رفتن به بالا

هفته‌نامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • سه شنبه ۲۹ خرداد ۱۳۹۷
  • الثلاثاء ۵ شوال ۱۴۳۹
  • 2018 Tuesday 19 June

  • هفته‌نامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • چهارشنبه ۲ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۱:۳۳
  • کد خبر : 4086
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : صلح، عشق و آینده

هر وضعیت صلح، چیزی جز یک آتش بس موقت نبوده است «اسلاوی ژیژک» صلح از آن‌دست واژه‌های پُرمصرف در ادبیات روزمره است که گاهی در ضدیت با معنایی که به ذهن متبادر می‌کند به کار برده می‌شود و این کلمه در جهان امروز گاهی پوششی برای پنهان کردن رادیکال‌ترین خشونت‌های دولتی و سازمان‌یافته از سوی […]

هر وضعیت صلح، چیزی جز یک آتش بس موقت نبوده است
«اسلاوی ژیژک»

صلح از آن‌دست واژه‌های پُرمصرف در ادبیات روزمره است که گاهی در ضدیت با معنایی که به ذهن متبادر می‌کند به کار برده می‌شود و این کلمه در جهان امروز گاهی پوششی برای پنهان کردن رادیکال‌ترین خشونت‌های دولتی و سازمان‌یافته از سوی بازیگران مختلف بوده است، هر چند همیشه از این واژه بصورت مستقیم برای اعمالِ خشونت استفاده نمی‌شود اما گاه کلماتی مترادف با آن در نهادهای تولید ایده پرورانده شده و در قالبِ گفتمان برای بهره‌برداری‌هایِ عموما اقتصادی و سیاسی در موقعیت‌ها و اهداف مشخص بکار برده می‌شود. برای بررسی مفاهیمی از این دست شاید بهتر آن باشد که از پایان، شروع کرد و این بررسی برای مقوله صلح و مسائل مترتب بر آن که ریشه در تاریخ اندیشه و سرشت اجتماعی زندگی انسان‌ها دارد در موقعیتی ضروری به نظر می رسد که در داخل واحد های ملی و در روابط بین الملل، سطوح مختلفی از منازعه و چالش دیده می شود که به سرعت قابل توسعه و تسری یافتن است. نمی‌توان در مورد بسیاری از واژه ها صحبت کرد بدون آنکه به حوزه مصادیق پرداخت، پرداختن به حوزه مصادیق ما را از گرفتاری‌ها و پیچیدگی‌های بی‌خاصیت و سیاه چاله‌های تاویلی نجات می‌دهد و به شکلی عینی یا کنکرت ما را با معانی درگیر می‌کند، مانندِ لکان در امر خیالی که معتقد بود، وقتی از یک شی نام می‌بریم، هر کس در ذهن، تصویرِ خود از آن را می سازد و این تصویر با آن چیز که مد نظر بوده است تفاوت دارد، چه رسد به واژه‌هایی که هنگام صحبت کردن در مورد آنها طیفِ وسیعی از ایدئولوژی‌ها و نگرش‌ها در فضایی بینامتنی و بیناانسانی با تعاریف و معرفت شناسی های گوناگون نقش دارند و در واقع مفاهیمی ذهنی برای اشاره به موقعیت‌هایی هستند که بسیار نسبی و متغیرند و صلح هم از این دست واژه‌هاست. امروزه هر کجا از واژه «صلح» نام برده می‌شود واژه «امنیت» در کنار آن به کار می‌رود، گویی صلح در ارتباطات امروزه تبارِ سیاسی- فلسفیِ یونانی خویش را به صورتی که مدلول، دال را پیدا می‌کند، باز می‌یابد و مفهوم آسایشی که ارسطو بر آن انگشت می‌گذارد را به یاد می‌آورد. در جهان معاصر فهم کلیت جوامع از مقوله امنیت بیشتر نشات گرفته ازخوانشِ رسمیِ دستگاه‌ها و رژیم‌های مختلفِ سیاسی است که در آئینه رسانه‌های جمعی و بیانیه‌های مختلف بازنمایی می‌شود که این خوانش به نوبه خود تاثیر گرفته از امری است که ذیل مفاهیمی چون منافع ملی، امنیت ملی، تجارت آزاد، ارزش‌های ملی، قانون، حاکمیت ارضی، اتحادیه‌ها و سازمان‌های بین المللی، حقوق بشر و مسائلی از این دست صورتبندی می‌شود که بیش از آنکه قابلیت بررسی علمی داشته باشد دارای بار تحلیل ایدئولوژیکی است که پایه‌های مادی خود را بازتولید می‌کند و به قول «بدیو» نوعی خشونتِ در زبان را ایجاد می‌کند که همانا دروغ است چرا که راهی برای اعمالِ سلطه است.
