رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • شنبه ۲۷ بهمن ۱۳۹۷
  • السبت ۱۰ جماد ثاني ۱۴۴۰
  • 2019 Saturday 16 February

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • چهارشنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۳:۲۴
  • کد خبر : 3290
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : پیشینه دژ؛ قلعه یا بورگ
قلاع اردلان‌ها

پیشینه دژ؛ قلعه یا بورگ

از دیرباز قلعه به‌عنوان استحکامات دفاعی ممالک دنیا، حتی کشورهای اروپایی، تحت نام بورگ که ریشه اسم بسیاری از شهرهای اروپا ازجمله بلاد مرزی و استراتژیکی نظیر سن‌پترزبورگ، هامبورگ، لوکزامبورگ و… مطرح بوده است؛ درکشورهای شرقی ازجمله ایران ما نیز دژها نقش مهمی در حفظ و دفاع از کیان مملکت در برابر یورش بیگانگان داشته‌اند. […]

از دیرباز قلعه به‌عنوان استحکامات دفاعی ممالک دنیا، حتی کشورهای اروپایی، تحت نام بورگ که ریشه اسم بسیاری از شهرهای اروپا ازجمله بلاد مرزی و استراتژیکی نظیر سن‌پترزبورگ، هامبورگ، لوکزامبورگ و… مطرح بوده است؛ درکشورهای شرقی ازجمله ایران ما نیز دژها نقش مهمی در حفظ و دفاع از کیان مملکت در برابر یورش بیگانگان داشته‌اند.

قلاع مهم ولایات کردستان در دوره امارت اردلان‌ها

بنا به قول مورخان اولین قلعه این خاندان توسط قباد اردل یا بابا اردل سرسلسله خاندان اردلان بنام قلعه زلم (در عراق کنونی) به سال ۵۴۷ خورشیدی و دومین قلعه، قلعه مریوان توسط سرخاب بیگ، سومین قلعه پالنگان به‌وسیله هلوخان و چهارم تحت عنوان قلعه حسن‌آباد توسط یکی از امرا به نام حسن خان اردلان ساخته شدند.

زمینه ساخت قلعه

با حمله سلطان سلیمان (قانونی) عثمانی به ولایات کردستان، مأمون بیگ اردلان جهت دفاع از خاک خود آماده مقابله شد و سرانجام دو سپاه در تاریخ ۹۴۴ ق برابر با ۹۱۶ خورشیدی روبه‌رو و بعد از جنگی سخت مجبور به تحصن در قلعه زلم (در خاک عراق کنونی) گشته و به دلیل کمبود آذوقه و ناامیدی از کمک عموهایش، سرخاب بیگ و محمدبیگ پس از یک ماه تسلیم و سلطان عثمانی او را زندانی می‌کند. مصادف با این واقعه سرخاب بیگ در طی سال ۹۱۷ ولایات تحت حاکمیت او (مأمون بیگ) را که شامل قلعه زلم شهرزور و… همچنان با قهر و غلبه نواحی برادرش محمدبیگ را نیز تصرف و حاکم بالاستقلال کردستان شده با سرپیچی ازاطاعت حاکم عثمانی روابط بسیار حسنه‌ای را با شاه‌طهماسب صفوی برقرارمی کند.

ساختار و بانی قلعه مریوان

سرخاب بیگ با دلگرمی از همراهی حکومت مرکزی و متصرفات وسیع، بر بالای کوهی مرتفع در ۳ کیلومتری جنوب شرقی شهر مریوان کنونی، قلعه‌ای مستحکم با ساختاری از آجر، ساروج و آهک که آثار پله و آب‌انبار آن از سنگ تراش داده شده بناکرده که به‌عنوان شالوده آخرین بنای قلعه هنوز برجای‌ مانده است. هدف سرخاب بیگ از ساختن آن، پناهگاهی محکم در برابر یورش‌های پیاپی عثمانی‌ها بود؛ در این زمان برادر مغبونش محمدبیگ، دریک تبانی به همراه سپاه عثمانی در جنگی خونین به سال ۹۴۷ ق -۹۱۹ خاو را ناچار به تحصن به مدت ۲ سال در قلعه زلم در شهر زور کرد، سرانجام شاه‌طهماسب با گسیل نیرو نه‌تنها موجب نجات او شد بلکه با یاری هم موفق به شکست و بیرون راندن بقایای نیروهای عثمانی از ایران شدند. عامل دیگر نزدیکی سرخاب بیگ به شاه‌طهماسب؛ وساطت در متقاعد و بازگشت دادن برادر نافرمان و یاغی او، القاص میرزا به دربار صفوی بود.

فرزندان سرخاب بیگ اردلان

سرخاب بیگ ۱۱ پسر داشت؛ او قبل از مرگ سومین فرزندش، سلطان‌علی‌بیگ را به دلیل کفایت و درستکاری جانشین خود کرد و پس از او آخرین فرزندش بساط بیگ از طرف حکومت صفوی عهده‌دار این منصب شد که در آن هنگام دو فرزند سلطان‌علی بیگ به نام‌های تیمورخان و هلوخان دست به ایجاد نارضایتی زده که مرگ زودهنگام بساط بیگ مانع گسترش شورش‌ها شده و سرانجام هلوخان به حاکمیت کردستان منصوب و جانشین عمویش شد.

