رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • سه شنبه ۱ آبان ۱۳۹۷
  • الثلاثاء ۱۲ صفر ۱۴۴۰
  • 2018 Tuesday 23 October

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۱۵ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۱:۳۹
  • کد خبر : 2354
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : چرایی اصلاح گفتمان پزشکی
به بهانه مرگ مادر باردار مریوانی/

چرایی اصلاح گفتمان پزشکی

روژان: دانش پزشکی و بیمارستان و پزشک، فضایی را به وجود آورده‌اند که سلامت جامعه در گرو سلامت و امنیت آنهاست و سلامت و امنیت پزشکی نیز در گرو نقدپذیری و نظارت دقیق و ارزیابی مرتب عملکرد و دور نگه‌داشتن آن از حسابگری و نگاه مصرف‌گرا و ابزاری به دانش پزشکی است و چنین امری تنها در فضایی قابل تحقق است که سازوکارهای قانونی حمایت از حقوق بیماران به‌عنوان اصل و فصل سیاست‌های کلی سلامت مدنظر قرار گیرد.

یکی از فضاهای مدرن و موردنیاز جامعه، بیمارستان است؛ بی‌آنکه بخواهم به‌طور مفصل نظام درمان را قبل از دوران مدرن تشریح نمایم لازم است اشاره کنم قبل از دوران رنسانس چه در غرب و چه در جهان اسلام عموماً مداوا در منازل انجام می‌گرفت و طبیبان بیشترین تلاش‌هایشان در راستای بهبود و یا هموار نمودن مسیر سرنوشت آدمی بود و درمان نیز در هر حالت می‌توانست کمکی به این جریان باشد و معمولاً مکان‌های عمومی در کنار اماکن مذهبی بیشتر محل تجمع فقرایی بود که توانایی و مکنت مالی فراخواندن پزشک را نداشتند و کار مداوا، در مکان‌هایی غیربهداشتی و بدون مراقبت خاص گاه با مداوای مختصری با تدارک و پشتیبانی روحانیون و روسای مراکز دینی انجام می‌گرفت، مراقبت شکلی از همکاری عمومی و مددکاری جمعی و داوطلبانه بود و بیمار در آنجا تا زمان مرگ حضور داشت؛ اما به هر صورت فرارسیدن دوران مدرن، عصری تازه در گفتمان پزشکی و رابطه درمان و بیمار و پزشک رقم زد و با نیاز به نگهداری بیمار در فضای بسته و جلوگیری از انتشار بیماری‌های مسری بیمارستان را به وجود آورد. بیمارستان مکانی مصنوع است که بیمار در آن احتمال از دست دادن هویت اساسی خود را می‌پذیرد و رویارویی با عارضه بیماری‌ها سرشت حقیقی بیمار را تغییر می‌دهد. بیمار از مکان اصلی و خانوادگی خود کنده می‌شود و با محیطی آلوده به انواع عارضه‌های بیماری و درمان خطر از دست دادن جان را هم باجان می‌خرد و درصورتی‌که پزشک حاذق وجود نداشته باشد ممکن است تشخیص نادرست و درمان ناصواب دوره طبیعی بیماری را مخدوش کند و صدالبته زمانی که درمان با تیغ جراحی صورت گیرد این مسئله حادتر می‌نماید.
در دوران مدرن دگرگونی بیمارستان از مکان عمومی مددکاری به مکان درمان پزشکی برای تمایز و فردیت یافتن بیمار به‌منزله ابژه‌ی دانش پزشکی مهم و اساسی بود؛ با این گذار بیمارستان دیگر مکانی نبود که در آن به انتظار مرگ می‌نشستند بلکه به مکان درمان بیماری به‌صورت ارجح تبدیل شد، با این تغییرات بیمارستان سرانجام به‌مثابه ماشین درمان مستقر شد.
