رفتن به بالا

هفته‌نامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • یکشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۷
  • الأحد ۱۲ رمضان ۱۴۳۹
  • 2018 Sunday 27 May

  • هفته‌نامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • چهارشنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۳:۲۴
  • کد خبر : 3290
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : پیشینه دژ؛ قلعه یا بورگ
قلاع اردلان‌ها

پیشینه دژ؛ قلعه یا بورگ

از دیرباز قلعه به‌عنوان استحکامات دفاعی ممالک دنیا، حتی کشورهای اروپایی، تحت نام بورگ که ریشه اسم بسیاری از شهرهای اروپا ازجمله بلاد مرزی و استراتژیکی نظیر سن‌پترزبورگ، هامبورگ، لوکزامبورگ و… مطرح بوده است؛ درکشورهای شرقی ازجمله ایران ما نیز دژها نقش مهمی در حفظ و دفاع از کیان مملکت در برابر یورش بیگانگان داشته‌اند. […]

از دیرباز قلعه به‌عنوان استحکامات دفاعی ممالک دنیا، حتی کشورهای اروپایی، تحت نام بورگ که ریشه اسم بسیاری از شهرهای اروپا ازجمله بلاد مرزی و استراتژیکی نظیر سن‌پترزبورگ، هامبورگ، لوکزامبورگ و… مطرح بوده است؛ درکشورهای شرقی ازجمله ایران ما نیز دژها نقش مهمی در حفظ و دفاع از کیان مملکت در برابر یورش بیگانگان داشته‌اند.

قلاع مهم ولایات کردستان در دوره امارت اردلان‌ها

بنا به قول مورخان اولین قلعه این خاندان توسط قباد اردل یا بابا اردل سرسلسله خاندان اردلان بنام قلعه زلم (در عراق کنونی) به سال ۵۴۷ خورشیدی و دومین قلعه، قلعه مریوان توسط سرخاب بیگ، سومین قلعه پالنگان به‌وسیله هلوخان و چهارم تحت عنوان قلعه حسن‌آباد توسط یکی از امرا به نام حسن خان اردلان ساخته شدند.

زمینه ساخت قلعه

با حمله سلطان سلیمان (قانونی) عثمانی به ولایات کردستان، مأمون بیگ اردلان جهت دفاع از خاک خود آماده مقابله شد و سرانجام دو سپاه در تاریخ ۹۴۴ ق برابر با ۹۱۶ خورشیدی روبه‌رو و بعد از جنگی سخت مجبور به تحصن در قلعه زلم (در خاک عراق کنونی) گشته و به دلیل کمبود آذوقه و ناامیدی از کمک عموهایش، سرخاب بیگ و محمدبیگ پس از یک ماه تسلیم و سلطان عثمانی او را زندانی می‌کند. مصادف با این واقعه سرخاب بیگ در طی سال ۹۱۷ ولایات تحت حاکمیت او (مأمون بیگ) را که شامل قلعه زلم شهرزور و… همچنان با قهر و غلبه نواحی برادرش محمدبیگ را نیز تصرف و حاکم بالاستقلال کردستان شده با سرپیچی ازاطاعت حاکم عثمانی روابط بسیار حسنه‌ای را با شاه‌طهماسب صفوی برقرارمی کند.

ساختار و بانی قلعه مریوان

سرخاب بیگ با دلگرمی از همراهی حکومت مرکزی و متصرفات وسیع، بر بالای کوهی مرتفع در ۳ کیلومتری جنوب شرقی شهر مریوان کنونی، قلعه‌ای مستحکم با ساختاری از آجر، ساروج و آهک که آثار پله و آب‌انبار آن از سنگ تراش داده شده بناکرده که به‌عنوان شالوده آخرین بنای قلعه هنوز برجای‌ مانده است. هدف سرخاب بیگ از ساختن آن، پناهگاهی محکم در برابر یورش‌های پیاپی عثمانی‌ها بود؛ در این زمان برادر مغبونش محمدبیگ، دریک تبانی به همراه سپاه عثمانی در جنگی خونین به سال ۹۴۷ ق -۹۱۹ خاو را ناچار به تحصن به مدت ۲ سال در قلعه زلم در شهر زور کرد، سرانجام شاه‌طهماسب با گسیل نیرو نه‌تنها موجب نجات او شد بلکه با یاری هم موفق به شکست و بیرون راندن بقایای نیروهای عثمانی از ایران شدند. عامل دیگر نزدیکی سرخاب بیگ به شاه‌طهماسب؛ وساطت در متقاعد و بازگشت دادن برادر نافرمان و یاغی او، القاص میرزا به دربار صفوی بود.

فرزندان سرخاب بیگ اردلان

سرخاب بیگ ۱۱ پسر داشت؛ او قبل از مرگ سومین فرزندش، سلطان‌علی‌بیگ را به دلیل کفایت و درستکاری جانشین خود کرد و پس از او آخرین فرزندش بساط بیگ از طرف حکومت صفوی عهده‌دار این منصب شد که در آن هنگام دو فرزند سلطان‌علی بیگ به نام‌های تیمورخان و هلوخان دست به ایجاد نارضایتی زده که مرگ زودهنگام بساط بیگ مانع گسترش شورش‌ها شده و سرانجام هلوخان به حاکمیت کردستان منصوب و جانشین عمویش شد.

