رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • سه شنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۷
  • الثلاثاء ۱۳ جماد ثاني ۱۴۴۰
  • 2019 Tuesday 19 February

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • شنبه ۹ دی ۱۳۹۶ - ۱۳:۳۸
  • کد خبر : 3717
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : کوک ساز عندلیبی‌ها برای پیوند موسیقی و عرفان
بیش از یک قرن فعالیت در پایتخت موسیقی ایران

کوک ساز عندلیبی‌ها برای پیوند موسیقی و عرفان

خاندان عندلیبی با بیش از یک و نیم‌قرن فعالیت در حوزه موسیقی و عرفان ازجمله افراد تأثیرگذار در موسیقی و عرفان ایران هستند و توانستند به‌خوبی موسیقی و عرفان را به هم پیوند دهند. هنوز هم تعداد زیادی از مداحان و دف‌نوازان کردستانی، در خانقاه‌ها و تکایای این استان، خود را شاگرد استاد بزرگ دف […]

خاندان عندلیبی با بیش از یک و نیم‌قرن فعالیت در حوزه موسیقی و عرفان ازجمله افراد تأثیرگذار در موسیقی و عرفان ایران هستند و توانستند به‌خوبی موسیقی و عرفان را به هم پیوند دهند.
هنوز هم تعداد زیادی از مداحان و دف‌نوازان کردستانی، در خانقاه‌ها و تکایای این استان، خود را شاگرد استاد بزرگ دف و عرفان، زنده‌یاد خلیفه عبدالصمد عندلیبی (۱۲۵۵- ۱۳۳۹) می‌دانند و به سبک و سیاق وی به ذکر و مداحی می‌پردازند.
برخی از صاحب‌نظران این حوزه بر این باورند که این سبک بعد از وفات خلیفه عبدالصمد عندلیبی به نام وی ثبت شده است و بسیاری از مداحان با اقتباس از سبک ابداعی وی رقص سماع برگزار می‌آیند.
این هنر عرفانی کردستان به دلیل نبود امکانات ثبت و مستندسازی از ادوار قدیم مانند سایر بخش‌های موسیقی و هنر از نسل‌های گذشته سینه‌به‌سینه به نسل امروز منتقل‌شده است.
علاوه بر این گنجینه گران‌بها، خاندان عندلیبی در طول این مدت یادگاران بزرگی به دنیای موسیقی و عرفان ایران هدیه کرده و شاگردان زیادی در این مکتب پرورش‌یافته‌اند که عبدالخالق عندلیبی، جمیل، محمدجلیل، جمشید، فرشید، فرهاد، فرزاد و گلریز عندلیبی از آن جمله هستند.
محقق و پژوهشگران موسیقی کردستان در اظهار کرد: نام موسیقی خانقاهی و عرفانی در کردستان بانام خلیفه عبدالصمد عندلیبی عجین شده و بسیاری از شخصیت‌ها و مداحان صاحب‌نام عرفان، مداحی و دف‌نوازی را از وی اقتباس کرده‌اند.
شهرام علی محمدی گفت: در دهه ۴۰ شمسی علاوه بر عرفان، موسیقی نیز در بین خانواده عندلیبی به اوج رسید و یادگیری و نواختن برخی سازهای ایرانی ازجمله نی، کمانچه، سنتور و قانون را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شروع کردند و به مقام استادی رسیدند.
وی اضافه کرد: تشکیل گروه‌های موسیقی عارف، شیدا و مولانا و بهره‌گیری از شیوه خاص، معرف اصلی خاندان هنرمند عندلیبی در آن دوران بود.
به گفته وی، خاندان عندلیبی علاوه بر اینکه هرکدام در سازی تبحر خاص دارند، در این مدت با برگزاری دوره‌های آموزشی، شاگردان زیادی در حوزه موسیقی تربیت و خدمات ارزنده‌ای به هنر کشور ارائه داده‌اند.
