رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • جمعه ۲۶ بهمن ۱۳۹۷
  • الجمعة ۹ جماد ثاني ۱۴۴۰
  • 2019 Friday 15 February

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۶ - ۱۹:۴۶
  • کد خبر : 3344
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : تحلیل جامعه‌شناختی بر کارکردهای سوگواری محرم

با فرارسیدن ماه محرم جامعه ایران یکپارچه مهیای ابراز عشق و اظهار ارادت به مفهومی عظیم و برجسته به نام حسین (ع) و آرمانی کهن و دیرینه و مقدس به نام عاشورا می‌شود. مراسم دینی و آیین‌های سوگواری مختلف امری معمول و متداول در تمامی ادیان و مذاهب مختلف در دنیای بشریت است؛ اما بدون […]

با فرارسیدن ماه محرم جامعه ایران یکپارچه مهیای ابراز عشق و اظهار ارادت به مفهومی عظیم و برجسته به نام حسین (ع) و آرمانی کهن و دیرینه و مقدس به نام عاشورا می‌شود. مراسم دینی و آیین‌های سوگواری مختلف امری معمول و متداول در تمامی ادیان و مذاهب مختلف در دنیای بشریت است؛ اما بدون اغراق و بزرگ‌نمایی محرم و مراسم سوگوارانه آن در جهان کم‌نظیر و بی‌همتاست. بدون شک عزاداری برای امام سوم شیعیان بزرگ‌ترین آیین سوگواری است که جهان معاصر به خود دیده است. اگرچه تمام شیعیان در کشورهای مختلف دنیا در این ماه به سوگواری می‌پردازند اما در کشورهایی مانند ایران، عراق، پاکستان و… این سوگواری جنبه‌ای اساسی‌تر دارد.

مراسم دینی و آیین‌های عزاداری این‌چنینی دارای کارکردهای مختلف دینی و اجتماعی هستند که در مورد آنها (خصوصاً کارکردهای دینی) کتاب‌ها و مقالات بسیاری منتشرشده است. در اینجا سعی بر آن است تا به‌اختصار و صراحت با کارکردهای اجتماعی سوگواری محرم آشنا شویم.

سوگواری در جوامع شیعی دارای کارکردهای آشکار و پنهان مختلفی است که آن را ماندگار کرده است؛ زیرا بنا به منطق کارکردگرایی در جامعه‌شناسی یک وضعیت فرهنگی تا زمانی که دارای کارکرد اجتماعی است از پویایی و هیجان اجتماعی نیز برخوردار خواهد بود. (ریتزر ۱۳۸۴: ۱۱۹) بر این معنا که اگر یک وضعیت فرهنگی کارکرد خود را از دست بدهد رو به فراموشی و خاموشی خواهد رفت.

در ادامه به‌اختصار به کارکردهای اجتماعی محرم می‌پردازیم:

۱ – افزایش کنترل اجتماعی: اصطلاح کنترل اجتماعی به وضعیتی اشاره دارد که به دنبال آن فرد از حیث اعمال و رفتار خود به‌واسطه گروه‌های اجتماعی و جامعه‌ای که به آن تعلق دارد، تابع شروط و دچار محدودیت‌هایی است. آیین سوگواری محرم به متراکم شدن وجدان جمعی کمک می‌کند. حضور افراد مختلف در آیین‌ها بیانی است از تأکید دوباره آنها به ارزش‌ها و درنهایت افزایش چسب اجتماعی و همین تأکید بر ارزش‌ها و افزایش پیوندهای اجتماعی به معنای افزایش نظارت جامعه بر فرد و درنهایت افزایش کنترل اوست.

۲ – ایجاد پیوند میان نسلی: یکی از معضلات عمیق که امروزه جوامع گوناگون با آن درگیر هستند شکاف نسلی و به دنبال آن اخلال در امر جامعه‌پذیری و درنهایت متلاشی شدن جامعه است. در جوامع سنتی مشارکت در آیین‌های مختلف مذهبی می‌تواند یک‌راه حل مناسب برای حل این مشکل باشد به صورتی که افراد را از خویشتن به جامعه معطوف کنند تا افراد به همانندسازی با جامعه بپردازند. سوگواری برای امام حسین یک آیین فراگیر است که شرکت‌کنندگان در آن از نسل‌های مختلف جامعه هستند. در چنین اجتماعی جنسیت و سن معنا ندارد و این موضوع امکان مناسبی برای پیوند بین نسلی در جامعه فراهم می‌کند ‌. علاوه بر آن نوعی تعامل و جامعه‌پذیری رخ می‌دهد و این امر می‌تواند موجبات استمرار فرهنگ و همچنین انتقال فرهنگ را از نسلی به نسل دیگر به دنبال داشته باشد.

