رفتن به بالا

هفته‌نامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • چهارشنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۷
  • الأربعاء ۱۰ ذو الحجة ۱۴۳۹
  • 2018 Wednesday 22 August

  • هفته‌نامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • دوشنبه ۴ دی ۱۳۹۶ - ۱۳:۱۲
  • کد خبر : 3708
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : پەتای حزبی
رزگار به‌هاری

پەتای حزبی

حزب مێژوویەکی دووری لە ژیانی سیاسی وڵاتانی ڕۆژاوا ھەیە‌و ھەندێک وەک دوایین ھەنگاوەکانی مۆدێرنیزمی سیاسی لە ڕۆژاوا پێناسەی دەکەن. ئەمڕۆکە جگە لە ڕۆژاوا زۆربەی وڵاتان خاوەنی حزبن‌‌و بوونی حزب لەھەر وڵاتێکدا سەوای سەرجەم کاریگەریە ئەرێنیەکانی، ئەگەر پیشەییانە کار نەکات ھەندێک کاریگەری نەرێنی لەسەر کۆمەڵگە دەبێت، بۆ نموونە کۆمەڵگەیەکی حزبی پێک ‌دێنێت کە ھەموو ژیانی تاک […]

حزب مێژوویەکی دووری لە ژیانی سیاسی وڵاتانی ڕۆژاوا ھەیە‌و ھەندێک وەک دوایین ھەنگاوەکانی مۆدێرنیزمی سیاسی لە ڕۆژاوا پێناسەی دەکەن. ئەمڕۆکە جگە لە ڕۆژاوا زۆربەی وڵاتان خاوەنی حزبن‌‌و بوونی حزب لەھەر وڵاتێکدا سەوای سەرجەم کاریگەریە ئەرێنیەکانی، ئەگەر پیشەییانە کار نەکات ھەندێک کاریگەری نەرێنی لەسەر کۆمەڵگە دەبێت، بۆ نموونە کۆمەڵگەیەکی حزبی پێک ‌دێنێت کە ھەموو ژیانی تاک ڕەنگ‌‌و بۆی سیاسی بەخۆیەوە دەگرێت.
لە ساڵی ۱۹۹۲بەملاوە حزبەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان‌و یەکیەتی نیشتمانی کوردستان پشکی سەرەکیان لە دەسەڵاتداری ھەرێمێ کوردستان ھەبووە‌و ئەگەر ساڵی ۲۰۱۷ وەک ڕەنگدانەوە‌‌و کۆی بەرھەمی بیست‌‌و شەش ساڵ حوکمڕانی نرخاندن‌و لێکدانەوەی بۆ بکەین، دەبینرێت کارنامەیەکی سەرکەوتوویان لە شێوازی حوکمڕانی نەبووە. لەمێژە پێوەندیەکانی ئەو دوو حزبە لەگەڵ یەکتر‌ و ھەردووکیان لەگەڵ خەڵک پڕناکۆک بووە؛ زۆرکات بە‌ھۆی ناکۆکی، پێوەندیەکانی ھەردوو حزب تاڕادەیەکی زۆر کەوتۆتە مەترسیەوە‌‌و ئەگەر بەرژەوەندیی ھاوبەش نەبوایە ڕەنگە ڕەوشی ھەرێم ئاقارێکی نەخوازراو بڕۆشتایە.
تا ئێستاش لە وڵاتی عێراق بە‌گشتی‌‌و ھەرێمی کوردستان بەتایبەت، ھۆز و عەشیرەت جێگەو پێگەی بەرزی ھەیە‌و زۆربەی پرس‌و گرفتەکان لەچوارچێوەی عەشیرەگەرایی‌و ھۆزایەتی چارەسەر دەکرێت‌و تەنھا لە ھەرێمی کوردستان زیاتر لە ۷۰عەشیرەتی گەورە‌و بچووک بوونی ھەیە. خەسڵەتی عەشیرەت لە بڕگەو دەمارەکانی دەسەڵاتی عێراق‌‌و ھەرێم چێ بووە بەجۆرێک کە ڕێسای عەشیرەت شوێنی یاسای گرتۆتەوە. وەک