رفتن به بالا

هفته‌نامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • یکشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۷
  • الأحد ۱۲ رمضان ۱۴۳۹
  • 2018 Sunday 27 May

  • هفته‌نامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۶ - ۱۹:۴۶
  • کد خبر : 3344
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : تحلیل جامعه‌شناختی بر کارکردهای سوگواری محرم

با فرارسیدن ماه محرم جامعه ایران یکپارچه مهیای ابراز عشق و اظهار ارادت به مفهومی عظیم و برجسته به نام حسین (ع) و آرمانی کهن و دیرینه و مقدس به نام عاشورا می‌شود. مراسم دینی و آیین‌های سوگواری مختلف امری معمول و متداول در تمامی ادیان و مذاهب مختلف در دنیای بشریت است؛ اما بدون […]

با فرارسیدن ماه محرم جامعه ایران یکپارچه مهیای ابراز عشق و اظهار ارادت به مفهومی عظیم و برجسته به نام حسین (ع) و آرمانی کهن و دیرینه و مقدس به نام عاشورا می‌شود. مراسم دینی و آیین‌های سوگواری مختلف امری معمول و متداول در تمامی ادیان و مذاهب مختلف در دنیای بشریت است؛ اما بدون اغراق و بزرگ‌نمایی محرم و مراسم سوگوارانه آن در جهان کم‌نظیر و بی‌همتاست. بدون شک عزاداری برای امام سوم شیعیان بزرگ‌ترین آیین سوگواری است که جهان معاصر به خود دیده است. اگرچه تمام شیعیان در کشورهای مختلف دنیا در این ماه به سوگواری می‌پردازند اما در کشورهایی مانند ایران، عراق، پاکستان و… این سوگواری جنبه‌ای اساسی‌تر دارد.

مراسم دینی و آیین‌های عزاداری این‌چنینی دارای کارکردهای مختلف دینی و اجتماعی هستند که در مورد آنها (خصوصاً کارکردهای دینی) کتاب‌ها و مقالات بسیاری منتشرشده است. در اینجا سعی بر آن است تا به‌اختصار و صراحت با کارکردهای اجتماعی سوگواری محرم آشنا شویم.

سوگواری در جوامع شیعی دارای کارکردهای آشکار و پنهان مختلفی است که آن را ماندگار کرده است؛ زیرا بنا به منطق کارکردگرایی در جامعه‌شناسی یک وضعیت فرهنگی تا زمانی که دارای کارکرد اجتماعی است از پویایی و هیجان اجتماعی نیز برخوردار خواهد بود. (ریتزر ۱۳۸۴: ۱۱۹) بر این معنا که اگر یک وضعیت فرهنگی کارکرد خود را از دست بدهد رو به فراموشی و خاموشی خواهد رفت.

در ادامه به‌اختصار به کارکردهای اجتماعی محرم می‌پردازیم:

۱ – افزایش کنترل اجتماعی: اصطلاح کنترل اجتماعی به وضعیتی اشاره دارد که به دنبال آن فرد از حیث اعمال و رفتار خود به‌واسطه گروه‌های اجتماعی و جامعه‌ای که به آن تعلق دارد، تابع شروط و دچار محدودیت‌هایی است. آیین سوگواری محرم به متراکم شدن وجدان جمعی کمک می‌کند. حضور افراد مختلف در آیین‌ها بیانی است از تأکید دوباره آنها به ارزش‌ها و درنهایت افزایش چسب اجتماعی و همین تأکید بر ارزش‌ها و افزایش پیوندهای اجتماعی به معنای افزایش نظارت جامعه بر فرد و درنهایت افزایش کنترل اوست.

۲ – ایجاد پیوند میان نسلی: یکی از معضلات عمیق که امروزه جوامع گوناگون با آن درگیر هستند شکاف نسلی و به دنبال آن اخلال در امر جامعه‌پذیری و درنهایت متلاشی شدن جامعه است. در جوامع سنتی مشارکت در آیین‌های مختلف مذهبی می‌تواند یک‌راه حل مناسب برای حل این مشکل باشد به صورتی که افراد را از خویشتن به جامعه معطوف کنند تا افراد به همانندسازی با جامعه بپردازند. سوگواری برای امام حسین یک آیین فراگیر است که شرکت‌کنندگان در آن از نسل‌های مختلف جامعه هستند. در چنین اجتماعی جنسیت و سن معنا ندارد و این موضوع امکان مناسبی برای پیوند بین نسلی در جامعه فراهم می‌کند ‌. علاوه بر آن نوعی تعامل و جامعه‌پذیری رخ می‌دهد و این امر می‌تواند موجبات استمرار فرهنگ و همچنین انتقال فرهنگ را از نسلی به نسل دیگر به دنبال داشته باشد.