مدیر آموزشگاه موسیقی عندلیبی در کردستان نیز می‌گوید: خاندان عندلیبی و کامکارها که هر ۲ در محله چهارباغ سنندج ساکن بودند از قدیم افتخار خدمت به عرفان و موسیقی و میزبانی از هنرمندان داخلی و خارجی را داشتند.
گلریز عندلیبی افزود: در دورانی که مردم ما آشنایی زیادی با موسیقی نداشتند و علاقه‌مندان به موسیقی را نکوهش می‌کردند، خاندان عندلیبی به مأمنی برای حفاظت و آموزش موسیقی تبدیل‌شده بودند.
وی اظهار کرد: علاوه بر هنرمندان، بسیاری از پژوهشگران و محققان موسیقی ازجمله موسیقی‌شناس بزرگ ژان دورینگ فرانسوی برای پژوهش‌های خود ضمن حضور در سنندج، از خانواده عندلیبی به نیکی یاد کرده است.
عندلیبی یادآور شد: عشق به عرفان و موسیقی در بین هنرمندان این خاندان نهادینه‌شده و هنرمندان این خاندان در کنار نواختن سایر سازها، علاقه و عشق خاصی به دف‌نوازی دارند.
این هنرمند برجسته با اشاره به دیگر خدمات ارزنده خاندان عندلیبی به عرفان و موسیقی تأکید کرد: لازم است مسئولان به‌پاس تلاش‌ها و خدمات این خاندان، مکان خاصی را در سنندج برای حفظ یادگاری‌ها، اسناد و ابزارآلات موسیقی خاندان عندلیبی و آموزش موسیقی اختصاص دهند.
زنده‌یاد خلیفه عبدالصمد عندلیبی (۱۲۵۵-۱۳۳۹)
خلیفه عبدالصمد عندلیبی متولد ۱۲۵۵ هجری شمسی در سنندج و از خوش‌قریحه و خوش‌صداترین دف‌نوازان دوران خود بود.
وی برای نخستین بار توانست موسیقی عرفانی و خانقاهی را با هم پیوند دهد و اولین کسی است که شعر باز هوای وطنم آرزوست مولانا را با ملودی خاص خود خواند و مشهور است که هنگام دف‌نوازی و شعرخوانی وی، دیگران سکوت می‌کردند و محو در ذکر خوانی او می‌شدند.ص
بعد از خلیفه عبدالصمد برخی مریدان وی ازجمله خلیفه میرزا آغاغوثی و عبدالکریم صفوتی راه وی را در تکایا و خانقاه‌ها تداوم دادند.
خلیفه عبدالصمد عندلیبی توانست در مدت ۷۹ سال عمر پربرکت خود، دف‌نوازی را در کردستان به اوج برساند و اینک جشنواره هزار دف با هم‌نوایی هزاران دف‌نواز برگرفته از فعالیت‌های این هنرمند فقید در این حوزه است.
در بین عارفان و مداحان کردستانی مشهور است که خلیفه عبدالصمد عندلیبی در جواب کسی که هدایایی را برای وی فرستاده بود ضمن برگشت هدایا گفته بود: مدح رسول اکرم (ص) را با هدیه عوض نمی‌کنم.
محمدجلیل عندلیبی آهنگساز و نوازنده سنتور
وی متولد ۱۳۳۳ محله چهارباغ سنندج و در خانواده‌ای پرورش یافت که هم از طرف مادری، یعنی دایی‌اش خواننده رادیو بود به نام حکمت نوبری و هم از طرف پدری، خوش‌صدایی را به ارث برده است.
او در ۱۲ سالگی به مدت سه سال خواننده فرهنگ و هنر سنندج به سرپرستی حسن کامکار بود و از ۱۵ سالگی نوازندگی سنتور را شروع کرد.
قبل از عزیمت به تهران و شروع تحصیلات دانشگاهی، در دبیرستان هدایت ارکستری تشکیل داد که در جشن‌ها شرکت می‌کرد.