دولت مدرن با مبادلات گوناگون در میان سیاست‌های مالی و اقتصادی به دنبال تعدیل و توازن بین اقتدار مرکزی و قدرت‌های محلی است و در این شکل مدرن مصلحت دولت باسیاست داخلی همبسته است، سلامت جامعه و بهداشت و درمان به‌عنوان بخشی کالبدی و جسمی در رضایت شهروندان نقش مهمی را ایفا می‌نماید؛ بر همین اساس دولت با ایجاد دانشکده‌‌های پزشکی و بیمارستان‌ها و مکان‌های وابسته به آن، مصلحت خود را می‌جوید و این مصلحت، هم در رضایت شهروندان تحت تابعه‌اش است و هم توازن و تعادل دگرگونی‌های موجود در تعامل منابع مالی، شیوه‌های کنترل و مراکز تصمیم‌گیری است. بیمارستان همچون یک فضای مدرن ابژه‌گی بیمار را به رسمیت می‌شناسد و از آن پشتیبانی می‌نماید، در این فضا نگاه پزشک به بیمار سوژه به ابژه است و این رابطه متضمن وضعیتی است که بیمار باید همچون شیئی درمان خود را بپذیرد.
در خاورمیانه و بخصوص کشورمان از زمان شکل‌گیری اولین بیمارستان‌ها و ورود پزشکان خارجی این ذهنیت ابژه‌نگرانه به بیمار در فضایی سنتی که قبل از آن تجربه درمان و بهبود امری کم‌سابقه بود در کنار هژمونی زبان پزشکی و قدرت گفتمان پزشکی موجب شکل‌گیری کردار و هنجارهایی گردید که اینک جایگاه پزشک را منحصر به فرد نمود است. این پدیده امروزه به شکل خاص در میان طیف وسیعی از پیشه‌ها و اشتغالات بشری از علوم مهندسی گرفته تا علوم انسانی و اشتغال به کارهای خدماتی پزشکی به‌عنوان حافظ زندگی و حفظ سلامت کالبد جامعه با ادبیاتی خاص عرض اندام نموده است. از همان زمان تاکنون به‌خصوص در مناطق حاشیه‌ای و کمتر توسعه‌یافته چنین ذهنیتی حاکم است و توجه به بعد زیبایی‌های جسم و درمانگری زیبایی محور هم در مراکز توسعه‌یافته‌تر به حفظ یکپارچگی جامعه پزشکی در سایه دولت و پشتیبانی و همراهی آن کمک نموده است.
بروز خطا و اشتباه پزشکی معمولاً مسئله‌ای عجیب و دور از ذهن نیست و در توسعه‌یافته‌ترین کشورها و پیشرفته‌ترین بیمارستان‌ها در فضای به‌هم‌پیوسته بیماری و درمان به دلایل گوناگون خطا و اشتباه رخ می‌نماید و نقص عضو، اختلال در دوره طبیعی بیماری و مرگ بیمار هم قطعاً بخشی از فرایند این قصورات و اشتباهات است؛ آنچه که مدنظر فوکو و منتقدان نظم مدرن بود برداشتن این نگاه‌های بسته پزشکینه و نقد و بازسازی مداوم آن بود و همچون بخشی از آموزش‌های آکادمیک پزشکی اعتراف به خطا و اشتباه موضوعی است که خارج از معذوریت‌های اخلاقی و به‌مثابه زبان پزشکی جلوه‌گر شده است و به‌سادگی پذیرش قصور همچون یک وظیفه حرفه‌ای و شغلی نه‌تنها به کسر جایگاه و تنبیهات و حذف و طرد منجر نمی‌شود بلکه بازآموزی و بازسازی دانش و روحیه فردی پزشک، چون امری ضروری برای ایجاد امنیت در درمان مطرح می‌گردد.
