رفتن به بالا

هفته‌نامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶
  • الأحد ۹ جماد ثاني ۱۴۳۹
  • 2018 Sunday 25 February

  • هفته‌نامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • دوشنبه ۴ دی ۱۳۹۶ - ۱۳:۱۲
  • کد خبر : 3708
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : پەتای حزبی
رزگار به‌هاری

پەتای حزبی

حزب مێژوویەکی دووری لە ژیانی سیاسی وڵاتانی ڕۆژاوا ھەیە‌و ھەندێک وەک دوایین ھەنگاوەکانی مۆدێرنیزمی سیاسی لە ڕۆژاوا پێناسەی دەکەن. ئەمڕۆکە جگە لە ڕۆژاوا زۆربەی وڵاتان خاوەنی حزبن‌‌و بوونی حزب لەھەر وڵاتێکدا سەوای سەرجەم کاریگەریە ئەرێنیەکانی، ئەگەر پیشەییانە کار نەکات ھەندێک کاریگەری نەرێنی لەسەر کۆمەڵگە دەبێت، بۆ نموونە کۆمەڵگەیەکی حزبی پێک ‌دێنێت کە ھەموو ژیانی تاک […]

حزب مێژوویەکی دووری لە ژیانی سیاسی وڵاتانی ڕۆژاوا ھەیە‌و ھەندێک وەک دوایین ھەنگاوەکانی مۆدێرنیزمی سیاسی لە ڕۆژاوا پێناسەی دەکەن. ئەمڕۆکە جگە لە ڕۆژاوا زۆربەی وڵاتان خاوەنی حزبن‌‌و بوونی حزب لەھەر وڵاتێکدا سەوای سەرجەم کاریگەریە ئەرێنیەکانی، ئەگەر پیشەییانە کار نەکات ھەندێک کاریگەری نەرێنی لەسەر کۆمەڵگە دەبێت، بۆ نموونە کۆمەڵگەیەکی حزبی پێک ‌دێنێت کە ھەموو ژیانی تاک ڕەنگ‌‌و بۆی سیاسی بەخۆیەوە دەگرێت.
لە ساڵی ۱۹۹۲بەملاوە حزبەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان‌و یەکیەتی نیشتمانی کوردستان پشکی سەرەکیان لە دەسەڵاتداری ھەرێمێ کوردستان ھەبووە‌و ئەگەر ساڵی ۲۰۱۷ وەک ڕەنگدانەوە‌‌و کۆی بەرھەمی بیست‌‌و شەش ساڵ حوکمڕانی نرخاندن‌و لێکدانەوەی بۆ بکەین، دەبینرێت کارنامەیەکی سەرکەوتوویان لە شێوازی حوکمڕانی نەبووە. لەمێژە پێوەندیەکانی ئەو دوو حزبە لەگەڵ یەکتر‌ و ھەردووکیان لەگەڵ خەڵک پڕناکۆک بووە؛ زۆرکات بە‌ھۆی ناکۆکی، پێوەندیەکانی ھەردوو حزب تاڕادەیەکی زۆر کەوتۆتە مەترسیەوە‌‌و ئەگەر بەرژەوەندیی ھاوبەش نەبوایە ڕەنگە ڕەوشی ھەرێم ئاقارێکی نەخوازراو بڕۆشتایە.
تا ئێستاش لە وڵاتی عێراق بە‌گشتی‌‌و ھەرێمی کوردستان بەتایبەت، ھۆز و عەشیرەت جێگەو پێگەی بەرزی ھەیە‌و زۆربەی پرس‌و گرفتەکان لەچوارچێوەی عەشیرەگەرایی‌و ھۆزایەتی چارەسەر دەکرێت‌و تەنھا لە ھەرێمی کوردستان زیاتر لە ۷۰عەشیرەتی گەورە‌و بچووک بوونی ھەیە. خەسڵەتی عەشیرەت لە بڕگەو دەمارەکانی دەسەڵاتی عێراق‌‌و ھەرێم چێ بووە بەجۆرێک کە ڕێسای عەشیرەت شوێنی یاسای گرتۆتەوە. وەک نموونە دوای