رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • سه شنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۷
  • الثلاثاء ۱۳ جماد ثاني ۱۴۴۰
  • 2019 Tuesday 19 February

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۱۰ دی ۱۳۹۶ - ۱۲:۴۵
  • کد خبر : 3727
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : زمین‌لرزه‌ها و اثرات جانبی آن

آنگاه که زمین با لرزش شدید و هولناکش بلرزد… (قرآن کریم) زمین‌لرزه یا زلزله، لرزش و جنبش زمین است که به علّت آزادشدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسل‌های پوسته‌ی زمین در مدّتی کوتاه روی می‌دهد. محلّی که منشأ زمین‌لرزه است و انرژی از آنجا خارج می‌شود را کانون عمقی و نقطه‌ی بالای کانون […]

آنگاه که زمین با لرزش شدید و هولناکش بلرزد… (قرآن کریم)
زمین‌لرزه یا زلزله، لرزش و جنبش زمین است که به علّت آزادشدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسل‌های پوسته‌ی زمین در مدّتی کوتاه روی می‌دهد. محلّی که منشأ زمین‌لرزه است و انرژی از آنجا خارج می‌شود را کانون عمقی و نقطه‌ی بالای کانون در سطح زمین را مرکز سطحی زمین‌لرزه گویند. پیش از وقوع زمین‌لرزه‌ی اصلی، معمولاً زلزله‌های نسبتاً خفیف‌تری در منطقه روی می‌دهد که به پیش‌لرزه معروف‌اند. به لرزش‌های بعدی زمین‌لرزه نیز پس‌لرزه گویند که با شدّت کمتر و بافاصله‌ی زمانی گوناگون میان چند دقیقه تا چند ماه رخ می‌دهند. زمین‌لرزه نتیجه‌ی رهایی ناگهانی انرژی از داخل پوسته زمین است که امواج ارتعاشی را ایجاد می‌کند. زمین‌لرزه‌ها توسط دستگاه زلزله‌سنج یا لرزه‌نگار ثبت می‌شوند. مقدار بزرگی یک زلزله متناسب باانرژی آزادشده‌ی زلزله است. زلزله‌های کوچک‌تر از بزرگی ۳ اغلب غیر محسوس و بزرگ‌تر از ۶ خسارت‌های جدی را به بار می‌آورند.
هرساله هزاران زمین‌لرزه در جهان رخ می‌دهد. خوشبختانه بیشتر آنها بدون هیچ ضرری در زیر دریا روی می‌دهند و تعداد بسیار کمی با شدت زیاد در روی خشکی در نواحی مسکونی متراکم روی می‌دهد که باعث فجایعی می‌شود. باوجوداین، خسارت به املاک و موجودات زنده می‌تواند قابل توجه باشد. هرچند آمار و ارقام موثق، سخت به دست می‌آیند، اما دیویس (۱۹۸۲) تخمین می‌زند که بیش از ۲۵/۱ میلیون نفر از مردم در زمین‌لرزه‌ها از سال ۱۹۰۰ فوت شده‌اند. برخی از زمین‌لرزه‌ها، به‌عنوان تعدادی از بدترین فجایع در تمام زمان‌ها در جهت از دست دادن زندگی به‌حساب می‌آیند. در ۱۵۵۶ یک زمین‌لرزه در چین به زندگی حدود ۸۵۰۰۰۰ نفر روستایی در ایالت شنسی خسارت وارد کرد که تااندازه‌ای نتیجه آن فراهم کردن زمین لغزش‌ها و سیلاب‌ها بود و در ۱۹۷۶ مجموع ۶۵۵۰۰۰ نفر در زمین‌لرزه‌ای که در تانگ‌شان چین متمرکز بود، مردند. در ۱۹۸۰ دو زمین‌لرزه فاجعه‌آمیز فقط بافاصله یک ماه ازهم در «ال آسنام» الجزایر و در ایتالیای جنوبی (۲۰۰۰۰) نفر کشته شدند.