در سال ۱۳۵۲ وارد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و پیش اساتید بنام همچون نورعلی خان برومند، دکتر داریوش صفوت، احمد پژمان، علیرضا مشایخی، تقی مسعودیه و دکتر برکشلی آموزش دید.
عندلیبی به سال ۱۳۵۴ در دانشکده هنرهای زیبا علاوه بر ساز تخصصی سنتور و ساز الزامی پیانو، ساز دوم فاگوت را زیر نظر استاد پرژرف بلغاری فراگرفت.
در سال ۱۳۵۶ عندلیبی برای اولین بار ساز عرفانی دف را به مجموعه ارکستر ایرانی اضافه کرد که خوشبختانه تلفیق آن با ارکستر ایرانی تحرک و سرزندگی خاصی به موسیقی ایران داده است.
تاکنون حدود ۳۰ آلبوم به نام‌های شعر و عرفان، بی‌قرار، کیش مهر (شهرام ناظری) سروستان و به یاد یاران، مولانا با صدای رضوی سروستانی، شکوفه‌های جاویدان و گل‌افشان با صدای شاپور رحیمی، قسم با صدای کامیا بهزاد، جاده ابریشم، غریبستان، امان از جدایی، خداحافظ و تازه‌به‌تازه و اخیراً آلبوم گرفتار برای علیرضا افتخاری را ساخته است.
آثار کُردی و عرفانی همچون «هی گل» در سال ۱۳۶۵ با صدای بهروز توکلی، «از دست عشق» عزیز شاهرخ، «دوری» حسینی شریفی، «صدای تازه» با صدای سالار عندلیبی و درزمینه موسیقی عرفانی کردستان «با قدسیان» پیام عزیزی و حسام لرنژاد و با «قدسیان ۴» با صدای جمیل خالدی منتشر شده است.
جمشید عندلیبی نوازنده ایرانی ساز نی
جمشید عندلیبی متولد ۱۳۳۶ سنندج نواختن نی را ابتدا بدون استاد فراگرفت و سپس با حضور در دانشگاه تهران و آشنایی با حسین عمومی به ادامه فراگیری تکنیک‌های ساز نی پرداخت.
او ردیف موسیقی سنتی ایرانی را نزد نصرالله ناصح‌پور، نورعلی برومند و محمدرضا لطفی و تکنیک ردیف آوازی را نزد محمدرضا شجریان یاد گرفت.
وی در سال ۱۳۶۰ برای تکمیل تکنیک‌های پیشرفته نوازندگی نی به نزد حسن کسایی در اصفهان رفت.
عندلیبی در آثاری چون بیداد، نوا، دستان، دود عود، آسمان عشق، یاد ایام، رسوای دل، پیام نسیم، دل مجنون و سرو چمان با محمدرضا شجریان همکاری داشته است.
وی علاوه بر نوازندگی در کار آهنگسازی نیز فعال بود و آلبوم‌های میهمان تو، پاییز نیزار و مونس جان ازجمله فعالیت‌های او درزمینه آهنگسازی است و قطعات ابوالحسن صبا را با نی و به‌صورت ردیف آموزشی تنظیم و نواخته است.
از خاندان عندلیبی هنرمندانی دیگری ازجمله فرشید استاد سازهای کوبه‌ای، فرهاد استاد کمانچه، فرزاد استاد دف، گلریز عندلیبی نوازنده و استاد سنتور و دف و هنرمند فقید شادی عندلیبی استاد سه‌تار در عرصه موسیقی و عرفان فعالیت دارند.
کردستان به برکت وجود خاندان‌هایی مانند عندلیبی و کامکار و هنرمندان برجسته در حوزه عرفان و موسیقی به یکی از خاستگاه‌های موسیقی ایران تبدیل شده است.
به عقیده برخی کارشناسان این حوزه هم‌اکنون سنندج به‌عنوان نخستین پایتخت جهانی دف شناخته‌شده و سالیانه همایش دف‌نوازی با حضور یک هزار دف‌نواز در این شهر برگزار می‌شود.
وجود مکانی به نام سرای عندلیبی برای جمع‌آوری آثار و اسناد عندلیبی‌ها در سنندج یکی از موضوعاتی است که باید مسئولان و متولیان فرهنگی استان فرهنگی کردستان مورد توجه قرار دهند.

