رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • سه شنبه ۱ آبان ۱۳۹۷
  • الثلاثاء ۱۲ صفر ۱۴۴۰
  • 2018 Tuesday 23 October

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۶ - ۱۹:۰۴
  • کد خبر : 2955
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : وه‌نه‌دی، تلفیقی از طبیعت زیبا و زبان اورامی
گفتگو با سوران فهيم تهیه کننده و کارگردان مجموعه تلویزیونی «وه‌نه‌دی»

وه‌نه‌دی، تلفیقی از طبیعت زیبا و زبان اورامی

سوران فهیم متولد سال ۱۳۶۲ سنندج و فارغ‌التحصیل سال ۱۳۸۱ سینمای جوان است که فیلمسازی را با صدابرداری در فیلم‌های کوتاه شروع کرد و با صداگذاری و تدوین فیلم‌های کوتاه، تله فیلم، مجموعه‌های تلویزیونی و کارگردانی فیلم‌های کوتاه و مجموعه‌های مستند ادامه داد و همچنین به عنوان مشاور فنی در کَستینگ و تولید فیلم‌ها و […]

سوران فهیم متولد سال ۱۳۶۲ سنندج و فارغ‌التحصیل سال ۱۳۸۱ سینمای جوان است که فیلمسازی را با صدابرداری در فیلم‌های کوتاه شروع کرد و با صداگذاری و تدوین فیلم‌های کوتاه، تله فیلم، مجموعه‌های تلویزیونی و کارگردانی فیلم‌های کوتاه و مجموعه‌های مستند ادامه داد و همچنین به عنوان مشاور فنی در کَستینگ و تولید فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی مختلف حضور داشته است. آخرین کار او مجموعه تلویزیونی مستند «وه‌نه‌دی» به زبان اورامی (هه‌ورامی) است که اخیراً از شبکه استانی کردستان پخش می‌شود و مورد توجه بینندگان، به ویژه مخاطبان اورامی زبان قرار گرفته است. در همین ارتباط گفتگویی با این هنرمند جوان داشتیم که از نظر خوانندگان محترم هفته نامه روژان می‌گذرد:

سیروان کریمی

– قبل از هر چیز بفرمایید «وه‌نه‌دی» به چه معنا است و چرا این عنوان را برای مجموعه‌‌ات انتخاب کرده‌ای؟
«وه‌نه‌دی» در صنایع دستی کردستان نام جعبه‌ای است که برای نگهداری جواهرات و زیورآلات از شیشه و فلز ساخته می‌شود، اما در زبان اورامی به معنی شیشه و همچنین امر به تماشا کردن است و به استعاره از جعبه شیشه‌ای تلویزیون و محتوای این برنامه، نام آن را وه‌نه‌دی گذاشتیم.
– آقای فهیم؛ وه‌نه‌دی اولین برنامه به زبان اورامی در نوع خود است. طرح و ایده‌ی تهیه و تولید این برنامه از کجا آمد؟ چرا پیش‌تر برنامه‌هایی از این دست با زیرشاخه‌ها و لهجه‌های زبان کردی تولید نشده؟
ما از سال ۸۸ مدام پیشنهاد ساخت این برنامه را به تلویزیون کردستان می‌دادیم و هر بار به دلایلی رد ‌شد. این شبکه قبل‌تر پروژه‌ای با عنوان «وه‌شا هه‌ورامان» را در دست تولید داشتند که فقط یک قسمت از آن تولید شد و بخاطر یکسری مشکلات ادامه پیدا نکرد. متأسفانه همیشه شائبه‌ی این وجود داشت که اگر به لهجه‌ی دیگری غیر از لهجه‌‌‌ی سورانی یا اردلانی برنامه‌ای پخش شود، نوعی جدایی و تفاوت منفی ایجاد می‌شود که این برداشت اشتباه بود. درحالی‌که در کشوری مانند سوئد اگر چهار نفر دانش آموز با زبان مشخصی در یک مدرسه تحصیل کنند، دولت مدرسه را مؤظف می‌کند که معلم آن زبان را استخدام کند. این با هدف حفظ زبان‌ها و گویش‌ها و لهجه‌ها است، چون با حفظ لهجه‌ها آن زبان ثروتمندتر می‌شود، اما در رسانه‌ای مانند تلویزیون استانی این تفکر وجود نداشت تا اینکه در اواخر سال ۹۵ با نظر آقای امان‌الهی مدیر کل مرکز کردستان و با نگاه نو به تولیدات فرهنگی برای ساخت این برنامه رغبت نشان دادند و بالاخره من و آقای فرهاد مرادی دیگر تهیه کننده برنامه، مشترکاً توانستیم استارت کار را بزنیم.