نموونە دوای ھەڵبژاردنەکانی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان بەھۆی ناکۆکی لەسەر پۆستە باڵاکان، حزبەکان بە یاسا کار ناکەن‌و ھەر حزبێک ھێز‌ و داھاتی زیاتری لەبەر دەستا بێت (جگە تۆمارکردنی زۆرترین دەنگ) باشترین پۆستەکان دەستەبەر دەکات کە وشەی نالۆژیکی «سازان»یان بۆ دابین کردووە؛ لە عێراق‌‌و بەتایبەت ھەرێمی کوردستان یاسا سەروەر نیە‌و لەبری یاسا، سازان جێی گرتۆتەوە کە کارتێکەری عەشیرەت‌و ھۆزایەتیە.
بە‌گشتی دوای شەڕی براکوژی و تا پێش ۱۶ی ئۆکتۆبەر بە تایبەت کە سوپای عێراق‌‌و حەشدی شەعبی ھاتنەوە سنوورەکانی ۳۶دەرەجە، ھاوشێوەی ئێستا مەترسی چێ‌بوونی دووئیدارەیی باڵی بەسەر ھەرێمی کوردستان‌دا نەکێشابوو. لەچەند ساڵی ڕابردوودا ناکۆکیەکان لە میدیای سێبەر لە فەیسبووک‌و تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ڕەنگدانەوەی ھەبوو بەڵام دوای چۆڵ‌کردنی ناوچە جێ‌‌ناکۆکیەکان، ھێرش ‌کردنەکان گەشتە ڕادەیەک کە بووە مژاری پەخشی سەرەکی میدیا حزبیەکان ‌و ھەرکام یەکتریان بە خیانەت‌ تۆمەت‌بار دەکرد. چونکە لە بابەت پڕوپاگندە دژی یەکتر و ھێرشی میدیای سێبەر و لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان یاسایەک پەیڕەو نەدەکرا کە ھێرشەکان سنووردار بکات، کلتووری نەشیاوی نەسازانی حزب‌‌و یەکتر قەبووڵ‌‌نەکردن زیاتر لەجاران تەشەنەی کردە ناو خەڵک و زۆربەی لایەنگرانی حزب‌و کۆمەڵگەی تەنیەوە. پرۆسەی بەحزبی‌بوونی تاکی کۆمەڵگەی ھەرێم بووە بەشێک لە ژیانی کۆمەڵایەتی‌و ئاکامەکەی، ھەرێمێکی تاسەر ئێسقان حزبی بوو.
کلتووری داکۆکی‌و پشتگیری «ھەمەلایەنە» لە حزب‌ و دژایەتی‌کردنی یەکتر، سنوورەکانی ھەرێمی کوردستانی تێپەڕاند و لەئێستادا کوردانی ڕۆژھەڵاتیشی گرتۆتەوە. بەشێک لە کۆمەڵگەی ئێرەش بە ھەمان چەشنی دانیشتوانی ھەرێم لە‌دۆخی سیاسی‌‌و چارەنووسی داھاتووی ھەرێمی کوردستان دەڕوانێت‌ و خۆی لە ھەژموونی یەکێک لە حزبەکانی یەکیەتی، پارتی یا ئۆپۆزسیۆن دەبینێتەوە. بە ھەمان شێوە کە ھەژموونی حزب باڵی بەسەر ھەریمی کوردستان‌دا کێشاوە و پیر و گەنج، کچ‌ و ژن‌و منداڵی بەحزبی کردووە، بە ھەمان شێوە لە‌م دیدیش لایەنگری لەوحزبانە پەرەی سەندووە و ھەرکام لای خۆیەوە داکۆکی لە لایەنێک دەکات.