در ایران در سال ۱۲۸۸ در منطقه سیلاخور زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴/۷ ریشتر به وقوع پیوست که ۸۰۰۰ کشته و ۶۴ روستا تخریب را به همراه داشت. در سال ۱۳۰۹ زمین‌لرزه‌ای با بزرگی ۴۴/۷ ریشتر سلماس را لرزاند که باعث کشته شدن ۲۵۱۴ نفر و تخریب ۶۰ روستا شد. شهر لار در سال ۱۳۳۹ با یک زمین‌لرزه ۶۶/۷ ریشتری لرزید که ۴۰۰ نفر در این حادثه کشته‌شده و ۷۵ درصد شهر نیز تخریب شد. زمین‌لرزه‌ی بوئین‌زهرا نیز با شدت ۲/۷ ریشتر و ۱۰۰۰۰۰ کشته در سال ۱۳۴۱ به وقوع پیوست. در سال ۱۳۴۷ نیز زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴۴/۷ ریشتر دشت بیاض را لرزاند که منجر به کشته شدن ۱۰۵۰۰ نفر و تخریب ۶۱ روستا شد. زلزله طبس با شدت ۷/۷ ریشتر در سال ۱۳۵۷ به‌عنوان بزرگ‌ترین زلزله ایران،۱۹۶۰۰ کشته و تخریب ۱۶ روستا را به دنبال داشت .در سال ۱۳۵۸ هم قائن با شدت ۱۱/۷ ریشتر لرزید که در اثر آن ۱۳۰ نفر جان باختند.
در سال ۱۳۶۰ منطقه سیرچ با شدت ۴۴/۷ ریشتر به لرزه درآمد و ۱۳۰۰ نفر کشته شدند و ۸۵ درصد شهر هم تخریب شد. رودبار و منجیل نیز در سال ۱۳۶۹ با شدت ۴۴/۷ ریشتر لرزید که ۳۵۰۰۰ نفر کشته به همراه داشت. بیرجند هم در سال ۱۳۷۶ با شدت ۳/۷ ریشتر لرزید و ۱۵۰۰ نفر کشته بر جای گذاشت. در سال ۱۳۸۱ آوج در اثر زمین‌لرزه با خسارات زیاد در شهر و روستاها روبه‌رو شد. شدت زلزله آوج ۶/۶ ریشتر بود. بم در سال ۱۳۸۲ باقدرت ۵/۶ ریشتر با خاک یکسان شد که ۴۱۰۰۰ نفر در اثر آن جان باختند.
و در تازه‌ترین مورد، یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ در نزدیکی ازگله، استان کرمانشاه در نزدیکی مرز ایران و عراق در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهر حلبچه عراق زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳/۷ در مقیاس ریشتر به وقوع پیوست که صدها کشته و هزاران زخمی برجای گذاشت که متأسفانه بر اثر اثرات ناشی از زلزله هنوز بر تعداد آنها افزوده می‌شود.
بررسی زلزله‌های تاریخی در ایران نشان می‌دهد که به‌طور میانگین هرساله زلزله‌ای با بزرگی بیش از ۶ ریشتر رخ می‌دهد. ما در بخشی از این کره خاکی زندگی می‌کنیم که با توجه به موقعیت جغرافیایی آن در حاشیه‌ی جنوب غربی صفحه‌ی اورآسیا و شمال شرقی صفحه‌ی عربی واقع شده است که ازلحاظ زمین‌شناسی آبستن زلزله است و یکی از ده کشور زلزله‌خیز کره‌ی زمین به‌حساب می‌آید. در واقع، ایران یکی از حادثه‌خیزترین کشورهای جهان است.