ھەڵبژاردنەکانی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان بەھۆی ناکۆکی لەسەر پۆستە باڵاکان، حزبەکان بە یاسا کار ناکەن‌و ھەر حزبێک ھێز‌ و داھاتی زیاتری لەبەر دەستا بێت (جگە تۆمارکردنی زۆرترین دەنگ) باشترین پۆستەکان دەستەبەر دەکات کە وشەی نالۆژیکی «سازان»یان بۆ دابین کردووە؛ لە عێراق‌‌و بەتایبەت ھەرێمی کوردستان یاسا سەروەر نیە‌و لەبری یاسا، سازان جێی گرتۆتەوە کە کارتێکەری عەشیرەت‌و ھۆزایەتیە.
بە‌گشتی دوای شەڕی براکوژی و تا پێش ۱۶ی ئۆکتۆبەر بە تایبەت کە سوپای عێراق‌‌و حەشدی شەعبی ھاتنەوە سنوورەکانی ۳۶دەرەجە، ھاوشێوەی ئێستا مەترسی چێ‌بوونی دووئیدارەیی باڵی بەسەر ھەرێمی کوردستان‌دا نەکێشابوو. لەچەند ساڵی ڕابردوودا ناکۆکیەکان لە میدیای سێبەر لە فەیسبووک‌و تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ڕەنگدانەوەی ھەبوو بەڵام دوای چۆڵ‌کردنی ناوچە جێ‌‌ناکۆکیەکان، ھێرش ‌کردنەکان گەشتە ڕادەیەک کە بووە مژاری پەخشی سەرەکی میدیا حزبیەکان ‌و ھەرکام یەکتریان بە خیانەت‌ تۆمەت‌بار دەکرد. چونکە لە بابەت پڕوپاگندە دژی یەکتر و ھێرشی میدیای سێبەر و لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان یاسایەک پەیڕەو نەدەکرا کە ھێرشەکان سنووردار بکات، کلتووری نەشیاوی نەسازانی حزب‌‌و یەکتر قەبووڵ‌‌نەکردن زیاتر لەجاران تەشەنەی کردە ناو خەڵک و زۆربەی لایەنگرانی حزب‌و کۆمەڵگەی تەنیەوە. پرۆسەی بەحزبی‌بوونی تاکی کۆمەڵگەی ھەرێم بووە بەشێک لە ژیانی کۆمەڵایەتی‌و ئاکامەکەی، ھەرێمێکی تاسەر ئێسقان حزبی بوو.
کلتووری داکۆکی‌و پشتگیری «ھەمەلایەنە» لە حزب‌ و دژایەتی‌کردنی یەکتر، سنوورەکانی ھەرێمی کوردستانی تێپەڕاند و لەئێستادا کوردانی ڕۆژھەڵاتیشی گرتۆتەوە. بەشێک لە کۆمەڵگەی ئێرەش بە ھەمان چەشنی دانیشتوانی ھەرێم لە‌دۆخی سیاسی‌‌و چارەنووسی داھاتووی ھەرێمی کوردستان دەڕوانێت‌ و خۆی لە ھەژموونی یەکێک لە حزبەکانی یەکیەتی، پارتی یا ئۆپۆزسیۆن دەبینێتەوە. بە ھەمان شێوە کە ھەژموونی حزب باڵی بەسەر ھەریمی کوردستان‌دا کێشاوە و پیر و گەنج، کچ‌ و ژن‌و منداڵی بەحزبی کردووە، بە ھەمان شێوە لە‌م دیدیش لایەنگری لەوحزبانە پەرەی سەندووە و ھەرکام لای خۆیەوە داکۆکی لە لایەنێک دەکات.