«اسپینوزا» در بابِ دین و دولت به کنایه اشاره می‌کند که بارها از مبلغانی که از عشق،صلح و شفقت را توصیه می کنند اما با نفرت و بی هیچ ترحمی با هم در نزاع هستند در تعجب است، عبارات وی هنوز در بسیاری از مواقع اعتبار دارند اما مساله آنگاه بغرنج می شود که دستگاه های سیاسی مختلف در جهان عینا به همین روش عمل می‌کنند و گویی تبشیرکنندگانِ لیبرال دموکراسی و یا مروجان اقتصادِ سوسیالیستیِ بازار دقیقا به روش مبلغانِ عصر اسپینوزا عمل می کنند که در موردِ اول به ظهور نئوکان‌ها و در مورد دوم به ظهورِ استبدادِ به اصطلاح دموکراتیک می انجامد، که امروزه در اثر انباشت سرمایه و بحران‌های جاری در قالب دو بلوک جدید، موقعیت تاریخی جدید اما شبیه به همان موقعیت‌های قدیمی را در دیالکتیکی هگلی و فنروار باز آفرینی می‌کنند و در جستجوی اقماری جدید صف آرایی‌هایی را رقم می‌زنند که تضادهای داخلی و جنگ های اقتصادی‌، پولی و تجاری خود را به میانجیِ اقمارِ خود در برخورد با یکدیگر در پوشش واژگانِ پُر طمطراقی چون همکاری‌های استراتژیک، امنیت و صلح بین الملل، همکاری‌های بین المللی و… بشکل دائما مقطعی حل می‌کنند و مفرهای جلوگیری کننده از فروپاشی سیستم های داخلی را در نقاطِ مستعد آشوب جستجو می‌نمایند. حتی اگر سنت آگوستین وار به مساله صلح نگاه کنیم و دنبال یک نظام و سیستمِ جهانی برای آن باشیم باز هم مساله لاینحل می‌ماند چرا که در غیابِ عناصرِ مفروضِ برسازی این سیستم و حل تضادها در سایه یک فرآیند و گذار طولانی و تاریخی، بشر به سمت نهاد سازی و بوروکراسی‌هایی رفت که در کانونی به نام سازمانِ ملل متحد تجلی یافت که بیشتر به مکانی برای صدور جوازِ دفن ملل تحت سلطه است تا جایی برای تحقق ماموریت صلح و حداکثر کارکردش جلوگیری از جنگ‌هایی بین ملل قدرتمند است که بقا و حیات نوع بشر را چون یک نزاع اتمی تمام عیار بصورت آنی با مخاطره روبرو می‌کند و کافی است برای سنجش صحت این مدعا به آمار کشتارهای عنان گسیخته پس از ایجاد این نهاد در جهان نگاه کرد، جهانی که تکنیکی است و در آن چندین قرن از قرون وسطی گذشته است امروزه عبارتِ امنیت بین‌المللی که تنها برساز کننده یک مفهوم نظامی بود به شاخه‌های زیادی تجزیه شده که ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را نیز در بر می‌گیرد و حوزه‌هایی چون فقر، تروریسم، جرائم سازمان یافته، محیط زیست، بیماری، انرژی، مهاجرت و… را در بر می‌گیرد و این بدان معناست که صلح دیگر تنها در معرض یک کلان-روایت به نام رژیم‌های سیاسی نیست بل هر سوژه یا ساختاری بصورت بالقوه می تواند یک تهدید شناسایی شود و در جایی که تهدیدات، ضدِ امنیت (به معنای کلی اش) تکثیر می‌شود چگونه می‌توان به صلح امیدوار بود؟
