رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • سه شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۷
  • الثلاثاء ۱۱ ربيع أول ۱۴۴۰
  • 2018 Tuesday 20 November

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • شنبه ۹ دی ۱۳۹۶ - ۱۳:۳۸
  • کد خبر : 3717
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : کوک ساز عندلیبی‌ها برای پیوند موسیقی و عرفان
بیش از یک قرن فعالیت در پایتخت موسیقی ایران

کوک ساز عندلیبی‌ها برای پیوند موسیقی و عرفان

خاندان عندلیبی با بیش از یک و نیم‌قرن فعالیت در حوزه موسیقی و عرفان ازجمله افراد تأثیرگذار در موسیقی و عرفان ایران هستند و توانستند به‌خوبی موسیقی و عرفان را به هم پیوند دهند. هنوز هم تعداد زیادی از مداحان و دف‌نوازان کردستانی، در خانقاه‌ها و تکایای این استان، خود را شاگرد استاد بزرگ دف […]

خاندان عندلیبی با بیش از یک و نیم‌قرن فعالیت در حوزه موسیقی و عرفان ازجمله افراد تأثیرگذار در موسیقی و عرفان ایران هستند و توانستند به‌خوبی موسیقی و عرفان را به هم پیوند دهند.
هنوز هم تعداد زیادی از مداحان و دف‌نوازان کردستانی، در خانقاه‌ها و تکایای این استان، خود را شاگرد استاد بزرگ دف و عرفان، زنده‌یاد خلیفه عبدالصمد عندلیبی (۱۲۵۵- ۱۳۳۹) می‌دانند و به سبک و سیاق وی به ذکر و مداحی می‌پردازند.
برخی از صاحب‌نظران این حوزه بر این باورند که این سبک بعد از وفات خلیفه عبدالصمد عندلیبی به نام وی ثبت شده است و بسیاری از مداحان با اقتباس از سبک ابداعی وی رقص سماع برگزار می‌آیند.
این هنر عرفانی کردستان به دلیل نبود امکانات ثبت و مستندسازی از ادوار قدیم مانند سایر بخش‌های موسیقی و هنر از نسل‌های گذشته سینه‌به‌سینه به نسل امروز منتقل‌شده است.
علاوه بر این گنجینه گران‌بها، خاندان عندلیبی در طول این مدت یادگاران بزرگی به دنیای موسیقی و عرفان ایران هدیه کرده و شاگردان زیادی در این مکتب پرورش‌یافته‌اند که عبدالخالق عندلیبی، جمیل، محمدجلیل، جمشید، فرشید، فرهاد، فرزاد و گلریز عندلیبی از آن جمله هستند.
محقق و پژوهشگران موسیقی کردستان در اظهار کرد: نام موسیقی خانقاهی و عرفانی در کردستان بانام خلیفه عبدالصمد عندلیبی عجین شده و بسیاری از شخصیت‌ها و مداحان صاحب‌نام عرفان، مداحی و دف‌نوازی را از وی اقتباس کرده‌اند.
شهرام علی محمدی گفت: در دهه ۴۰ شمسی علاوه بر عرفان، موسیقی نیز در بین خانواده عندلیبی به اوج رسید و یادگیری و نواختن برخی سازهای ایرانی ازجمله نی، کمانچه، سنتور و قانون را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شروع کردند و به مقام استادی رسیدند.
وی اضافه کرد: تشکیل گروه‌های موسیقی عارف، شیدا و مولانا و بهره‌گیری از شیوه خاص، معرف اصلی خاندان هنرمند عندلیبی در آن دوران بود.
به گفته وی، خاندان عندلیبی علاوه بر اینکه هرکدام در سازی تبحر خاص دارند، در این مدت با برگزاری دوره‌های آموزشی، شاگردان زیادی در حوزه موسیقی تربیت و خدمات ارزنده‌ای به هنر کشور ارائه داده‌اند.