ھەڵوێست‌گرتنەکانی زۆریەک لە تاکی کۆمەڵگەی خۆمان لەسەر دۆخی ھەرێم ھەمبەر یەک لەژێر کارتێکەریی راگەیاندنەکان بەرزو نزم دەبێت‌ و لەژێر کاریگەریی ڕاستەوخۆی میدیای حزبەکانی ھەرێمی کوردستان بەرەوڕووی یەک دەبنەوە. «پەتای حزبی» کۆمەڵانی ئەم‌ پارچەی کوردستانیشی تووش کردەوە و جگە لە خەڵکانی ئاسایی، ھەندێک لە ڕووناکبیران‌ و بیرمەندانی گرتەوە و بێ‌ئەوەی ھەستی پێ‌ بکەن بوونە بەشێک لە کلتووری پشتگیری‌ ھەمەلایەنە لە یەکێک لەو حزبانەی دەسەڵات‌دار کە ھەرێمی کوردستانیان بەم ئاقارەی ئێستادا بردووە. ھەرێمی کوردستان باجی تەجرەبەی ۲۶ساڵ دەسەڵاتی حزبی‌ و ئۆلیگاریشی دایەوە کە دەشیا حکومەتێکی چوارچێوە بۆ داڕێژراو جێی بگرتایەوە، کەچی تا ئەمکاتەش کۆمەڵانێک خەڵک داکۆکی لەو شێوازە حوکمڕانیە دەکەن‌‌ و پاساو بۆ کەم و کوری ‌‌و ناڕاستی ‌و کەلێنەکانی دەسەڵات دەھێننەوە.
خزمایەتی، پێوەندی‌ و تێکەڵایەتی کوردانی ھەردوو دیوی سنوور لە زۆربەی بوارەکاندا ھۆکارێکە بۆ ھاوسۆزی ‌و بەدواداچوونی رووداوەکانی ھەرێمی کوردستان، بەڵام چەندین ھۆکار ھەیە کە دەبێتە ھۆی پێچەوانە تێگەشتن لە پێشھاتەکانی ھەرێمی کوردستان:
یەکەم: کاریگەریی ڕاگەیاندنی حزبی. ھەرکام لە میدیاکان لەڕوانگەی حزبی شیکاری بۆ مژارەکان دەکات ‌و ھەواڵەکان لە بەرژەوەندی خۆی پەخش دەکات کە ئەم بابەتە جۆرێک سەرلێشێواوی لەناو کۆمەڵگەی کوردەواری ساز کردووە. جێی باسە لە ھەرێمی کوردستان میدیای حکومی بوونی نیە و ڕوانگەی حکومەت لە ڕاگەیاندنی حزبی بڵاو دەکرێتەوە لەکاتێکدا شیاوتر بوو ئەگەر حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەڵوێست ‌و بەیانی خۆی بەرانبەر وڵاتان لەڕێی میدیای حکومی پەخش بکردایە نەک میدیای حزبێکی دیاریکراو. ھەروەھا زۆرکات دەبینن ھەواڵ ‌و زانیاری ئەمنی کە نابێ پێشوەخت بڵاو بکرێتەوە لەڕێی میدیای سێبەر ھاوشێوەی سەدان پێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان، بە مەبەستی حزبی بڵاو دەکرێتەوە کە ھەرکام ئەجیندای تەسکی تایبەت بە خۆی پەیڕەو دەکات.
دووھەم: نەبوونی زانیاری ورد لەسەر ژینگەی سیاسی ھەرێمی کوردستان. ڕەنگە تاکی کۆمەڵگەی ڕۆژھەڵات کە بەرانبەر یەکتر ھەڵوێستی حزبی دەگرن ئەگەر زانیاری قووڵیان لەسەر ژینگە‌و مێژووی سیاسی‌و کارەکتەرەکانی ئەو پارچە ھەبوا، خوێندنەوەی جیاوازیان بۆ ئەو مژارە دەبوو. دەوترێت تا مێژووی دوورتری لایەنێک بزانیت، خوێندنەوی ڕاستەقینەترت لەسەر سیاسەتەکانی دەبێت.
سێھەم: زۆربەی خەڵکی ڕۆژھەڵات زانیاری سەر ژیانی دانیشتوانی ھەرێمیان لەڕێی میدیاکان، یا بە زارەکی پێ ‌گەشتووە و ژیانی نالەباری دانیشتوانی ھەرێمیان نەچێشتووە. بە ژیان‌کردن لەناو کۆمەڵگەی ھەرێمی کوردستان ئەوکات دەتوانرێت ھەست بە ئاکام و ڕەنگدانەوەی دەسەڵاتی حزب لەسەر بوارەکانی ژیانی تاک‌و بنەماڵەکان لە ھەریم بکرێت.
