی و تأثیر آن در اقتصاد ایران چگونه است؟
هدایتی: در مورد اقتصاد مرزنشینی باید گفت در تمام دنیا از آن به عنوان یک مزیت رقابتی نام می‌برند. در دنیا از عبارات صادرات و واردات استفاده می‌شود اما در منطقه کردستان به دلیل ناتوانی برنامه‌ریزان کشور، این امر ارزشمند به یک زخم جانسوز تبدیل شده است. متاسفانه در منطقه ما این مزیت ارزشمند چون با برنامه‌ریزی درست ساماندهی نشده است تبدیل به یک پدیده بدریخت شده است و هر روز معضلی برای کشور ایجاد می کند.
دو نمونه بازارچه‌های مریوان و بانه نشان داد اگر مبادلات مرزی و اقتصاد مرزی به صورت منطقی و واقع‌بینانه برنامه‌ریزی شود می‌تواند علاوه بر کسب درامدهای ارزی مناسب برای کشور، هزاران شغل شرافتمندانه برای مرزنشینان ایجاد کند. برای حقیر جای سوال جدی است که چگونه روزانه میلیاردها تومان جنس توسط کولبران وارد کشور می‌شود و در مغازه تجار محترم به فروش می‌رسد؛ اما سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان کشور در مجلس و دولت برای ساماندهی معقول ‌آن تدبیری نمی‌اندیشند. بنده بر این باور هستم که می‌توان با اصلاح قانون قاچاق و قانون صادرات و واردات و قانون گمرک ضمن ایجاد کار و منبع درامد برای کولبران، از سودجویی قاچاقچیان هم جلوگیری کرد. تشکیل تعاونی‌های مرزنشینان و نظارت بر عملکرد آنان می تواند از صدمات و پیامدهای این شیوه از کسب درامد بکاهد. من امیدوارم با برنامه‌ریزی درست مبادلات مرزی کردستان را به یکی از منابع مهم تقوبت اقتصاد کشور و استان تبدیل کنند.
نقش مبادلات مرزی (رسمی و غیر رسمی) در دوره های پنجساله توسعه در استان کردستان چگونه بوده است؟
هدایتی: متاسفانه از سال ۱۳۶۸ که اولین برنامه پنج‌ساله کشور تصویب شده تاکنون با فراز و نشیب‌هایی معضل مبادلات مرزی در کردستان وجود داشته، هنوز هم ادامه دارد و دهها قربانی گرفته است. کسانی که قوانین و برنامه‌های پنجساله را تدوین کرده‌اند به دلیل بی اطلاعی از واقعیات مرزهای غربی کشور نتوانسته‌اند برنامه‌ای جامع تدوین کنند که راهگشای مبادلات مرزی باشد. البته در مورد مبادلات رسمی هم وضعیت رضایتبخش نیست. بنده دوبار در مقاطع مختلف کردستان عراق سفر کرده‌ام و دوستانی که مرتب آمد و رفت دادند تایید می‌کنند که مبادلات رسمی ما با اقلیم کردستان در مقایسه با ترکیه تاسف آور است. به نظر حقیر کشور ما نیازمند تهیه طرح جامع اقتصاد مرزنشینان است؛ طرحی که بتواند مزیت نسبی مرزهای ما را به مزیت رقابتی تبدیل کند.
چه راه حل‌هایی برای ساماندهی مبادلات مرزی در نوار غربی کشور پیشنهاد می دهید؟
هدایتی: اول، اصلاح قانون مربوط به صادرات و واردات متناسب با مناطق مرزی کشور نظیر کردستان
دوم، اصلاح قانون قاچاق جنس و ارز در جهت تسهیل مبادلات مرزنشینان
سوم، ایجاد مناطق ازاد تجاری و توسعه مبادلات مرزی ـبه منظور ایجاد شغل و کسب درامد برای بیکاران مناطق مرزی تا مجبور نشوند برای لقمه‌ای نان به ابزار سودجویی قاچاقچیان میلیاردر تبدیل شوند.
چهارم، ساماندهی تعاونی‌های مرزنشینان و تامین منابع مالی برای آنان در جهت شکل‌گیری جریان صادرات و واردات معقول و قانونی
پنجم‌، آسیب‌شناسی عملکرد دو دهه اخیر در مبادلات مرزی کردستان و استان‌های مشابه
ششم، توجه به سیاست‌های اقتصاد مقاومتی که ساماندهی مبادلات مرزی را مورد تاکید قرار داده است
هفتم، تحت پوشش قرار دادن خانواده‌هایی که در سالیان گدشته، نان‌آور خانواده خود را در مسیر کولبری از دست داده‌اند.
نقش کمپین‌ها در حمایت از پدیده کولبری را چگونه ارزیاب می کنید؟
اردلان: اگر سیاسی نشود مفید خواهد بود، دوستان باید در کمپین‌ها بر روی حقوق کولبران تاکید نمایند. حقوق اقتصادی و انسانی آنان. مناطق آزاد بخشی از مشکل را حل می‌کند نه همه آن را. اگر به سایر مناطق آزاد نگاه کنید در آنها هم اقتصاد رانتیر نقش اول را ایفا می‌کند. کولبران امروز در بهترین شرایط خدمتکاران سرمایه‌دارانی می شوند که از رانت استفاده می کنند اما یک حسن دارد و آن هم امنیت جانی کولبران است.

با تشکر از سرکار خانم دکتر سولین احمدزاده دبیر نشست کولبران

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

به یاد کاک رحیم ذبیحی

هژیر الله‌مرادی انگار همین دیروز بود به دفتر روژان آمد، مانند همیشه با چهره‌ای خندان و چند ایده جدید که انجام هرکدام می‌توانست چراغی روشن فراروی نسل آینده باشد، کاک رحیم تنها یک کارگردان و فیلمساز عادی نبود. او غم مردم داشت و پشت هرکدام از آثارش می‌توان انبوهی از رنج و مرارت را دید. خود می‌گوید: غمی انسانی از من یک فیلمساز ساخت. در باره روژان نیز گفت: همان نشریه‌ای است که سالها انتظار بودنش را داشتیم. مرگ حق است اما افسوس که برای رحیم ذبیحی زود بود و طرحهایش ناتمام ماند. از تهیه فیلمی بنام «روزی، روزگاری شهرمان بانه» حرف می‌زد که نگاهی به وقایع تلخ روزهای جنگ و بمباران شهر داشت، وقایعی که بخشی از تاریخ فرهنگ پایداری کردستان را می‌توانست ثبت کند، فراخوان طرح را ما در روژان هم منتشر کردیم اما حیف که دست اجل مهلت نداد و خیلی زود روح بلندش به آسمان پرکشید و همه ما را در غم فقدان خود سوگوار کرد، روحش شاد و یادش گرامی.