‌۳ – افزایش مشارکت اجتماعی: این امری بدیهی است که امروزه به دلیل عوامل مختلف مشارکت اجتماعی در کشور تا حد زیادی کاهش‌یافته است؛ اما در ماه محرم شاهد افزایش چشم‌گیر مشارکت اجتماعی در بین اقشار مختلف جامعه هستیم. در ماه محرم افراد در هر جایگاه و طبقه‌ای که هستند به‌صورت خودجوش سعی می‌کنند در حد توان خود باری از دوش دیگران بردارند. نمونه هم‌چین مشارکت‌هایی را می‌توان در آماده‌سازی مساجد و خیابان‌ها در نزدیکی ماه محرم مشاهده کرد.

۴ – به وجود آمدن نوعی انفاق: در ماه محرم مردم جامعه در حد توان مالی خود اقدام به کمک‌های گوناگون به نیازمندان و همچنین طبخ غذاهای نذری می‌کنند. در حالتی که در شرایط عادی بسیاری از افراد حاضر به کمک‌های این‌چنینی نیستند، اما با فرارسیدن ماه محرم شاهد نوعی انفاق در جامعه هستیم که افراد از مال خود نیاز دیگران را تأمین می‌کنند ‌. هرچند که انتقادات زیادی بر نحوه انجام این انفاق‌ها و پذیرایی‌ها وارد است که در بسیاری از موارد این سفره به‌جای نیازمندان در محضر اغنیاء پهن می‌گردد اما این مسئله تغییری در اصل ماجرا ایجاد نمی‌کند.

۵ _ تغییر در نقش‌ها: در حالت عادی ما توقع یک نوع رفتار خاص را از افراد مختلف داریم. برای مثال توقع این را نداریم که نماینده مجلس شهرستان ما در مراسمی عادی که در مسجد جامع شهرستان برگزار می‌شود، به جفت کردن کفش‌های حاضرین در مجلس مشغول باشد! درواقع در حالت عادی افراد بر اساس منزلت اجتماعی خود که شامل: سطح سواد، میزان درآمد، منصب اداری و … است رفتار می‌کنند. درواقع افراد بر طبق نقش‌های خود رفتار می‌کنند؛ اما در محرم شاهد آن هستیم که نقش‌های افراد تغییر می‌کند و در پی آن رفتار آن‌ها نیز دچار تغییر می‌شود. برای مثال در ماه محرم در هیئتی شاهد آن هستیم که پزشکی در حال جفت کردن کفش‌های حاضرین است و یا مسئولی در حال ریختن چای برای افراد رهگذر می‌باشد. این‌ها نقش‌هایی هستند که افراد در حالت عادی به‌هیچ‌وجه آن را نمی‌پذیرند ولی در ماه محرم مشاهده می‌شود که عموماً به‌صورت خودجوش نقش‌های این‌گونه را می‌پذیرند و بر طبق آن رفتار خود را مطابق با آن نقش تغییر می‌دهند.

محرم دارای کارکردهای دیگری است که در اینجا به آن‌ها اشاره نشد، مانند کاهش بزه‌کاری، کاهش آسیب‌های اجتماعی، تأثیرات روحی و روانی بر افراد و غیره که می‌توان در مورد آن‌ها مطالعاتی انجام داد. چیزی که در اینجا اهمیت دارد این است که امروزه سوگواری محرم تنها یک آیین دینی نیست بلکه در جنبه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه رسوخ کرده است. با استفاده از شرایط مناسب مهیا شده در ماه محرم می‌توان در سامان بخشیدن به جامعه گامی بزرگ برداشت.

در پایان قابل ذکر است که علاقه به امام حسین علیه‌السلام و احترام به حرکت ایشان در واقعه عاشورا مختص فرهنگ مسلمانان نیست. در همه ادیان می‌توان علاقه به او را پیدا کرد. در دین زرتشت هم افرادی را می‌توان پیدا کرد که در عاشورا به احترام امام حسین علیه‌السلام و حرکت او به سوگ می‌نشینند و یا در نشست‌های عزاداری شرکت می‌کنند. کم نیستند زرتشتیانی که همواره در دهه عاشورا به مساجد مسلمانان می‌روند و در مراسم آنها برای مظلومیت بزرگشهید مسلمانان اشک می‌ریزند و در روز عاشورا به سینه‌زنی برای این انسان آزاده می‌پردازد

همچنین می‌توان تأثیر امام حسین (ع) را بر افراد برجسته دنیا ملاحظه کرد همان‌طور که گاندی رهبر پرآوازه هندی‌ها می‌گوید: من زندگى امام حسین علیه‌السلام، آن شهید بزرگ اسلام را به‌دقت خوانده‏ و توجه کافى به صفحات کربلا نموده‌ام و بر من روشن‌شده است که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز گردد، بایستى از سرمشق امام حسین پیروى کند.