ھەڵوێست‌گرتنەکانی زۆریەک لە تاکی کۆمەڵگەی خۆمان لەسەر دۆخی ھەرێم ھەمبەر یەک لەژێر کارتێکەریی راگەیاندنەکان بەرزو نزم دەبێت‌ و لەژێر کاریگەریی ڕاستەوخۆی میدیای حزبەکانی ھەرێمی کوردستان بەرەوڕووی یەک دەبنەوە. «پەتای حزبی» کۆمەڵانی ئەم‌ پارچەی کوردستانیشی تووش کردەوە و جگە لە خەڵکانی ئاسایی، ھەندێک لە ڕووناکبیران‌ و بیرمەندانی گرتەوە و بێ‌ئەوەی ھەستی پێ‌ بکەن بوونە بەشێک لە کلتووری پشتگیری‌ ھەمەلایەنە لە یەکێک لەو حزبانەی دەسەڵات‌دار کە ھەرێمی کوردستانیان بەم ئاقارەی ئێستادا بردووە. ھەرێمی کوردستان باجی تەجرەبەی ۲۶ساڵ دەسەڵاتی حزبی‌ و ئۆلیگاریشی دایەوە کە دەشیا حکومەتێکی چوارچێوە بۆ داڕێژراو جێی بگرتایەوە، کەچی تا ئەمکاتەش کۆمەڵانێک خەڵک داکۆکی لەو شێوازە حوکمڕانیە دەکەن‌‌ و پاساو بۆ کەم و کوری ‌‌و ناڕاستی ‌و کەلێنەکانی دەسەڵات دەھێننەوە.
خزمایەتی، پێوەندی‌ و تێکەڵایەتی کوردانی ھەردوو دیوی سنوور لە زۆربەی بوارەکاندا ھۆکارێکە بۆ ھاوسۆزی ‌و بەدواداچوونی رووداوەکانی ھەرێمی کوردستان، بەڵام چەندین ھۆکار ھەیە کە دەبێتە ھۆی پێچەوانە تێگەشتن لە پێشھاتەکانی ھەرێمی کوردستان:
یەکەم: کاریگەریی ڕاگەیاندنی حزبی. ھەرکام لە میدیاکان لەڕوانگەی حزبی شیکاری بۆ مژارەکان دەکات ‌و ھەواڵەکان لە بەرژەوەندی خۆی پەخش دەکات کە ئەم بابەتە جۆرێک سەرلێشێواوی لەناو کۆمەڵگەی کوردەواری ساز کردووە. جێی باسە لە ھەرێمی کوردستان میدیای حکومی بوونی نیە و ڕوانگەی حکومەت لە ڕاگەیاندنی حزبی بڵاو دەکرێتەوە لەکاتێکدا شیاوتر بوو ئەگەر حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەڵوێست ‌و بەیانی خۆی بەرانبەر وڵاتان لەڕێی میدیای حکومی پەخش بکردایە نەک میدیای حزبێکی دیاریکراو. ھەروەھا زۆرکات دەبینن ھەواڵ ‌و زانیاری ئەمنی کە نابێ پێشوەخت بڵاو بکرێتەوە لەڕێی میدیای سێبەر ھاوشێوەی سەدان پێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان، بە مەبەستی حزبی بڵاو دەکرێتەوە کە ھەرکام ئەجیندای تەسکی تایبەت بە خۆی پەیڕەو دەکات.
دووھەم: نەبوونی زانیاری ورد لەسەر ژینگەی سیاسی ھەرێمی کوردستان. ڕەنگە تاکی کۆمەڵگەی ڕۆژھەڵات کە بەرانبەر یەکتر ھەڵوێستی حزبی دەگرن ئەگەر زانیاری قووڵیان لەسەر ژینگە‌و مێژووی سیاسی‌و کارەکتەرەکانی ئەو پارچە ھەبوا، خوێندنەوەی جیاوازیان بۆ ئەو مژارە دەبوو. دەوترێت تا مێژووی دوورتری لایەنێک بزانیت، خوێندنەوی ڕاستەقینەترت لەسەر سیاسەتەکانی دەبێت.
سێھەم: زۆربەی خەڵکی ڕۆژھەڵات زانیاری سەر ژیانی دانیشتوانی ھەرێمیان لەڕێی میدیاکان، یا بە زارەکی پێ ‌گەشتووە و ژیانی نالەباری دانیشتوانی ھەرێمیان نەچێشتووە. بە ژیان‌کردن لەناو کۆمەڵگەی ھەرێمی کوردستان ئەوکات دەتوانرێت ھەست بە ئاکام و ڕەنگدانەوەی دەسەڵاتی حزب لەسەر بوارەکانی ژیانی تاک‌و بنەماڵەکان لە ھەریم بکرێت.