شاید در اینجا آن گفته مارکس در پیشگفتار بر نقد اقتصاد سیاسی مصداق داشته باشد که بشریت تنها وظایفی را بر عهده می‌گیرد که قادر به حل آن‌ها باشد. اما این سوال پیش می‌آید که چگونه؟ و پاسخ به این پرسش و چگونگی تحقق رویای صلح را به بخش پایانی نوشتار وا می‌گذاریم.. شاید در این نقطه از پایان بهتر است به پیش‌تر بازگشت، جایی که کانت سعی می‌کند ایده صلح را در کتاب صلح پایدار تئوریزه کند، او از مدت زمان صلحی مفروض در ارتباط با جنگی سخن می گوید که میزان قدرت و خشونت اعمال شده در آن پایداری صلح را تعیین می‌کند، یعنی هر چه خشونت و تباهی در یک جنگ مفروض کمتر روی دهد، صلحی که متعاقبا مابین طرف های منازعه ایجاد می‌شود، طولانی مدت تر است. وی با پیش کشیدن مفاهیمی چون حقوق بین المللی و ظرفِ تحقق شرائط حقوقی، فدرالیسم و قانون اساسی، بنیان‌های ابتدایی نوعی گفتمانِ این جهانیِ اخلاقی و لیبرال را بنیاد نهاد. اما از سویی دیگر «کلاوزویتس» که از میدان جنگ باز می گشت و در صدد بیانِ تجربیات و اندیشه گاها متناقضِ خود با نظراتی تاریخی ، سیاسی و نظامی بود که یک کُل فلسفی را بر می ساخت کتابی با عنوانِ « جنگِ پایدار» نگاشت که جنگِ را تابع سیاست و ادامه آن تلقی می کرد و در ارتباط با دولت ، ملت و سیاست می دانست و هنر جنگ را در ادامه هنر سیاست تلقی می کرد که با استراتژی و تاکتیک درصدد تحقق هدف است. و این بدان معناست که وی جنگ را چون موجودی می انگاشت که دائم در صیرورت و تغییر شکل است و از ساحت سیاست زدودنی نیست. دیدگاه ایده آلیستی کانت ، بعدها مورد نقدِ هگل نیز قرار می گیرد دیدگاهِ واقع گراترِ کلاوزویتس نیز که از میدانِ مصادیق و تجربه ها باز می گردد ، بی شباهت به نظرات نیچه و حتی ماکیاولی در دستگاه هایِ اندیشگانی دیگری در آینده نخواهد بود.اما گویی پیش از این دو افلاطون با بزرگداشتِ مفهوم عدالت در جمهوری هشتم سخن پایانی را از آغاز گفته بود که ؛ میان عدالت و صلح با دموکراسی (بخوانید الیگارشی سیاسی) ضرورت و قرابتِ آنچنانی ای وجود ندارد. پیش از پرداختن اجمالی به نگاه هگل و نیچه باید به خالقِ هیولا یا همان لویاتان یعنی هابز پرداخت، نویسندگان زیادی از تاثیر محیط و نزاع های عصر هابز بر او و اندیشه اش سخن رانده اند اما نکته ای که هابز را واری اصل موازنه قوا و پرداختن به مقوله امنیت که منشائی ارسطویی دارد ، متمایز می کند ، پرداختن به مقوله عدالت است که سرچشمه ای افلاطونی را باز می یابد ( افلاطونی که استادی چون سقراط با پرسش های بنیادین اش را به جام شوکران از دست داده) ، اما عدالت هابز این جهانی تر است و با توجه به حکم طبیعت اینگونه استدلال می کند که عدالت تعهدی است که افراد با توجه به مصالح و منافع به آن تن می دهند و در نهایت به ایده تشکیل ابر حکومتی می رسد که همه افراد را تحت قیمومیت و استیلای خود دارد اما هابز در جزئیات به کنکاش و توجه نسبت به مطالبات و آزادی های فردی و سیالیت جوامع گوناگون در این مُدل ذهنی نمی پردازد و با کلی گویی از آن می گذرد ، جایی که اسپینوزا به زیبایی به آن می پردازد که در یک حکومت استبدادی چیزی که به دست می آید بندگی است نه صلح و امنیت. در این میان «روسو» از راه می رسد و با مفهوم قرارداد و میثاق اجتماعی اندیشه ای عرضه می