 

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

بیانیه تحریریه روزنامه روژان در واکنش به دروغ‌پردازی برخی کانال‌های مجازی

مغز فندقی‌ها/ قلم مسئول و مصیبت‌های آن

بدواً عرض می‌کنیم ما کسانی که در روژان قلم می‌زنیم با اطمینان، به اتفاق همکارانمان در دیگر نشریات استان آرزو کرده و می‌کنیم که ای کاش فعل و فعالیت مسئولان ما به گونه‌ای بود که رفاه و آسایش و امنیت خاطر را به مردم هدیه می‌کرد و از قِبَل حرف و حرکتشان مملکت بر ریل توسعه می‌چرخید؛ آن وقت ما محررین، توسن قلم را در دشت بلاغت و فصاحت جولان می‌دادیم و با ردیف کردن همة صناعات ادبی در رسا و ثنای مسئولان، مثنوی‌ها می‌سرودیم و به نشانه شکرگزاری، دست نیاز به سوی پروردگار دراز می‌کردیم که خدایا این سروران را از سر ما دریغ مدار که سروریشان باعث سرفرازی ما شده است؛ اما چه کنیم که چنین نیست؛ ما هم بنا به وظیفه دینی و اخلاقی و حرفه‌ای خود مجبوریم آلام مردم را بازگو و به سمع و نظر مردم برسانیم شاید دستی از آستین همت به در آید و تیمارگری بنشیند. ما کی هستیم که چنین حقی داریم؛ فعالان عرصه رسانه‌‌‌های جمعی که رکن چهارم دموکراسی‌اش می‌نامند و برقراری نظم و نسق، مستلزم وجود و فعالیت مثبت ماست؛ مائی که از قواعد و قوانین بهره می‌گیریم و در پی هدایت امور در بستر بهبود به نام مردم و از سوی مردم می‌گوئیم و می‌نویسیم. در واقع ما آئینه تمام‌قد رفتارهای مسئولان هستیم؛ اگر خوبند خوب نشان می‌دهیم و اگر بدند بد. نه در خفا، که به صراحت می‌گوییم: از آنجا که در شرایط فعلی شرایط سختی بر جامعه حاکم است لذا ما مجبور به بیان حقایقی می‌شویم که ممکن است برای حضرات مسئولان تلخ و گزنده باشد لذا توقع اخم و تخم، خط و نشان کشیدن و... هم هست که دیده و شنیده‌ایم اما ایفای مسئولیت، بالاتر از همه خطرات است، چه ما به ارزش قلم و تراوشاتش نیک آشنائیم و می‌دانیم که خدای منان به آن سوگند خورده است؛ «ن والقم و ما یسطرون». در چنین حالتی کسی نباید از ما توقع واژگون‌کاری و باژگون‌گوئی داشته باشد؛ اگر خواهان تعریف و تمجید هستید بفرمائید؛ مسئولیت و اختیار دارید به مردم خدمت کنید تا مشمول عنایت شوید و گرنه ما معذوریم. نویسندگان و دست‌اندرکاران این نشریه به شهادت صفحه‌های روژان در تمام سال‌های عمر، همیشه فریادگر مردم و مصالح و منافعشان بوده‌اند؛ به ناحق سیاه را سفید و سفید را سیاه نکرده‌اند و در بستر این سیر، فشار را هم تحمّل نموده‌اند. در این میان گاهاً اظهار نظرهائی در مورد روژان ابراز می‌شود که جای تاسف است؛ جدیداً در منبعی نه چندان شناخته شده برای مردم، انگ و رنگی به روژان زده‌اند که گویا ارگان سپاه است و با استفاده از رانت، 85 تن کاغذ از دولت گرفته است!! در باره این انگ‌نامه که ظاهرا به بهانه تجلیل مدیرکل ارشاد اسلامی از روژان به بیرون تراوش پیدا کرده است باید گفت عجبا از این استدلال، استخراج و استنتاج؟ بازدید مدیرکل ارشاد کردستان و اهدای لوح تقدیر، امری مرسوم است و هرازچند‌گاهی صورت می‌گیرد و تمام دفاتر نشریات ...