– هدف شما مشخصاً از تولید این برنامه چه چیزی بود، آیا صرفاً از آن جهت که قبلاً برنامه‌ای به این شکل ساخته نشده، کار کردید یا معرفی بیشتر و کمک به رشد زبان کردی و اورامی را مد نظر داشته‌اید؟
می‌دانید که طبق برآورد سازمان یونسکو زبان اورامی از زبان‌هایی است که در معرض فراموشی قرار دارد و مهمترین هدف تولید این برنامه برداشتن قدمی هر چند کوچک برای زنده نگه داشتن تمام چیزهایی است که در این فرهنگ و زبان ارزشمند هستند. این برنامه در درجه‌ی اول برای خود اورامی‌ها ساخته شده چون فکر می‌کنم اول خود ما باید زبان و ادبیات و فرهنگ اورامی را بشناسیم. هستند بسیاری از اورامی‌ زبانهایی که چون در سنندج یا شهرهای دیگر زندگی می‌کنند حتی خجالت می‌کشند با زبان مادری خود حرف بزنند یا با بچه‌هایشان اورامی صحبت کنند چون احساس می‌کنند که چون تعدادشان کمتر است و در اقلیت قرار دارند این برای آنها ضعف است، اما وقتی در این برنامه ببینند که اشخاص نخبه و تحصیلکرده دارند با زبان اورامی صحبت می‌کنند یا در مورد اورامان تحقیق و بحث و بررسی می‌کنند، شاید نسل جدید هم که از این فرهنگ دور شده‌اند، نظرشان تغییر کند و بتوانند با زبان اجدادی خود آشتی کنند.
– در مورد ساختار و فرم برنامه توضیح دهید، به نظر این برنامه دارای قسمت‌های مختلف و متنوعی است؟
مجموعه تلویزیونی وه‌نه‌دی در ۳۲ قسمت ۴۰ دقیقه‌ای با ساختار ترکیبی تلویزیونی (استودیویی و میدانی) تهیه و تولید شده و هر برنامه چهار قسمت اصلی و بخش‌هایی فرعی دارد: در بخش اول مهمان برنامه حول موضوع برنامه صحبت می‌کند که در هر برنامه موضوعی جداگانه به صورت تخصصی مورد بحث کارشناسی قرار می‌گیرد. مثلاً در مورد ساختارهای زبان اورامی، لباس مردم اورامان، مراتع و اکوتوریسم منطقه و غیره. بخش دوم بخش موسیقی است که در هر برنامه دو قطعه موسیقی اورامی پخش می‌شود که سعی شده یک قطعه‌ی آن موسیقی اصیل و فولکلور باشد و در قطعه دیگر هم حتی‌الامکان از ادبیات و ملودی‌های اورامی استفاده شده باشد. در بخش سوم هم با عنوان «سفری به اورامان» هر بار یک شهر یا روستای اورامان معرفی می‌شود و در بخش چهارم هر برنامه هم در مورد شاعری از اورامان صحبت می‌شود و زندگینامه و قطعه شعری از او خوانده می‌شود ‏ این بخش سعی در تحلیل ادبیات هورامان دارد. در بخش‌های فرعی و آیتم‌های میانی برنامه هم به گزارش‌ها و گفتگو‌های مردم ساکن اورامان یا موضوعات مرتبط پرداخته می‌شود.
در کلیت این برنامه سعی شده که در پنجاه تا شصت درصد برنامه از تصاویر مناظر بکر اورامان استفاده شود چون در واقع یکی از خصایص برجسته‌ی اورامان طبیعت و جغرافیای بکر و ناب این منطقه است و تمام این تصاویر به صورت اورژینال و ویژه برای این برنامه ضبط و ثبت شده. حتی برخی مکان‌ها برای اولین بار است که تصویربرداری شده و قبل از آن تصاویری از این مناطق گرفته نشده بود. برای مثال مناطق صعب العبور که به نام «هه‌وار» شناخته می‌شوند و فقط با ماشین‌های آفرود امکان دسترسی به این مناطق وجود دارد.