انتقال مرکز امارت خاندان اردلان از قلعه مریوان

هلوخان مرکز حکومت کردستان خاندان اردلان را که از زمان سرخاب بیگ قلعه مریوان بود به قلعه پالنگان که قبلاً مرکز طوایف گوران و کلهر بود انتقال داد. او همچنان علاوه برافزودن اماکن دیگر بر قلعه پالنگان، تلاش‌های اساسی و بسیار جدی برای تعمیر سایر قلاع حاکمیتی ازجمله قلعه زلم در شهرزور و قلعه مریوان به خرج داد. شاید به همین دلیل باشد که نام دوم قلعه مریوان به قلعه هلوخان معروف شد. نام دیگرآ ن قلعه امام است؛ این قلعه تا روزگار سلیمان خان اردلان یکی از چهار مرکز (قلعه زلم، قلعه مریوان، قلعه پلنگان و قلعه حسن خان=حسن‌آباد) محسوب می‌شد.

حکمرانی خاندان اردلان در کردستان به‌خصوص در فصل پاییز بود. متأسفانه به دلیل واقع‌شدن در مسیر جنگ‌ها، بارها تخریب و تعمیر و سرانجام در اواخر حکومت شاه صفی صفوی کلاً تخریب و دردوره قاجار گاه‌گاه تعمیر شد؛ اما اینک تنها خرابه‌های مختصری از آن باقی‌مانده و در کوهپایه آن روستایی به نام (برقلعه) احداث شده است.

منابع:

۱-تاریخ مشاهیر کرد، بابامردوخ روحانی (شیوا)، جلد سوم، بخش دوم

۲-سیمای میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری کردستان، محمد ابراهیم زارعی

۳-تاریخ تمدن ویل دورانت جلد ۱

بخشی از خرابه‌های قلعه مریوان

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

روژان؛ روزنامه‌ای برای مردم

ضرورت وجود روزنامه در کردستان و اینکه چرا باید استان ما از وجود یک نشریه روزانه محروم بماند همواره دغدغه اینجانب در سال‌های گذشته بود؛ محرومیتی که حداقل برای اهالی فرهنگ و به خصوص رسانه دردآور می‌نمود؛ آن هم مردمانی که بر پیشانی آنان فرهنگ می‌درخشد و سابقه روزنامه‌داری را بیش از دیگران دارند. جدا از پیشینه فرهنگی این استان و نقش مطبوعات در بالابردن سطح آگاهي‌های مردم و فرهنگ عمومي نسبت به مسائل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی كه در جامعه صورت مي‌گيرد و اینکه رسانه‌ها سهم مهمي در اطلاع‌رساني مردم خواهند داشت، استان کردستان به دلیل برخورداری از پتانسیل تجارت، بازارهای مرزی و کشاورزی از دیرباز به لحاظ اقتصادی هم یکی از استان‌های مورد توجه دولتمردان و سرمایه‌گذاران بوده است. نخبگان فرهنگی ما نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ فرهنگ و هویت ایرانی اسلامی و احیای مرجعیت علمی کشور داشته‌اند و بی‌جهت نیست که رهبر معظم انقلاب آن را استان فرهنگی نامیدند. امروز اما پس از سال‌ها انتشار هفتگی، با کمک و یاری دوستان گرانمایه‌مان در تحریریه، انتشار اولین شماره روزنامه را با شما مردم و خوانندگان خوبمان جشن می‌گیریم و بعد از الطاف الهی، تنها امیدمان را به خوانندگان عزیزی که ما را در این راه یاری خواهند کرد، می‌بندیم. «روژان» روزنامه‌ای است مردمی و برای مردم کردستان و همه کسانی که در این استان وقت خود را برای توسعه و آبادانی کشور وقف کرده‌اند. دست همه شما را برای کمک به بهبود و پیشرفت فعالیتمان در این راه به گرمی می‌فشاریم. در نخستین شماره انتشار روژان، دوست و استاد ارجمندم جناب آقای ناصر کانی‌سانانی مقاله‌ای نوشتند و در آن به نگارنده تذکر دادند که این راه صعب و دشوار را بارها تجربه کرده‌ای و انتشار نشریه آنهم در کردستان کار مجنونان و عاشقان است! امروز بعد از انتشار 180 شماره در سخت‌ترین دوره از نظر اقتصادی می‌توانم با افتخار بگویم استاد عزیز؛ در این آزمون سخت خوشبختانه سرافراز بیرون آمدیم و ثابت کردیم که مجنون نیستیم اما عاشق چرا. البته این موفقیت حاصل نمی‌شد مگر با پشتوانه معنوی و استفاده از تجارب ایشان و اندیشه‌ی اندیشه‌ورزانی چون کاک عماد کریمیان، دکتر افراسیاب جمالی، دکتر بهروز خیریه، آقایان عباد زینبی، حسین اندان، ناصر نجفی، هژیر الله‌مرادی، آرش علیمرادی، یحیی صمدی، امید باتو، صدیق مینایی، عطا امانی، کاک احمد یاسینی (پشکو)، سرکار خانم آسو حسینی و بسیاری دیگر از همراهان که در طول پنج سال گذشته تلخی‌ها و شیرینی‌های وقایع روز جامعه را با زبان یادداشت و خبر با شما درمیان گذاشتند و نیز حمایت مخاطبینی که تذکرات و انتقاداتشان چون شهد، تلخکامی‌های حاصل از لجن‌پراکنی تاریک‌اندیشان را بر کام ما شیرین کرد و راه را برای ادامه مسیر ممکن و عزم ما را برای همپیمانی با مردم مصمم‌تر ساخت؛ اگر نبود تشویق‌ها و حمایت‌های مردم، قطعا ادامه مسیر برایمان امکان‌پذیر نبود. خرسندیم که در این مدت، هرگز به تندی سخن نگفتیم مگر مستدل و ابزار هیچ جریان و گروه سیاسی و دولتی نشدیم مگر گروه‌های ان.جی.او که خود را بخشی از ...