چوارەم: وەھم‌ و خۆ دزینەوە لە ڕاستیەکان. بەشێکی زۆر لە کۆمەڵگەی کوردەواری توانای بیستنی ڕاستیەکانیان نیە‌و بەرەنگاری ئەو کەسانە دەبنەوە کە بەردەوام ڕەخنە دەگرێت یا ڕاستیە تاڵەکان دەدرکێنێت. سەرەڕای دیتن ‌و بیستنی ڕاستیەکان، پشت بەو ھەواڵانە دەبەستن کە دڵخۆشکەرن‌‌و لە زاری کەسانی پۆپۆلیست‌‌و میدیای حزبی دێتە دەر کە ڕاپۆڕت ‌و ھەواڵەکان بە مەبەست دەشێوێنن.
پێنجەم: سەربەخۆ نەبوونی بیرمەند و ڕووناکبیر. لەڕاستیدا ڕووناکبیر و بیرمەند دەبێت سەربەخۆ بێت‌و لەبری پیرۆزکردن، پیاھەڵدان‌و ستایش، ڕەخنەگر بێت، بەڵام ھەندێکیان پاساو بۆ ناڕاستیی لایەنێک دەھێننەوە‌و پاڵپشتی یەک‌ئالی دەکەن‌و دەربڕین‌و لێدوانیان تەنھا دژی یەک ‌لایەنە. دیارترین تایبەتمەندیەکانی ڕووناکبیر و بیرمەند ئەوەیە کە سەربەخۆ بێت‌و نەکەوێتە بەر شەپۆلە کۆمەڵایەتیکان؛ پێویستە جگە لەوەی خاوەن پڕنسیب و مۆڕاڵ بن، پێش خەڵک بکەون‌و تارمایی لەسەر پرسە ناڕوونەکان ھەڵبدەنەوە. ھەروەھا دەبێت ڕێ بە پیرۆزکردنی کەس‌‌و لایەنێک بگرن چونکە لەئەگەری ھەر پیرۆز کردنێک، ئیدی ھەڵە و ناڕاستیەکانی ئەو کەس ‌و لایەنە پیرۆز کراوە بە باشە‌و خزمەتی نەتەوەیی پێناسە دەکرێت.
یاسا و ڕێسا لە حزبایەتی‌دا بەو شێوەیە کە پاش ھەر ھەڵبژاردنێکی پەڕلەمانی‌و سەرۆکایەتی، حزبی شکست‌خواردوو ڕێز لە یاسا و دەنگی دەنگدەران دەگرێت‌و پیرۆزبایی لە حزبی براوە دەکات. لە میدیاکان دەبینین کە بەربژێرەکانی سەرۆک‌کۆماری وڵاتانی دیموکرات پاش بژاردنی دەنگەکان دیان بە شکستی خۆیان دەنێن‌و بەبێ ھیچ گرژێک سەرلەنوێ ژیانی ئاسایی سیاسی خۆیان دەست پێ‌دەکەنەوە.
لە ستراتیژیەکانی حزب ئەوەیە پیشەییانە کۆمەڵگە ڕابھێنێت؛ بۆ نموونە جگە لە سیاسەت، پێویستە کۆمەڵگە لە سەر بنەمای کلتوور و زانستی کۆمەڵایتی‌ و سەقامگیری ڕاھێنان بکات کەچی بەھۆی نەبوونی ڕوانگەیەکی نیشتمانی ‌و ھەبوونی بیری تەسکی حزبی نەک نەتەوەیی، کەسانی پاوان‌خواز حزب دەکەنە ئامرازێک بۆ گەیشتن بە پۆست ‌‌و دەسەڵات‌ و بەرژەوەندی ماددی‌ و مەعنەوی. ھەروەھا حزب دەبێ لەسەر حکومەت کاریگەر بێت نەک خۆی حکومەت بکات، بەڵام لە ھەرێمی کوردستان دوو حزبی ڕکابەر بە شەراکەت حکومەتیان دەکرد و ئاکامەکەی لە بواری کۆمەڵایەتیدا، لێک‌ترازانی خەڵک ھاوتەریبی خۆیان بوو کە ئەگەر کۆمەڵگەی ئێرەش ئەو نەریت‌ و ڕێچکە بگرێتە بەر، تووشی لێک‌ترازانی کۆمەڵایەتی ھاوشێوە دەبێتەوە.