‌۳ – افزایش مشارکت اجتماعی: این امری بدیهی است که امروزه به دلیل عوامل مختلف مشارکت اجتماعی در کشور تا حد زیادی کاهش‌یافته است؛ اما در ماه محرم شاهد افزایش چشم‌گیر مشارکت اجتماعی در بین اقشار مختلف جامعه هستیم. در ماه محرم افراد در هر جایگاه و طبقه‌ای که هستند به‌صورت خودجوش سعی می‌کنند در حد توان خود باری از دوش دیگران بردارند. نمونه هم‌چین مشارکت‌هایی را می‌توان در آماده‌سازی مساجد و خیابان‌ها در نزدیکی ماه محرم مشاهده کرد.

۴ – به وجود آمدن نوعی انفاق: در ماه محرم مردم جامعه در حد توان مالی خود اقدام به کمک‌های گوناگون به نیازمندان و همچنین طبخ غذاهای نذری می‌کنند. در حالتی که در شرایط عادی بسیاری از افراد حاضر به کمک‌های این‌چنینی نیستند، اما با فرارسیدن ماه محرم شاهد نوعی انفاق در جامعه هستیم که افراد از مال خود نیاز دیگران را تأمین می‌کنند ‌. هرچند که انتقادات زیادی بر نحوه انجام این انفاق‌ها و پذیرایی‌ها وارد است که در بسیاری از موارد این سفره به‌جای نیازمندان در محضر اغنیاء پهن می‌گردد اما این مسئله تغییری در اصل ماجرا ایجاد نمی‌کند.

۵ _ تغییر در نقش‌ها: در حالت عادی ما توقع یک نوع رفتار خاص را از افراد مختلف داریم. برای مثال توقع این را نداریم که نماینده مجلس شهرستان ما در مراسمی عادی که در مسجد جامع شهرستان برگزار می‌شود، به جفت کردن کفش‌های حاضرین در مجلس مشغول باشد! درواقع در حالت عادی افراد بر اساس منزلت اجتماعی خود که شامل: سطح سواد، میزان درآمد، منصب اداری و … است رفتار می‌کنند. درواقع افراد بر طبق نقش‌های خود رفتار می‌کنند؛ اما در محرم شاهد آن هستیم که نقش‌های افراد تغییر می‌کند و در پی آن رفتار آن‌ها نیز دچار تغییر می‌شود. برای مثال در ماه محرم در هیئتی شاهد آن هستیم که پزشکی در حال جفت کردن کفش‌های حاضرین است و یا مسئولی در حال ریختن چای برای افراد رهگذر می‌باشد. این‌ها نقش‌هایی هستند که افراد در حالت عادی به‌هیچ‌وجه آن را نمی‌پذیرند ولی در ماه محرم مشاهده می‌شود که عموماً به‌صورت خودجوش نقش‌های این‌گونه را می‌پذیرند و بر طبق آن رفتار خود را مطابق با آن نقش تغییر می‌دهند.

محرم دارای کارکردهای دیگری است که در اینجا به آن‌ها اشاره نشد، مانند کاهش بزه‌کاری، کاهش آسیب‌های اجتماعی، تأثیرات روحی و روانی بر افراد و غیره که می‌توان در مورد آن‌ها مطالعاتی انجام داد. چیزی که در اینجا اهمیت دارد این است که امروزه سوگواری محرم تنها یک آیین دینی نیست بلکه در جنبه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه رسوخ کرده است. با استفاده از شرایط مناسب مهیا شده در ماه محرم می‌توان در سامان بخشیدن به جامعه گامی بزرگ برداشت.

در پایان قابل ذکر است که علاقه به امام حسین علیه‌السلام و احترام به حرکت ایشان در واقعه عاشورا مختص فرهنگ مسلمانان نیست. در همه ادیان می‌توان علاقه به او را پیدا کرد. در دین زرتشت هم افرادی را می‌توان پیدا کرد که در عاشورا به احترام امام حسین علیه‌السلام و حرکت او به سوگ می‌نشینند و یا در نشست‌های عزاداری شرکت می‌کنند. کم نیستند زرتشتیانی که همواره در دهه عاشورا به مساجد مسلمانان می‌روند و در مراسم آنها برای مظلومیت بزرگشهید مسلمانان اشک می‌ریزند و در روز عاشورا به سینه‌زنی برای این انسان آزاده می‌پردازد

همچنین می‌توان تأثیر امام حسین (ع) را بر افراد برجسته دنیا ملاحظه کرد همان‌طور که گاندی رهبر پرآوازه هندی‌ها می‌گوید: من زندگى امام حسین علیه‌السلام، آن شهید بزرگ اسلام را به‌دقت خوانده‏ و توجه کافى به صفحات کربلا نموده‌ام و بر من روشن‌شده است که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز گردد، بایستى از سرمشق امام حسین پیروى کند.

