رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • شنبه ۲۹ دی ۱۳۹۷
  • السبت ۱۲ جماد أول ۱۴۴۰
  • 2019 Saturday 19 January

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۴:۳۳
  • کد خبر : 4263
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : کوڕه کوردێ له لووتکه‌ی زانستی جیهان

کوردێکی ئێرانی کە لە وڵاتی بریتانیا ده‌ژی گەورەترین خەڵاتی ریازی (Mathematic) ساڵی ۲۰۱٨ی پێ بەخشرا. کۆچەر بیرکار، مامۆستا و پرۆفیسۆر لە زانکۆی کەمبریجی بەریتانیا وەک یەکێک لە براوەکانی گەورەترین خەڵاتی بواری بیرکاری ڕاگەیەندرا. کۆچەر وەک یەکێک لە چالاکترین و کاراترین ماتماتیکزانە هاوچەرخەکان دادەنرێت لە سەرانسەری جیهاندا لە بواری ئەندازە و جەبر و هاوکێشە ئاڵۆز و […]

کوردێکی ئێرانی کە لە وڵاتی بریتانیا ده‌ژی گەورەترین خەڵاتی ریازی (Mathematic) ساڵی ۲۰۱٨ی پێ بەخشرا.
کۆچەر بیرکار، مامۆستا و پرۆفیسۆر لە زانکۆی کەمبریجی بەریتانیا وەک یەکێک لە براوەکانی گەورەترین خەڵاتی بواری بیرکاری ڕاگەیەندرا.
کۆچەر وەک یەکێک لە چالاکترین و کاراترین ماتماتیکزانە هاوچەرخەکان دادەنرێت لە سەرانسەری جیهاندا لە بواری ئەندازە و جەبر و هاوکێشە ئاڵۆز و فرەژمارەییەکاندا.
هەر لەمبارەوە، پرۆفیسۆر فێزێنکۆ، مامۆستای سەرپەرشتیاری دوکتۆرای کۆچەر بیرکار بە ڕۆژنامەی گاردییەنی ڕاگەیاند: کاتێک لە زانکۆی نۆتینگهام کۆچەر هات بۆ لام ئینگلیزییەکەی باش نەبوو و ئیدارەی پەنابەران پشتگیرییان لێ کردبوو. بیرم کردەوە دەبێ چەند مەسەلەیەکی بیرکاری پێ بدەم کە سێ چوار ساڵ وەک پرۆژەی دوکتۆرا پێوەی سەرقاڵ بێ. پاش سێ مانگ کۆچەر وەڵامی هەموو پرسیارەکانی بۆ هێنامەوە!
ئەو لە درێژەدا وتی: کۆچەر زۆر زۆر زیرەک و ژیرە. کاتێک قسەی لەگەڵ دەکەی دەتوانێ فکرت بخوێنێتەوە و ئاگای لەوەیە کە دواتر دەتهەوێ باسەکە بەرەو کوێ بەری. بەڵام هیچ کات ئەم توانایە بۆ بەرژەوەندی شەخسیی خۆی بەکار ناهێنێت. کۆچەر مرۆڤێکی هەتا بڵێی بەڕێزە، هەموو کات هەوڵ دەدات یارمەتی کەسانی دیکە بدا کە خۆیان پێ بگەیەنن.
ئەم مامۆستا کوردە کە ئێستە ناوبانگی جیهانی دەر کردووە، خەڵاتەکەی خۆی پێشکەش بە هەموو کوردی جیهان کردووە و وتی: هیوادارم ئەم خەڵاتە نەختێک بزە بخاتە سەر لێوی ۴۰ ملیۆن کورد.