مدیر آموزشگاه موسیقی عندلیبی در کردستان نیز می‌گوید: خاندان عندلیبی و کامکارها که هر ۲ در محله چهارباغ سنندج ساکن بودند از قدیم افتخار خدمت به عرفان و موسیقی و میزبانی از هنرمندان داخلی و خارجی را داشتند.
گلریز عندلیبی افزود: در دورانی که مردم ما آشنایی زیادی با موسیقی نداشتند و علاقه‌مندان به موسیقی را نکوهش می‌کردند، خاندان عندلیبی به مأمنی برای حفاظت و آموزش موسیقی تبدیل‌شده بودند.
وی اظهار کرد: علاوه بر هنرمندان، بسیاری از پژوهشگران و محققان موسیقی ازجمله موسیقی‌شناس بزرگ ژان دورینگ فرانسوی برای پژوهش‌های خود ضمن حضور در سنندج، از خانواده عندلیبی به نیکی یاد کرده است.
عندلیبی یادآور شد: عشق به عرفان و موسیقی در بین هنرمندان این خاندان نهادینه‌شده و هنرمندان این خاندان در کنار نواختن سایر سازها، علاقه و عشق خاصی به دف‌نوازی دارند.
این هنرمند برجسته با اشاره به دیگر خدمات ارزنده خاندان عندلیبی به عرفان و موسیقی تأکید کرد: لازم است مسئولان به‌پاس تلاش‌ها و خدمات این خاندان، مکان خاصی را در سنندج برای حفظ یادگاری‌ها، اسناد و ابزارآلات موسیقی خاندان عندلیبی و آموزش موسیقی اختصاص دهند.
زنده‌یاد خلیفه عبدالصمد عندلیبی (۱۲۵۵-۱۳۳۹)
خلیفه عبدالصمد عندلیبی متولد ۱۲۵۵ هجری شمسی در سنندج و از خوش‌قریحه و خوش‌صداترین دف‌نوازان دوران خود بود.
وی برای نخستین بار توانست موسیقی عرفانی و خانقاهی را با هم پیوند دهد و اولین کسی است که شعر باز هوای وطنم آرزوست مولانا را با ملودی خاص خود خواند و مشهور است که هنگام دف‌نوازی و شعرخوانی وی، دیگران سکوت می‌کردند و محو در ذکر خوانی او می‌شدند.ص
بعد از خلیفه عبدالصمد برخی مریدان وی ازجمله خلیفه میرزا آغاغوثی و عبدالکریم صفوتی راه وی را در تکایا و خانقاه‌ها تداوم دادند.
خلیفه عبدالصمد عندلیبی توانست در مدت ۷۹ سال عمر پربرکت خود، دف‌نوازی را در کردستان به اوج برساند و اینک جشنواره هزار دف با هم‌نوایی هزاران دف‌نواز برگرفته از فعالیت‌های این هنرمند فقید در این حوزه است.
در بین عارفان و مداحان کردستانی مشهور است که خلیفه عبدالصمد عندلیبی در جواب کسی که هدایایی را برای وی فرستاده بود ضمن برگشت هدایا گفته بود: مدح رسول اکرم (ص) را با هدیه عوض نمی‌کنم.
محمدجلیل عندلیبی آهنگساز و نوازنده سنتور
وی متولد ۱۳۳۳ محله چهارباغ سنندج و در خانواده‌ای پرورش یافت که هم از طرف مادری، یعنی دایی‌اش خواننده رادیو بود به نام حکمت نوبری و هم از طرف پدری، خوش‌صدایی را به ارث برده است.
او در ۱۲ سالگی به مدت سه سال خواننده فرهنگ و هنر سنندج به سرپرستی حسن کامکار بود و از ۱۵ سالگی نوازندگی سنتور را شروع کرد.
قبل از عزیمت به تهران و شروع تحصیلات دانشگاهی، در دبیرستان هدایت ارکستری تشکیل داد که در جشن‌ها شرکت می‌کرد.
در سال ۱۳۵۲ وارد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و پیش اساتید بنام همچون نورعلی خان برومند، دکتر داریوش صفوت، احمد پژمان، علیرضا مشایخی، تقی مسعودیه و دکتر برکشلی آموزش دید.