 

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

روژان؛ روزنامه‌ای برای مردم

ضرورت وجود روزنامه در کردستان و اینکه چرا باید استان ما از وجود یک نشریه روزانه محروم بماند همواره دغدغه اینجانب در سال‌های گذشته بود؛ محرومیتی که حداقل برای اهالی فرهنگ و به خصوص رسانه دردآور می‌نمود؛ آن هم مردمانی که بر پیشانی آنان فرهنگ می‌درخشد و سابقه روزنامه‌داری را بیش از دیگران دارند. جدا از پیشینه فرهنگی این استان و نقش مطبوعات در بالابردن سطح آگاهي‌های مردم و فرهنگ عمومي نسبت به مسائل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی كه در جامعه صورت مي‌گيرد و اینکه رسانه‌ها سهم مهمي در اطلاع‌رساني مردم خواهند داشت، استان کردستان به دلیل برخورداری از پتانسیل تجارت، بازارهای مرزی و کشاورزی از دیرباز به لحاظ اقتصادی هم یکی از استان‌های مورد توجه دولتمردان و سرمایه‌گذاران بوده است. نخبگان فرهنگی ما نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ فرهنگ و هویت ایرانی اسلامی و احیای مرجعیت علمی کشور داشته‌اند و بی‌جهت نیست که رهبر معظم انقلاب آن را استان فرهنگی نامیدند. امروز اما پس از سال‌ها انتشار هفتگی، با کمک و یاری دوستان گرانمایه‌مان در تحریریه، انتشار اولین شماره روزنامه را با شما مردم و خوانندگان خوبمان جشن می‌گیریم و بعد از الطاف الهی، تنها امیدمان را به خوانندگان عزیزی که ما را در این راه یاری خواهند کرد، می‌بندیم. «روژان» روزنامه‌ای است مردمی و برای مردم کردستان و همه کسانی که در این استان وقت خود را برای توسعه و آبادانی کشور وقف کرده‌اند. دست همه شما را برای کمک به بهبود و پیشرفت فعالیتمان در این راه به گرمی می‌فشاریم. در نخستین شماره انتشار روژان، دوست و استاد ارجمندم جناب آقای ناصر کانی‌سانانی مقاله‌ای نوشتند و در آن به نگارنده تذکر دادند که این راه صعب و دشوار را بارها تجربه کرده‌ای و انتشار نشریه آنهم در کردستان کار مجنونان و عاشقان است! امروز بعد از انتشار 180 شماره در سخت‌ترین دوره از نظر اقتصادی می‌توانم با افتخار بگویم استاد عزیز؛ در این آزمون سخت خوشبختانه سرافراز بیرون آمدیم و ثابت کردیم که مجنون نیستیم اما عاشق چرا. البته این موفقیت حاصل نمی‌شد مگر با پشتوانه معنوی و استفاده از تجارب ایشان و اندیشه‌ی اندیشه‌ورزانی چون کاک عماد کریمیان، دکتر افراسیاب جمالی، دکتر بهروز خیریه، آقایان عباد زینبی، حسین اندان، ناصر نجفی، هژیر الله‌مرادی، آرش علیمرادی، یحیی صمدی، امید باتو، صدیق مینایی، عطا امانی، کاک احمد یاسینی (پشکو)، سرکار خانم آسو حسینی و بسیاری دیگر از همراهان که در طول پنج سال گذشته تلخی‌ها و شیرینی‌های وقایع روز جامعه را با زبان یادداشت و خبر با شما درمیان گذاشتند و نیز حمایت مخاطبینی که تذکرات و انتقاداتشان چون شهد، تلخکامی‌های حاصل از لجن‌پراکنی تاریک‌اندیشان را بر کام ما شیرین کرد و راه را برای ادامه مسیر ممکن و عزم ما را برای همپیمانی با مردم مصمم‌تر ساخت؛ اگر نبود تشویق‌ها و حمایت‌های مردم، قطعا ادامه مسیر برایمان امکان‌پذیر نبود. خرسندیم که در این مدت، هرگز به تندی سخن نگفتیم مگر مستدل و ابزار هیچ جریان و گروه سیاسی و دولتی نشدیم مگر گروه‌های ان.جی.او که خود را بخشی از ...