انتقال مرکز امارت خاندان اردلان از قلعه مریوان

هلوخان مرکز حکومت کردستان خاندان اردلان را که از زمان سرخاب بیگ قلعه مریوان بود به قلعه پالنگان که قبلاً مرکز طوایف گوران و کلهر بود انتقال داد. او همچنان علاوه برافزودن اماکن دیگر بر قلعه پالنگان، تلاش‌های اساسی و بسیار جدی برای تعمیر سایر قلاع حاکمیتی ازجمله قلعه زلم در شهرزور و قلعه مریوان به خرج داد. شاید به همین دلیل باشد که نام دوم قلعه مریوان به قلعه هلوخان معروف شد. نام دیگرآ ن قلعه امام است؛ این قلعه تا روزگار سلیمان خان اردلان یکی از چهار مرکز (قلعه زلم، قلعه مریوان، قلعه پلنگان و قلعه حسن خان=حسن‌آباد) محسوب می‌شد.

حکمرانی خاندان اردلان در کردستان به‌خصوص در فصل پاییز بود. متأسفانه به دلیل واقع‌شدن در مسیر جنگ‌ها، بارها تخریب و تعمیر و سرانجام در اواخر حکومت شاه صفی صفوی کلاً تخریب و دردوره قاجار گاه‌گاه تعمیر شد؛ اما اینک تنها خرابه‌های مختصری از آن باقی‌مانده و در کوهپایه آن روستایی به نام (برقلعه) احداث شده است.

منابع:

۱-تاریخ مشاهیر کرد، بابامردوخ روحانی (شیوا)، جلد سوم، بخش دوم

۲-سیمای میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری کردستان، محمد ابراهیم زارعی

۳-تاریخ تمدن ویل دورانت جلد ۱

بخشی از خرابه‌های قلعه مریوان

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

بیانیه تحریریه روزنامه روژان در واکنش به دروغ‌پردازی برخی کانال‌های مجازی

مغز فندقی‌ها/ قلم مسئول و مصیبت‌های آن

بدواً عرض می‌کنیم ما کسانی که در روژان قلم می‌زنیم با اطمینان، به اتفاق همکارانمان در دیگر نشریات استان آرزو کرده و می‌کنیم که ای کاش فعل و فعالیت مسئولان ما به گونه‌ای بود که رفاه و آسایش و امنیت خاطر را به مردم هدیه می‌کرد و از قِبَل حرف و حرکتشان مملکت بر ریل توسعه می‌چرخید؛ آن وقت ما محررین، توسن قلم را در دشت بلاغت و فصاحت جولان می‌دادیم و با ردیف کردن همة صناعات ادبی در رسا و ثنای مسئولان، مثنوی‌ها می‌سرودیم و به نشانه شکرگزاری، دست نیاز به سوی پروردگار دراز می‌کردیم که خدایا این سروران را از سر ما دریغ مدار که سروریشان باعث سرفرازی ما شده است؛ اما چه کنیم که چنین نیست؛ ما هم بنا به وظیفه دینی و اخلاقی و حرفه‌ای خود مجبوریم آلام مردم را بازگو و به سمع و نظر مردم برسانیم شاید دستی از آستین همت به در آید و تیمارگری بنشیند. ما کی هستیم که چنین حقی داریم؛ فعالان عرصه رسانه‌‌‌های جمعی که رکن چهارم دموکراسی‌اش می‌نامند و برقراری نظم و نسق، مستلزم وجود و فعالیت مثبت ماست؛ مائی که از قواعد و قوانین بهره می‌گیریم و در پی هدایت امور در بستر بهبود به نام مردم و از سوی مردم می‌گوئیم و می‌نویسیم. در واقع ما آئینه تمام‌قد رفتارهای مسئولان هستیم؛ اگر خوبند خوب نشان می‌دهیم و اگر بدند بد. نه در خفا، که به صراحت می‌گوییم: از آنجا که در شرایط فعلی شرایط سختی بر جامعه حاکم است لذا ما مجبور به بیان حقایقی می‌شویم که ممکن است برای حضرات مسئولان تلخ و گزنده باشد لذا توقع اخم و تخم، خط و نشان کشیدن و... هم هست که دیده و شنیده‌ایم اما ایفای مسئولیت، بالاتر از همه خطرات است، چه ما به ارزش قلم و تراوشاتش نیک آشنائیم و می‌دانیم که خدای منان به آن سوگند خورده است؛ «ن والقم و ما یسطرون». در چنین حالتی کسی نباید از ما توقع واژگون‌کاری و باژگون‌گوئی داشته باشد؛ اگر خواهان تعریف و تمجید هستید بفرمائید؛ مسئولیت و اختیار دارید به مردم خدمت کنید تا مشمول عنایت شوید و گرنه ما معذوریم. نویسندگان و دست‌اندرکاران این نشریه به شهادت صفحه‌های روژان در تمام سال‌های عمر، همیشه فریادگر مردم و مصالح و منافعشان بوده‌اند؛ به ناحق سیاه را سفید و سفید را سیاه نکرده‌اند و در بستر این سیر، فشار را هم تحمّل نموده‌اند. در این میان گاهاً اظهار نظرهائی در مورد روژان ابراز می‌شود که جای تاسف است؛ جدیداً در منبعی نه چندان شناخته شده برای مردم، انگ و رنگی به روژان زده‌اند که گویا ارگان سپاه است و با استفاده از رانت، 85 تن کاغذ از دولت گرفته است!! در باره این انگ‌نامه که ظاهرا به بهانه تجلیل مدیرکل ارشاد اسلامی از روژان به بیرون تراوش پیدا کرده است باید گفت عجبا از این استدلال، استخراج و استنتاج؟ بازدید مدیرکل ارشاد کردستان و اهدای لوح تقدیر، امری مرسوم است و هرازچند‌گاهی صورت می‌گیرد و تمام دفاتر نشریات ...