شایانی باسە رۆژنامەی رۆژان لە ژمارەی ۷۲ (۱۹ی بەفرانباری ۱۳۹۴) ئەم پرۆفیسۆرە گەنجە کوردەی وەک رێزدارێک لە بەشی “رێزداران” بە هاووڵاتیان ناساند کە دیسان پێشکەش بە خوێنەرانی دەکەینەوە:
“کۆچەر بیرکار (فەریدوون درەخشانی) ساڵی ۱۳۵۷ی هەتاوی لە گوندی نێی سەر بەشاری مەریوان لە دایک بووە و لە بناری بەیتەپ و لێوارەکانی گۆلی زرێبار هەوای سازگاری کوردستانی هەڵمژیوەو وەک چۆن بەشاخەکانی زاگرۆسدا هەڵدەگەڕێن، ئەم لاوە کوردەش بە شاخی چڕو ئەستەمی زانستی بیرکاریدا هەڵگەڕاوە تاوەکوو پلە بەرزی پڕۆفسۆری لە یەکێک لەزانکۆ هەرە گرنگەکانی دۆنیا بەدەست هێناوە.
کۆچەر کوڕی کاک مەجید لە گوندی نێ چاوی بە ژیان هەڵهێناوە و هەر لەوێش لە تەمەنی ۶ ساڵیدا وەبەر خوێندن نێردراوە و تا پۆلی سێی ناوەندی لە قوتابخانەی گوندی نێ خوێندووەتی و بۆ دواناوەدی چۆتە شاری سنووری مەریوان و دواناوەندی لەوێ تەواو کردووە. کاک کۆچەر هەرلە منداڵییەوە خولیای بیرکاری دەبێ ئەو وانەیە بەهەند دەگرێ و رۆژ لەگەڵ رۆژ زیاتر چێژی لێ دەبینێ و سەرکەوتنی گرینگی تێدا بەدەست دێنێ. کۆچەر بیرکار دوای تەواو کردنی خوێندنی دواناوەندی لە شاری مریوان، دەچێتە زانکۆی گەورەی تاران و لەوێش لیسانسی بیرکاری وەردەگرێ . پاش وەرگرتنی بڕوانامەی لیسانس لە تاران، بانهێشت دەکرێ بۆ ئولەمپیادی بیرکاری(ریاضی) لە وڵاتی بریتانیا و لەوێ باشترین پلەی ئەو ئولەمپادە بەدەست دێنێ هەربریتانیاش دەچێتە زانکۆی نۆتێنگهام و بڕوانامەی دۆکتۆرای بیرکاری بە دست دێنێ. بەدوای ئەودا دەچێتە زانکۆی وارویک و ماوەیەک لەوێ دەمێنێتەوە، پاشان لە ساڵی ۲۰۰۶ زاییندا دەگوازرێتە وە بۆ زانکۆی کەمبریج و لەوێش دەست لەو زانستە هەڵناگرێ و بە هەوڵ و تێکۆشانی بێ پسانەوە ی خۆی هەموو قۆناغەکانی زانستی بیرکاری تێدەپەڕێنێ تاکوو دەبێتە “پڕۆفیسۆر”ی تەواو ئێستاش “پڕۆفیسۆرکۆچەر” رۆڵەی کوردی زاناو بەتوانا کە شانازییەکی گەورەیە بۆ گەل و وڵاتەکەی، هەر لە زانکۆی کەمبریجەو یکێکە لە گەورەکانی زانستی بیرکاری لە دونیادا. هیوادارین وڵاتەکەمان رۆڵەی بەمجۆرە زانا و لێهاتووی زۆرتر بەخۆوە ببینێ.
دوای تەواوکردنی خوێندنی زانکۆ، وەک پەنابەر روو دەکاتە وڵاتی بەریتانیا و لە ماوەی نێوان ساڵانی ٢٠٠١- ٢٠٠۴ بروانامەی دکتۆرا (PhD) لە ماتماتیکدا لە زانکۆی نۆتینگهام بەدەست دەهێنێت، لە ساڵی ٢٠٠٣ دا خەڵاتی جڤاتی بیرکاریانەی لەندەن (London Mathematical Society)ی پێبەخشرا وەک “ئایندەرۆشنترین خوێندکاری دکتۆرا” ئەو شانازییەی پێ بەخشرا”.