– در طی مراحل ساخت و تولید برنامه‌ای با این ابعاد بایستی با مسایل و مشکلاتی هم روبرو شده باشید؟
بزرگترین مشکل ما این بود که چون تابحال کاری به این شکل با مدیوم تلویزیون انجام نشده بود، در واقع فرمت مشخص و به خصوصی برای کار وجود نداشت و برخلاف کارهای قبلی که در منطقه‌ی اورامان ساخته شده بود، هدف من این بود که در برنامه وه‌نه‌دی از صفر تا صد برنامه اورامی باشد و نه اینکه برنامه‌ای باشد که فقط در جغرافیای اورامان تصویربرداری شود یا اینکه شبیه برنامه‌های قبلی باشد و تفاوتش فقط در استفاده از زبان اورامی باشد. در نهایت ترجیح دادیم به جای کپی کردن و تقلید از کلیشه‌ها و برنامه‌های قبلی فرمت جدیدی برای این برنامه طراحی کنیم.
اما مشکل تنها این نبود. یکی از چالش‌های ما در انتخاب لهجه‌ی اورامی برای این برنامه بود. همانطور که می‌دانید در خود زبان اورامی هم چندین نوع لهجه وجود دارد که قواعد دستوری متفاوتی با هم دارند، برای مثال قواعد دستوری مربوط به مذکر و مؤنث در لهجه‌ی ژاوه‌رود با اورامان تخت یا لهون متفاوت است. چالش اولیه‌ی ما انتخاب لهجه بود و حتی به استفاده از دو مجری هم فکر کردیم ولی در نهایت تصمیم گرفتیم لهجه‌ی خاصی برای برنامه در نظر نگیریم تا ترکیبی از تمام لهجه‌ها باشد.
مسئله دیگری که وجود داشت بنا بر رسم برنامه‌های قبلی در مورد اورامان اصرار بر این بود این برنامه هم در دل طبیعت اجرا شود. اما این کار خود مشکلات زیادی در بر داشت. اینکه ما نمی‌خواستیم جامعه اورامان را فقط به دشت و کوه ربط بدهیم چون بخش زیادی مخاطب امروزی ما دیگر در طبیعت زندگی نمی‌کند و ممکن است با این شکل کلیشه‌ای ارتباط برقرار نکند. در نتیجه در طراحی صحنه و دکور شکل طبیعت را بازسازی کردیم و برنامه را در استودیو ضبط کردیم ولی با المان‌هایی از طبیعت بکر اورامان. در انتخاب موسیقی هم این مسئله وجود داشت. آیا مخاطب اورامی امروزی فقط موسیقی «سیا چه‌مانه» گوش می‌کند؟ ما مجبوریم تمام این مسایل را در نظر داشته باشیم.
قسمت دیگری از مشکلات کار پراکندگی لوکیشن‌ها و وسعت منطقه اورامان بود. باید بُعد زیاد فاصله مکانی این پروژه را در نظر گرفت. گستره‌ای که یک سر آن در روستای قلعه در شهرستان قروه، سر دیگر آن شهرستان مریوان و سر دیگر آن روستای زرده در کرمانشاه می باشد. مکان‌هایی همچون شمال ایران را برای تصویربرداری هورامی زبانان عبدالملکی و اورامان عراق را نیز باید اضافه کرد.