کند که طرفدار حفظ وضع طبیعی است که مالکیت خصوصی ذیل آن میثاق جمعی معنا می یابد و از این منظر ، اندیشه هابز و لاک و دیگران را به نقد می کشد ، هر چند که این اندیشه مستاصل کننده است و تمامِ انگیزه اش ، حفظ وضع موجود می باشد که هیچ جایگزینی برای تغییر ارائه نمی کند و در بن بست می ماند. هگل اما با نگاهی تاریخی تر رابطه خدایگان و بندگی را بررسی می کند و معتقد است از تضاد این دو رابطه وضعیت جدیدی پیش می آید که آن وضع قبل را کناری می نهد و صورتی جدید ایجاد می کند ، البته این اندیشه هگل در درون مرزهای یک کشور می ماند و در ارتباط با جهان و ارتباط کشورهای مختلف ، به نحوی سکوت می کند ، هگل که نسبتا به سایر اندیشمندان هم عصر و پیش از خودش درک عمیقی از تاریخ ، طبیعت دارد و منطق قوی تری ارائه می نماید ، در زمره فیلسوفانی قرار می گیرد که جنگ و اثراتی چون همبستگی داخلی را می ستاید و به آینده جهانی بهتر که از قِبلِ ضرورتی به نام جنگ بیرون می آید امیدوار است. و دُرست در این نقطه از تاریخ است که سه فرزند ناخلفِ تاریخ و مدرنتیه یعنی ، مارکس ، نیچه و فروید به عصیان و شورش بر می خیزند.
نیچه اساسا خود را انسان جنگجویی می‌داند و برخلاف کلاوزویتس، سیاست را ، ادامه جنگ می‌داند و ضدِ فرهنگِ در حال استحاله ای که مولودش ، نوعی پوچی و سرگشتگی در قالب مواعظ اخلاقی است، پشت سنگری چون زرتشت قرار می‌گیرد و به ضدیتِ با فضائل عصرِ خویش بر می‌خیزد؛ فضائلی که تا آن زمان نتوانسته‌اند انسان و جامعه را والا کنند و در یک فرآیند، تغییری حاصل نمایند که به بهتر بودگی شرائط بیانجامد و بدین سان نیچه ضمن پاسداشت جنگ، فلسفه اش به ضدِ اندیشه اولیه اش تبدیل می شود ، هر چند که شالوده های مهمی را در نقدِ جامعه و فرهنگ باقی می گذارد که الهام بخشِ طیف وسیعی از روشنفکرانِ نو اندیش می شود و به فهم قدرت و بعدها به خوانش انتقادی مسائل و نحوه رویارویی با آن می انجامد. چیزی که در اندیشه افلاطون بصورت میلِ قدرت و هدفِ قدرت از هم جدا می گشت ، در اندیشه افرادی چون فوکو ، به تاسی از نیچه تغییر می یابد ، دیگر قدرت بصورت متصلب در جایی مانند دولت وجود ندارد بل در تمام ساحت ها سیال و جاری است و درک سیستم های اعمال آن و سیالیت و جا به جاییش از سیستم های کنترلی ، مراقبتی نوین و انضباطی تا دیگر شئون اعمال قدرت موجبِ درک و بسط آزادی ها می شود و به این بیافزاییم خوانش دلوز از فوکو را که معتقد است ؛ از نظر فوکو ، قانون ، همواره ترکیبی از قانون شکنی هایی است که خود با صورتبندی آنها ، تفاوت گذاریشان می کند. در واقع قانون ، مدیریتِ قانون شکنی هاست و برای قدرتمندان و ثروتمندان یک امتیاز محسوب می شود و در واقع قانون بیشتر نتیجه جنگِ فتح شده است تا وضعیتِ صلح، قدرت نیز بدینسان ، دارایی کسب شده آن نیست بلکه اِعمال بالفعلِ استراژیِ آنهاست و دُرست در این نقطه از تاریخ است که سه فرزند ناخلفِ تاریخ و مدرنتیه یعنی، مارکس، نیچه و فروید به عصیان و شورش بر می‌خیزند.