چوارەم: وەھم‌ و خۆ دزینەوە لە ڕاستیەکان. بەشێکی زۆر لە کۆمەڵگەی کوردەواری توانای بیستنی ڕاستیەکانیان نیە‌و بەرەنگاری ئەو کەسانە دەبنەوە کە بەردەوام ڕەخنە دەگرێت یا ڕاستیە تاڵەکان دەدرکێنێت. سەرەڕای دیتن ‌و بیستنی ڕاستیەکان، پشت بەو ھەواڵانە دەبەستن کە دڵخۆشکەرن‌‌و لە زاری کەسانی پۆپۆلیست‌‌و میدیای حزبی دێتە دەر کە ڕاپۆڕت ‌و ھەواڵەکان بە مەبەست دەشێوێنن.
پێنجەم: سەربەخۆ نەبوونی بیرمەند و ڕووناکبیر. لەڕاستیدا ڕووناکبیر و بیرمەند دەبێت سەربەخۆ بێت‌و لەبری پیرۆزکردن، پیاھەڵدان‌و ستایش، ڕەخنەگر بێت، بەڵام ھەندێکیان پاساو بۆ ناڕاستیی لایەنێک دەھێننەوە‌و پاڵپشتی یەک‌ئالی دەکەن‌و دەربڕین‌و لێدوانیان تەنھا دژی یەک ‌لایەنە. دیارترین تایبەتمەندیەکانی ڕووناکبیر و بیرمەند ئەوەیە کە سەربەخۆ بێت‌و نەکەوێتە بەر شەپۆلە کۆمەڵایەتیکان؛ پێویستە جگە لەوەی خاوەن پڕنسیب و مۆڕاڵ بن، پێش خەڵک بکەون‌و تارمایی لەسەر پرسە ناڕوونەکان ھەڵبدەنەوە. ھەروەھا دەبێت ڕێ بە پیرۆزکردنی کەس‌‌و لایەنێک بگرن چونکە لەئەگەری ھەر پیرۆز کردنێک، ئیدی ھەڵە و ناڕاستیەکانی ئەو کەس ‌و لایەنە پیرۆز کراوە بە باشە‌و خزمەتی نەتەوەیی پێناسە دەکرێت.
یاسا و ڕێسا لە حزبایەتی‌دا بەو شێوەیە کە پاش ھەر ھەڵبژاردنێکی پەڕلەمانی‌و سەرۆکایەتی، حزبی شکست‌خواردوو ڕێز لە یاسا و دەنگی دەنگدەران دەگرێت‌و پیرۆزبایی لە حزبی براوە دەکات. لە میدیاکان دەبینین کە بەربژێرەکانی سەرۆک‌کۆماری وڵاتانی دیموکرات پاش بژاردنی دەنگەکان دیان بە شکستی خۆیان دەنێن‌و بەبێ ھیچ گرژێک سەرلەنوێ ژیانی ئاسایی سیاسی خۆیان دەست پێ‌دەکەنەوە.
لە ستراتیژیەکانی حزب ئەوەیە پیشەییانە کۆمەڵگە ڕابھێنێت؛ بۆ نموونە جگە لە سیاسەت، پێویستە کۆمەڵگە لە سەر بنەمای کلتوور و زانستی کۆمەڵایتی‌ و سەقامگیری ڕاھێنان بکات کەچی بەھۆی نەبوونی ڕوانگەیەکی نیشتمانی ‌و ھەبوونی بیری تەسکی حزبی نەک نەتەوەیی، کەسانی پاوان‌خواز حزب دەکەنە ئامرازێک بۆ گەیشتن بە پۆست ‌‌و دەسەڵات‌ و بەرژەوەندی ماددی‌ و مەعنەوی. ھەروەھا حزب دەبێ لەسەر حکومەت کاریگەر بێت نەک خۆی حکومەت بکات، بەڵام لە ھەرێمی کوردستان دوو حزبی ڕکابەر بە شەراکەت حکومەتیان دەکرد و ئاکامەکەی لە بواری کۆمەڵایەتیدا، لێک‌ترازانی خەڵک ھاوتەریبی خۆیان بوو کە ئەگەر کۆمەڵگەی ئێرەش ئەو نەریت‌ و ڕێچکە بگرێتە بەر، تووشی لێک‌ترازانی کۆمەڵایەتی ھاوشێوە دەبێتەوە.

رزگار به‌هاری

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...