عندلیبی به سال ۱۳۵۴ در دانشکده هنرهای زیبا علاوه بر ساز تخصصی سنتور و ساز الزامی پیانو، ساز دوم فاگوت را زیر نظر استاد پرژرف بلغاری فراگرفت.
در سال ۱۳۵۶ عندلیبی برای اولین بار ساز عرفانی دف را به مجموعه ارکستر ایرانی اضافه کرد که خوشبختانه تلفیق آن با ارکستر ایرانی تحرک و سرزندگی خاصی به موسیقی ایران داده است.
تاکنون حدود ۳۰ آلبوم به نام‌های شعر و عرفان، بی‌قرار، کیش مهر (شهرام ناظری) سروستان و به یاد یاران، مولانا با صدای رضوی سروستانی، شکوفه‌های جاویدان و گل‌افشان با صدای شاپور رحیمی، قسم با صدای کامیا بهزاد، جاده ابریشم، غریبستان، امان از جدایی، خداحافظ و تازه‌به‌تازه و اخیراً آلبوم گرفتار برای علیرضا افتخاری را ساخته است.
آثار کُردی و عرفانی همچون «هی گل» در سال ۱۳۶۵ با صدای بهروز توکلی، «از دست عشق» عزیز شاهرخ، «دوری» حسینی شریفی، «صدای تازه» با صدای سالار عندلیبی و درزمینه موسیقی عرفانی کردستان «با قدسیان» پیام عزیزی و حسام لرنژاد و با «قدسیان ۴» با صدای جمیل خالدی منتشر شده است.
جمشید عندلیبی نوازنده ایرانی ساز نی
جمشید عندلیبی متولد ۱۳۳۶ سنندج نواختن نی را ابتدا بدون استاد فراگرفت و سپس با حضور در دانشگاه تهران و آشنایی با حسین عمومی به ادامه فراگیری تکنیک‌های ساز نی پرداخت.
او ردیف موسیقی سنتی ایرانی را نزد نصرالله ناصح‌پور، نورعلی برومند و محمدرضا لطفی و تکنیک ردیف آوازی را نزد محمدرضا شجریان یاد گرفت.
وی در سال ۱۳۶۰ برای تکمیل تکنیک‌های پیشرفته نوازندگی نی به نزد حسن کسایی در اصفهان رفت.
عندلیبی در آثاری چون بیداد، نوا، دستان، دود عود، آسمان عشق، یاد ایام، رسوای دل، پیام نسیم، دل مجنون و سرو چمان با محمدرضا شجریان همکاری داشته است.
وی علاوه بر نوازندگی در کار آهنگسازی نیز فعال بود و آلبوم‌های میهمان تو، پاییز نیزار و مونس جان ازجمله فعالیت‌های او درزمینه آهنگسازی است و قطعات ابوالحسن صبا را با نی و به‌صورت ردیف آموزشی تنظیم و نواخته است.
از خاندان عندلیبی هنرمندانی دیگری ازجمله فرشید استاد سازهای کوبه‌ای، فرهاد استاد کمانچه، فرزاد استاد دف، گلریز عندلیبی نوازنده و استاد سنتور و دف و هنرمند فقید شادی عندلیبی استاد سه‌تار در عرصه موسیقی و عرفان فعالیت دارند.
کردستان به برکت وجود خاندان‌هایی مانند عندلیبی و کامکار و هنرمندان برجسته در حوزه عرفان و موسیقی به یکی از خاستگاه‌های موسیقی ایران تبدیل شده است.
به عقیده برخی کارشناسان این حوزه هم‌اکنون سنندج به‌عنوان نخستین پایتخت جهانی دف شناخته‌شده و سالیانه همایش دف‌نوازی با حضور یک هزار دف‌نواز در این شهر برگزار می‌شود.
وجود مکانی به نام سرای عندلیبی برای جمع‌آوری آثار و اسناد عندلیبی‌ها در سنندج یکی از موضوعاتی است که باید مسئولان و متولیان فرهنگی استان فرهنگی کردستان مورد توجه قرار دهند.

عبدالله رحمانی

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...