فروید در نزدیکی و دوری توامانی با نیچه است، فروید هم به جنگ اعتقاد دارد، اما نه جنگ تا ابد، بل به جنگی علیه جنگ. او دوری از خود شیفتگی، به نحوی که فرد هنر زیستن با خود را فرا بگیرد و به نحوی خود ایدئال خود شود را مد نظر دارد و آن را در پروسه شکوفا شدن فرهنگ بشری جستجو می‌نماید و شاید بتوانیم بگوییم که آن ایدئال، آگاهی است. مارکس نیز به شیوه علمی خود و با نقد اقتصاد سیاسی و مالکیت خصوصی بر ابزار و وسایل تولید، معتقد به نبردی است که با تئوری و عمل پرولتاریا، پیوند دارد و در موقعیتِ خاصی، موتور محرکه تاریخ، روشن می‌شود و برای رسیدن به نقطه‌ای که تضاد در جامعه رنگ ببازد و به فاز بالاییِ تحقق یک وضعیتِ برابر و آزاد برسد، نیاز به مبارزه‌ای است که پرولتاریا در محور آن است. در پایان به پاسخِ گزاره‌ای که از قول وی برای حل مسائلی که وظیفه آن به دوش ماست و در عبارات پیشین نقل شد، می‌پردازیم… و آن می‌تواند مفهوم توانمندسازی برای عشق ورزیدن و یا به نوعی توانمند شدنِ عمومی در بکارگیریِ سیاستِ عشق ورزی، ورای واژگانِ خود و دیگری به شیوه‌ای باشد که عدالت، محصول «ما شدن» است و این پروسه‌ای است که باید از کودکی برای آینده آموخته شود و در حال و با پرکسیس ، شالوده های آن را بر سامان کرد و برای آموزش دادنش به نسل بعد، خود در عمل و اکنون، آن را آموخت، درست به مانندِ ریشه های گیاهانِ زمین-ساقه ای که در جهاتِ مختلف رشد می کنند و ساختی، افقی ایجاد می کنند که در همه جا توسعه پیدا می کند. کاربست‌های ایجاد و شکل‌گیریِ چنین وضعیتی در حوزه های گوناگون را که در این فرصت فراهم نیست را به زمانی دیگر موکول می کنیم که فلسفه، سیاست و هنر را در بر می گیرد. در خاتمه، خواندنِ این عباراتِ لکان خالی از لطف نیست؛ تا وقتی این همه فلاکت و شوربختی وجود دارد، صحبت کردن از خوشبختیِ فردی بدونِ خوشبختیِ جمعی، قباحت است.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

روژان؛ روزنامه‌ای برای مردم

ضرورت وجود روزنامه در کردستان و اینکه چرا باید استان ما از وجود یک نشریه روزانه محروم بماند همواره دغدغه اینجانب در سال‌های گذشته بود؛ محرومیتی که حداقل برای اهالی فرهنگ و به خصوص رسانه دردآور می‌نمود؛ آن هم مردمانی که بر پیشانی آنان فرهنگ می‌درخشد و سابقه روزنامه‌داری را بیش از دیگران دارند. جدا از پیشینه فرهنگی این استان و نقش مطبوعات در بالابردن سطح آگاهي‌های مردم و فرهنگ عمومي نسبت به مسائل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی كه در جامعه صورت مي‌گيرد و اینکه رسانه‌ها