– با این اوصاف که گفتید، شرایط شما برای کار و هماهنگی و همکاری سازمان و دیگران با شما چطور بود؟
متأسفانه دو اتفاق به طور همزمان بر روی شرایط تولیدی و کاری ما تأثیر گذاشت. یکی این که سازمان صدا و سیما در حال حاضر به طور کلی و در سراسر کشور در وضعیت مالی و اقتصادی خوبی قرار ندارد و دوم اینکه چون این برنامه اولین برنامه اورامی در تاریخ این سازمان است و به چشم آزمونی برای تولید این نوع برنامه‌ها به آن نگاه می‌شود، بودجه‌ای که باید برای آن اختصاص می‌یافت به طور قابل ملاحظه‌ای کم بود که باید یادآوری نمایم امکان اولیه این کار مدیون نظر مساعد جناب آقای امان‌الهی مدیر کل سازمان بود. چرا که هر قسمت این برنامه شامل ۴۰ دقیقه بطن اصلی و ۳ دقیقه تیتراژ است و بطن اصلی برنامه در مجموع ۱۲۸۰ دقیقه است که تهیه کنندگان تلویزیونی به این مسئله آگاه هستند که برای تهیه ۱۲۸۰ دقیقه برنامه حدود ده برابر فیلمبرداری نیاز است که با این فرمول برای برنامه وه‌نه‌دی ۱۲۸۰۰ دقیقه فیلمبرداری شده.
برای این مهم باید یک تیم چند نفره شامل تصویربردار، کارگردان، تهیه کننده، دستیار و رانندگان را اضافه نمود که ایاب و ذهاب و اسکان و پذیرایی آنان در این بعد زیاد جغرافیایی شامل هزینه های فراوان می‌باشد. همچنین هزینه تهیه تجهیزات حرفه‌ای و دستمزد عوامل نیز بر سختی‌کار می‌افزاید. قسمت‌های تصویربرداری در استودیو نیز نیازمند اجاره استودیو و عوامل فنی استودیو و ساخت و تولید دکور می‌باشد. همچنین هزینه‌های اسکان و پذیرایی میهمانان را نیز باید اضافه نمود. در مرحله آخر تدوین و صداگذاری و مراحل فنی پخش تلویزیونی نیز خود شامل هزینه می‌شود. هدف از این مختصر توضیح این مهم است که تنها پشتوانه‌ی انجام این برنامه خدمت به ادب و فرهنگ هورامان و حفظ و نگهداری این فرهنگ کهن بوده. جا دارد این گلایه را مطرح نماییم که بسیاری از اورامی زبانانی که در عرصه فرهنگ و هنر نامی د‌ارند کمکی به اجرا و راه اندازی این برنامه نکرده و گاهاً مشکلاتی بر سر راه این برنامه به وجود آوردند. اما کمکهای فراوان و بی دریغ اهالی مناطق اورامی زبان را هرگز فراموش نکرده و سپاس‌گذار تک تک این عزیزان هستیم.
– یکی از همکارانتان در این برنامه آقای محمد فهیم هستند، نامی که برای همه‌ی اورامی زبانها و مخاطبان ادبیات اورامی شناخته شده است، از تجربه‌ی همکاری با پدرتان بگویید؟
تهیه کنندگی این برنامه به طور مشترک با فرهاد مرادی انجام گرفت و من کارگردان این برنامه بودم اما کلیه‌‌ی کارهای پژوهش و تحقیق و نویسندگی برنامه وه‌نه‌دی بر عهده‌ی پدرم محمد فهیم است و به علاوه ایشان یکی از مجریان اصلی برنامه هم هستند و زحمات بسیاری را به تنهایی در این پروژه متحمل شدند. البته سابقه‌ی کاری پدرم به دهه‌ی پنجاه برمی‌گردد که در رادیو کارهای ترجمه و مجری‌گری انجام می‌داد. پس از آن هم سالها در زمینه‌ی شعر و ادبیات اورامی کار تحقیقی و پژوهشی کرده است و در واقع این برنامه حاصل چند دهه کار تحقیقی ایشان است. علاوه بر شناخت عمیقی که پدرم از اورامان دارد، صدای او برای اورامی‌ها که اهل شعر و ادبیات هستند صدایی آشنا و نوستالژیک است.
در پایان جا دارد از معاونت سیما، مدیریت پخش و مدیر تولید و حراست که کارهای اداری را برای ما راحت‌تر کردند و همچنین از مدیریت حوزه‌ی هنری آقای امین مرادی که با در اختیار قرار دادن استودیوی تازه تأسیس سینما بهمن که این برنامه به عنوان اولین برنامه در آن ضبط شد و سایر کسانی که به اشکال و عناوین مختلف در این برنامه کمک کردند هم تشکر کنم.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...