نتایج و اثرات جانبی زمین‌لرزه‌ها هم تا حدودی بر میزان خسارت‌ها افزوده و اثرات ناشی از آنها بستگی به موقعیت و شدت آنها دارد، اما به‌طور کلی به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شوند:
الف) حرکات سنگی، ایجاد گسل‌هایی با انواع جابجایی‌های افقی و عمودی.
ب) امواج ناگهانی زمین به شکل نوسانات پیوسته متغیر تا ۳/۰ متر به بالا پرتاب می‌شوند. شکاف‌ها و ترک‌ها باز می‌شوند. لرزش زمین همچنین باعث مایع شدن رسوبات نرم، مانند آبرفت‌هایی که اغلب ساختمان‌ها بر روی آنها بناشده‌اند می‌شوند و ساختمان‌ها می‌توانند پایین بروند و نشست کنند، گویی که به درون ماسه روان می‌روند.
پ) ناپایداری دامنه. انواع گوناگون ناپایداری دامنه مانند زمین‌لغزش‌ها، لغزش‌ها، واریزه‌ها، جریان‌های گلی و بهمن‌ها. در مقابل، اینها می‌توانند جلوی رودخانه‌ها را موقتاً سد کنند و باعث سیل شوند.
ت) فرونشست. فرونشست سطح زمین.
ث) آب زیرزمینی. گردش آب زیرزمینی مختل می‌شود.
ر) نوسانات دوره‌ای در توده‌ای از آب- امواج شکل‌گرفته توسط حرکت زمین در دریاچه‌ها و رودها- که می‌توانند در آب‌هایی که لبریز می‌شوند از روی کناره‌های دریاچه یا سد ناشی شوند.
ز) سونامی. سونامی‌ها امواج دریایی بسیار بلندی هستند که به‌وسیله زمین‌لرزه‌ها به وجود می‌آیند. آنها می‌توانند تا حدود ۶۰ متر فرازا داشته باشند و از دیگر سیل‌های دریایی بسیار مخرب‌تر هستند. سونامی‌ها اصالتاً به‌عنوان مخاطرات طبیعی عمده به‌حساب می‌آیند. در ۱۸۸۳، حدود ۳۶۰۰۰ نفر از ساکنان سواحل پست در اطراف جاوه و سوماترا در پی کراکاتوا غرق شدند و سونامی در ژاپن در سال ۱۸۹۶، به ۲۷۰۰۰ نفر خسارت وارد کرد. چشم‌انداز حادثه پس از زمین‌لرزه خطرناک و شدید در یک ناحیه پر از ساختمان نابودی آنها بود؛ پل‌ها فروریختند، جاده‌ها ترک و خطوط راه‌آهن تاب برداشتند و کج شدند. لوله‌های آب و گاز می‌شکنند و بقیه خدمات مختل می‌شوند. آتش‌سوزی‌ها اغلب آغاز می‌شوند عمدتاً به دلیل شکسته شدن لوله‌های اصلی گاز و اتصالات الکتریکی، کار کمک‌رسانی مشکل است. هرچند، بیشترین مرگ‌ومیرها، از فروریختن خانه‌ها ناشی می‌شوند. طبق اظهارات دیویس (۱۹۸۲)،۸۰ درصد تلفات جانی همه زمین‌لرزه‌ها از این طریق روی می‌دهند و آسیب‌پذیرترین ساختمان‌ها آن‌هایی هستند که سقف مسطح با پوششی از لایه‌های ضخیم گلی دارند. انسان استحکامات را علیه خطر زمین‌لرزه محدود کرده است. گرچه بناهای انسان‌ساز می‌توانند به‌ویژه در برابر زمین‌لرزه‌ها مقاوم ساخته شوند، اما انسان بر روی لرزش‌های زمین کنترل کمی دارد یا اصلاً ندارد و زمان کمی برای اندازه‌گیری‌های پیشگیرانه وجود دارد. زلزله خطری است که انسان باید یاد بگیرد تا با آن زندگی کند.
دکتر حسام ملکی- دکتری ژئومورفولوژی در برنامه‌ریزی محیطی