عبدالله رحمانی

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

بیانیه تحریریه روزنامه روژان در واکنش به دروغ‌پردازی برخی کانال‌های مجازی

مغز فندقی‌ها/ قلم مسئول و مصیبت‌های آن

بدواً عرض می‌کنیم ما کسانی که در روژان قلم می‌زنیم با اطمینان، به اتفاق همکارانمان در دیگر نشریات استان آرزو کرده و می‌کنیم که ای کاش فعل و فعالیت مسئولان ما به گونه‌ای بود که رفاه و آسایش و امنیت خاطر را به مردم هدیه می‌کرد و از قِبَل حرف و حرکتشان مملکت بر ریل توسعه می‌چرخید؛ آن وقت ما محررین، توسن قلم را در دشت بلاغت و فصاحت جولان می‌دادیم و با ردیف کردن همة صناعات ادبی در رسا و ثنای مسئولان، مثنوی‌ها می‌سرودیم و به نشانه شکرگزاری، دست نیاز به سوی پروردگار دراز می‌کردیم که خدایا این سروران را از سر ما دریغ مدار که سروریشان باعث سرفرازی ما شده است؛ اما چه کنیم که چنین نیست؛ ما هم بنا به وظیفه دینی و اخلاقی و حرفه‌ای خود مجبوریم آلام مردم را بازگو و به سمع و نظر مردم برسانیم شاید دستی از آستین همت به در آید و تیمارگری بنشیند. ما کی هستیم که چنین حقی داریم؛ فعالان عرصه رسانه‌‌‌های جمعی که رکن چهارم دموکراسی‌اش می‌نامند و برقراری نظم و نسق، مستلزم وجود و فعالیت مثبت ماست؛ مائی که از قواعد و قوانین بهره می‌گیریم و در پی هدایت امور در بستر بهبود به نام مردم و از سوی مردم می‌گوئیم و می‌نویسیم. در واقع ما آئینه تمام‌قد رفتارهای مسئولان هستیم؛ اگر خوبند خوب نشان می‌دهیم و اگر بدند بد. نه در خفا، که به صراحت می‌گوییم: از آنجا که در شرایط فعلی شرایط سختی بر جامعه حاکم است لذا ما مجبور به بیان حقایقی می‌شویم که ممکن است برای حضرات مسئولان تلخ و گزنده باشد لذا توقع اخم و تخم، خط و نشان کشیدن و... هم هست که دیده و شنیده‌ایم اما ایفای مسئولیت، بالاتر از همه خطرات است، چه ما به ارزش قلم و تراوشاتش نیک آشنائیم و می‌دانیم که خدای منان به آن سوگند خورده است؛ «ن والقم و ما یسطرون». در چنین حالتی کسی نباید از ما توقع واژگون‌کاری و باژگون‌گوئی داشته باشد؛ اگر خواهان تعریف و تمجید هستید بفرمائید؛ مسئولیت و اختیار دارید به مردم خدمت کنید تا مشمول عنایت شوید و گرنه ما معذوریم. نویسندگان و دست‌اندرکاران این نشریه به شهادت صفحه‌های روژان در تمام سال‌های عمر، همیشه فریادگر مردم و مصالح و منافعشان بوده‌اند؛ به ناحق سیاه را سفید و سفید را سیاه نکرده‌اند و در بستر این سیر، فشار را هم تحمّل نموده‌اند. در این میان گاهاً اظهار نظرهائی در مورد روژان ابراز می‌شود که جای تاسف است؛ جدیداً در منبعی نه چندان شناخته شده برای مردم، انگ و رنگی به روژان زده‌اند که گویا ارگان سپاه است و با استفاده از رانت، 85 تن کاغذ از دولت گرفته است!! در باره این انگ‌نامه که ظاهرا به بهانه تجلیل مدیرکل ارشاد اسلامی از روژان به بیرون تراوش پیدا کرده است باید گفت عجبا از این استدلال، استخراج و استنتاج؟ بازدید مدیرکل ارشاد کردستان و اهدای لوح تقدیر، امری مرسوم است و هرازچند‌گاهی صورت می‌گیرد و تمام دفاتر نشریات ...