رزگار به‌هاری

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

اینک وقت جبران است

هفته‌ی گذشته در جریان برگزاری جشنواره رسانه‌ای ابوذر، فرصتی دست داد تا پای صحبت‌های استاندار کردستان بنشینم؛ هرچند صحبت‌ها کوتاه و حول محور رسانه بود و مجال پرداختن به موضوعات دیگر اندک؛ اما در همین فرصت کوتاه آنچه استاندارد و دیگر سخنرانان بر آن تاکید داشتند ضرورت سرمایه‌گذاری برای توسعه استان بود و اگر صحبتی هم از رسانه به میان آمد از بابت ایجابیِ استفاده از آن برای کمک به حل مشکلات استان مانند: بیکاری، ناهنجاری‌های اجتماعی و در نهایت شتاب بخشیدن به روند توسعه برای جبران عقب‌ماندگی‌های کردستان بود. واقعیت امر این است کردستان در مقایسه با سایر استان‌ها آمار بیکاری بیشتری دارد و با روند فعلی کار در دستگاه‌های دولتی امیدی به رفع آن نیست و تنها حرکتی جهادی می‌تواند این خلاء را پر کند و کردستان را به جایگاه واقعی خود برساند. افزایش روز افزون بیکاری، اعتیاد و طلاق به عنوان چالش عمده در مسیر توسعه استان خودنمایی می‌کنند و آنچه در سال‌های اخیر شاهد آن بوده‌ایم صرفا ارایه‌ی آمارهای ساختگی و برگزاری جلسات تشریفاتی با موضوعاتی تکراری از سوی متولیان امر بوده و اگر هم تصمیماتی گرفته شده فاقد اراده برای پیگیری بوده است. اگر واقعا خواهان تحول در جامعه و کاهش آسیب‌های اجتماعی هستیم؛ راهی جز افزایش ظرفیت‌های اجرایی، البته در کنار آن قاطعیت در پیگیری و به انجام رساندن آن و مهمتر از همه احترام به ارباب رجوع و مشارکت دادن توده‌های مردم در تصمیم گیری‌ها نداریم. امید به توسعه در شرایط فعلی از آنجا ناشی می‌شود که استاندار به صراحت اعلام کرد که فارغ از گرایشات سیاسی، به دنبال حل نابسامانی‌های اقتصادی است؛ نابسامانی‌هایی که می‌توان آنرا ریشه عقب‌ماندگی‌های استان دانست. شاید موضوع گرانی و تورم در همه جای ایران یکسان باشد اما برای ساکنان کردستان که بیکاری بیشتری دارد و درآمد سرانه پایین تری؛ قطعاً این گرانی‌ها کمرشکن‌تر است. حال باید دید مدیر ارشد استان هارمونی موزون در عوامل تاثیرگذار در توسعه را چگونه ایجاد می‌کنند؟ بدون شک اصلاح ساختار اداری و ایجاد حس مسئولیت بین نمایندگان و نخبگان در درجه نخست قرار دارد، تا زمانی که خود مردم احساس مسئولیت نکنند و کارشناسان دستگاه‌های اجرایی پا پیش نگذارند هرگونه اقدام، ولو از سوی بالاترین مقام اجرایی هم که باشد صرفا در حد شعار باقی خواهد ماند... نگاهی به سخنرانی‌ها و موضع‌گیری‌های استاندار کردستان در دو ماه گذشته نشان می‌دهد که ایشان به خوبی بر مشکلات کردستان و شرایط محیطی و استعدادهای آن اشراف دارند و دردها را هم خوب تشخیص داده‌اند. حال باید دید آیا توان لازم برای به زانو درآوردن غول بروکراسی را دارند؟ آیا در جذب سرمایه‌گذار و توسعه اقتصادی استان موفق خواهند شد؟ بدون شک پاسخ به این سوالات در شکل‌گیری یک اراده جمعی نهفته است. امید که نخبگان و اهل علم و فرهنگ به ویژه مدیرانی که دغدغه خدمت دارند از این فرصت (وجود یک استاندار بومی) برای جبران عقب‌ماندگی‌های کردستان نهایت استفاده را ببرند. هژیر الله‌ مرادی