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

بیانیه تحریریه روزنامه روژان در واکنش به دروغ‌پردازی برخی کانال‌های مجازی

مغز فندقی‌ها/ قلم مسئول و مصیبت‌های آن

بدواً عرض می‌کنیم ما کسانی که در روژان قلم می‌زنیم با اطمینان، به اتفاق همکارانمان در دیگر نشریات استان آرزو کرده و می‌کنیم که ای کاش فعل و فعالیت مسئولان ما به گونه‌ای بود که رفاه و آسایش و امنیت خاطر را به مردم هدیه می‌کرد و از قِبَل حرف و حرکتشان مملکت بر ریل توسعه می‌چرخید؛ آن وقت ما محررین، توسن قلم را در دشت بلاغت و فصاحت جولان می‌دادیم و با ردیف کردن همة صناعات ادبی در رسا و ثنای مسئولان، مثنوی‌ها می‌سرودیم و به نشانه شکرگزاری، دست نیاز به سوی پروردگار دراز می‌کردیم که خدایا این سروران را از سر ما دریغ مدار که سروریشان باعث سرفرازی ما شده است؛ اما چه کنیم که چنین نیست؛ ما هم بنا به وظیفه دینی و اخلاقی و حرفه‌ای خود مجبوریم آلام مردم را بازگو و به سمع و نظر مردم برسانیم شاید دستی از آستین همت به در آید و تیمارگری بنشیند. ما کی هستیم که چنین حقی داریم؛ فعالان عرصه رسانه‌‌‌های جمعی که رکن چهارم دموکراسی‌اش می‌نامند و برقراری نظم و نسق، مستلزم وجود و فعالیت مثبت ماست؛ مائی که از قواعد و قوانین بهره می‌گیریم و در پی هدایت امور در بستر بهبود به نام مردم و از سوی مردم می‌گوئیم و می‌نویسیم. در واقع ما آئینه تمام‌قد رفتارهای مسئولان هستیم؛ اگر خوبند خوب نشان می‌دهیم و اگر بدند بد. نه در خفا، که به صراحت می‌گوییم: از آنجا که در شرایط فعلی شرایط سختی بر جامعه حاکم است لذا ما مجبور به بیان حقایقی می‌شویم که ممکن است برای حضرات مسئولان تلخ و گزنده باشد لذا توقع اخم و تخم، خط و نشان کشیدن و... هم هست که دیده و شنیده‌ایم اما ایفای مسئولیت، بالاتر از همه خطرات است، چه ما به ارزش قلم و تراوشاتش نیک آشنائیم و می‌دانیم که خدای منان به آن سوگند خورده است؛ «ن والقم و ما یسطرون». در چنین حالتی کسی نباید از ما توقع واژگون‌کاری و باژگون‌گوئی داشته باشد؛ اگر خواهان تعریف و تمجید هستید بفرمائید؛ مسئولیت و اختیار دارید به مردم خدمت کنید تا مشمول عنایت شوید و گرنه ما معذوریم. نویسندگان و دست‌اندرکاران این نشریه به شهادت صفحه‌های روژان در تمام سال‌های عمر، همیشه فریادگر مردم و مصالح و منافعشان بوده‌اند؛ به ناحق سیاه را سفید و سفید را سیاه نکرده‌اند و در بستر این سیر، فشار را هم تحمّل نموده‌اند. در این میان گاهاً اظهار نظرهائی در مورد روژان ابراز می‌شود که جای تاسف است؛ جدیداً در منبعی نه چندان شناخته شده برای مردم، انگ و رنگی به روژان زده‌اند که گویا ارگان سپاه است و با استفاده از رانت، 85 تن کاغذ از دولت گرفته است!! در باره این انگ‌نامه که ظاهرا به بهانه تجلیل مدیرکل ارشاد اسلامی از روژان به بیرون تراوش پیدا کرده است باید گفت عجبا از این استدلال، استخراج و استنتاج؟ بازدید مدیرکل ارشاد کردستان و اهدای لوح تقدیر، امری مرسوم است و هرازچند‌گاهی صورت می‌گیرد و تمام دفاتر نشریات ...