اتفاقی که هفته گذشته در شهر مریوان روی‌داد هرچند حادثه‌ای تلخ و ناخوشایند بود اما ناخودآگاه وضعیتی به وجود می‌آورد تا ضرورت نگرش بر گفتمان پزشکی و رابطه پزشک و بیمار و روح حاکم بر بیمارستان خارج از قوانین موجود بازنگری و بازسازی شود. قطعاً یکی از موارد شایع در جهان مرگ مادر و نوزاد در حین وضع حمل است و در کشورهای پیشرفته نیز چنین امری متصور است و تمام تلاش‌های پزشکی در راستای کاهش این نوع مرگ‌ومیر است و دلیل اصلی تلخی این نوع مرگ‌ها به خاطر وضعیت مادر و نوزاد است. به باور خیلی از کارشناسان وضع حمل جزو بیماری محسوب نمی‌شود و نگاه و ابژگی حاکم بر بیمار و درمانش را نباید بر زنی حامله نیز تکرار نمود. حاملگی و زایش نوزاد بخش اساسی استمرار نسل انسان و بقای نوع بشر بر روی کره زمین است و سیاست‌های رسمی هم درهرحال موافق زادوولد و فرزندآوری بیشتر است. در جریان تولد زندگی و انسان می‌طلبد محیط زایشگاه نه چون دیگر بخش‌های بیمارستان باشد و نه مرگ مادر و نوزاد را همچون دیگر بیماری‌ها مدنظر قرار داد. مرگ مادری جوان در بیمارستان حادثه‌ای از این نوع بود که بسیاری از مردم را شوکه نمود و بلافاصله موجی از واکنش‌های احساسی را به دنبال داشت و علیرغم عدم رسیدگی و عدم اعلام مقصر یا مقصرین، پزشک معالج مورد خطاب مردم قرار گرفت و در فضای مجازی مسائل ضدونقیض و حتی توهین و بی‌احترامی را به بار آورد که متأسفانه وجه تلخ دیگر حادثه همین واکنش احساسی و بی‌توجهی به طی نمودن مراحل قانونی رسیدگی بود.
جزئیات آنچه که در حادثه تلخ فوق روی داد را به کارشناسان و مسئولین رسیدگی به این پرونده واگذار می‌نماییم اما بدون شک این حادثه اولین و آخرین از این سلسله حوادث تلخ و دل‌خراش نیست و به نظر می‌رسد این سطح مراقبت و پشتیبانی از قداست و دفاع تمام‌قد از اشتباهات و تقصیرات پزشکی در هیچ صنف و گروه دیگر متصور نیست و علی‌الخصوص در مقایسه با اشتباه و خطاهای معلمین و میزان نتایج زیان‌بار هر دو صنف می‌توان به‌طوری محسوس و قابل تأمل آنرا مدنظر قرار داد. چنین تأکیدی ممکن است تصور و شک اجحافی بر شغل پزشکی را به وجود آورد اما تجربه چند دهه گذشته در مقابل حتی سریال‌های طنز و مسائلی در مورد عملکرد یک پزشک خاص هم واکنش جمعی و صنفی را به دنبال داشته است و هم در فضای بیمارستان قانون و حفاظت فیزیکی به شکل ویژه متصور است و نباید این مسئله را فراموش کرد که پزشکان فرزندان این جامعه‌اند و همه نوع افراد بااخلاق و تیپ‌های شخصیتی متفاوت در میان آنها وجود دارد؛ البته بر کسی پوشیده نیست دانش پزشکی و بیمارستان و پزشک، فضایی را به وجود آورده‌اند که سلامت جامعه در گرو سلامت و امنیت آنهاست و سلامت و امنیت پزشکی نیز در گرو نقدپذیری و نظارت دقیق و ارزیابی مرتب عملکرد و دور نگه‌داشتن آن از حسابگری و نگاه مصرف‌گرا و ابزاری به دانش پزشکی است و چنین امری تنها در فضایی قابل تحقق است که سازوکارهای قانونی حمایت از حقوق بیماران به‌عنوان اصل و فصل سیاست‌های کلی سلامت مدنظر قرار گیرد و دژ یکپارچه جامعه پزشکی به شکلی طیف‌گونه مورد مداقه و بررسی عملکرد قرار گیرد و در قبال خطا و اشتباهات پزشکی بیانیه و واکنش‌های یکپارچه دفاعی را به دنبال نداشته باشد.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...