سهم مهمي در اطلاع‌رساني مردم خواهند داشت، استان کردستان به دلیل برخورداری از پتانسیل تجارت، بازارهای مرزی و کشاورزی از دیرباز به لحاظ اقتصادی هم یکی از استان‌های مورد توجه دولتمردان و سرمایه‌گذاران بوده است. نخبگان فرهنگی ما نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ فرهنگ و هویت ایرانی اسلامی و احیای مرجعیت علمی کشور داشته‌اند و بی‌جهت نیست که رهبر معظم انقلاب آن را استان فرهنگی نامیدند. امروز اما پس از سال‌ها انتشار هفتگی، با کمک و یاری دوستان گرانمایه‌مان در تحریریه، انتشار اولین شماره روزنامه را با شما مردم و خوانندگان خوبمان جشن می‌گیریم و بعد از الطاف الهی، تنها امیدمان را به خوانندگان عزیزی که ما را در این راه یاری خواهند کرد، می‌بندیم. «روژان» روزنامه‌ای است مردمی و برای مردم کردستان و همه کسانی که در این استان وقت خود را برای توسعه و آبادانی کشور وقف کرده‌اند. دست همه شما را برای کمک به بهبود و پیشرفت فعالیتمان در این راه به گرمی می‌فشاریم. در نخستین شماره انتشار روژان، دوست و استاد ارجمندم جناب آقای ناصر کانی‌سانانی مقاله‌ای نوشتند و در آن به نگارنده تذکر دادند که این راه صعب و دشوار را بارها تجربه کرده‌ای و انتشار نشریه آنهم در کردستان کار مجنونان و عاشقان است! امروز بعد از انتشار 180 شماره در سخت‌ترین دوره از نظر اقتصادی می‌توانم با افتخار بگویم استاد عزیز؛ در این آزمون سخت خوشبختانه سرافراز بیرون آمدیم و ثابت کردیم که مجنون نیستیم اما عاشق چرا. البته این موفقیت حاصل نمی‌شد مگر با پشتوانه معنوی و استفاده از تجارب ایشان و اندیشه‌ی اندیشه‌ورزانی چون کاک عماد کریمیان، دکتر افراسیاب جمالی، دکتر بهروز خیریه، آقایان عباد زینبی، حسین اندان، ناصر نجفی، هژیر الله‌مرادی، آرش علیمرادی، یحیی صمدی، امید باتو، صدیق مینایی، عطا امانی، کاک احمد یاسینی (پشکو)، سرکار خانم آسو حسینی و بسیاری دیگر از همراهان که در طول پنج سال گذشته تلخی‌ها و شیرینی‌های وقایع روز جامعه را با زبان یادداشت و خبر با شما درمیان گذاشتند و نیز حمایت مخاطبینی که تذکرات و انتقاداتشان چون شهد، تلخکامی‌های حاصل از لجن‌پراکنی تاریک‌اندیشان را بر کام ما شیرین کرد و راه را برای ادامه مسیر ممکن و عزم ما را برای همپیمانی با مردم مصمم‌تر ساخت؛ اگر نبود تشویق‌ها و حمایت‌های مردم، قطعا ادامه مسیر برایمان امکان‌پذیر نبود. خرسندیم که در این مدت، هرگز به تندی سخن نگفتیم مگر مستدل و ابزار هیچ جریان و گروه سیاسی و دولتی نشدیم مگر گروه‌های ان.جی.او که خود را بخشی از ...