په‌یامی مه‌سعوود بارزانى بۆ کۆچه‌ر بیرکار: من یه‌کێکم له‌و چل ملیۆن کورده‌ی زۆر به‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان خۆشحاڵم
مه‌سعوود بارزانى له‌ په‌یامێکدا پیرۆزبایى له‌ به‌ده‌ستهێنانى خه‌ڵاتى فێڵدز له‌لایه‌ن زاناى کورد کۆچه‌ر بیرکار کرد و ڕای‌گه‌یاند: من یه‌کێکم له‌و چل ملیۆن کورده‌ی زۆر به‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان خۆشحاڵم و شانازییت پێوه‌ ده‌که‌م و هیوای سه‌رکه‌وتن و پێشکه‌وتنی زیاترت بۆ ده‌خوازم.
له‌ په‌یامه‌که‌ى مه‌سعوود بارزانیدا هاتوووه‌: “به‌ خۆشحاڵییێکی زۆره‌وه‌ هه‌واڵی ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ گه‌وره‌یه‌م بیست که‌ به‌ڕێزتان له‌ بوارێکی گرینگ و زه‌حمه‌تی زانستیی وه‌ک بیرکاریدا وه‌ده‌ستتان هێناوه‌.”
له‌و په‌یامه‌دا هاتوووه‌: “بێگومان ئاواته‌که‌تان هاته‌دی و ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان دڵی هه‌موو گه‌لی کورد خۆش ده‌کات و من یه‌کێکم له‌و چل ملیۆن کورده‌ی زۆر به‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان خۆشحاڵم و شانازییت پێوه‌ ده‌که‌م و هیوای سه‌رکه‌وتن و پێشکه‌وتنی زیاترت بۆ ده‌خوازم.”
له‌ به‌شێکى دیکه‌ى په‌یامه‌که‌ مه‌سعوود بارزانی دووپاتی کردوووه‌ته‌وه‌ که‌ “زۆر جێگای خۆشحاڵییه‌ که‌ گه‌نجی کورد ده‌توانێت له ‌بواری زانستیدا پێشبڕکێ له‌گه‌ڵ زانایانی جیهان بکات و خه‌ڵاتی نێوده‌وڵه‌تی وه‌ربگرێت. هیوادارم کاکه‌ کۆچه‌ر ببێته‌ سه‌رمه‌شق و نموونه‌ی باڵا بۆ گه‌نجانمان و هه‌وڵ بده‌ن وه‌ک کاکه‌ کۆچه‌ر به‌ سه‌رکه‌وتن له‌ بواری خوێندن و زانستدا ناوی گه‌له‌که‌تان به‌رز ڕابگرن.”
پرۆفیسۆر فه‌ره‌یدوون دره‌خشانی ناسراو به‌ (کۆچه‌ر بیرکار) خه‌ڵکی شاری مه‌ریوان و دانیشتووی بریتانیا بوو به‌ براوه‌ی ئه‌مساڵی خه‌ڵاتی فێڵدز بۆ بیرکاری که‌ به‌ناوبانگرین خه‌ڵاتی بیرکارییه‌ له‌ ئاستی جیهاندا و وه‌ک نۆبڵی بیرکاری ناسراوه‌.
کۆچه‌ر بیرکار که‌ ته‌مه‌نی ۴۰ ساڵه‌ له‌ ساڵی ۲۰۰۰‌وه‌ وه‌ک په‌نابه‌ر ڕووی کردوووه‌ته‌ به‌ریتانیا و له‌ زانکۆی که‌مبریج مامۆستایه‌ و خه‌ریکی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌ بواری بیرکاریدا و پێشتریش سێ خه‌ڵاتی نێوده‌وڵه‌تیی وه‌رگرتوووه‌.
کۆچه‌ر بیرکار له‌ پاش وه‌رگرتنی خه‌ڵاته‌که‌ی هیوای خواست وه‌رگرتنی ئه‌م خه‌ڵاته‌ بزه‌ بخاته‌ سه‌ر لێوی چل ملیۆن کورد.
کۆچه‌ر بیرکار یه‌کێکه‌ له‌و چوار ئه‌کادیمییه‌ى ئه‌مساڵ له‌ کۆنگره‌ى نێوده‌وڵه‌تیى بیرکارانى جیهاندا که‌ ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ ۱ی ئاب له‌ ڕیۆدیجانیرۆى به‌رازیل به‌ڕێوه‌چوو، خه‌ڵاته‌که‌ى پێبه‌خشرا.
خه‌ڵاتى فێڵد به‌ نۆبڵى بیرکارى ده‌ناسرێت و هه‌موو چوار ساڵێک دابه‌ش ده‌کرێت و ئه‌وانه‌ى خه‌ڵاته‌که‌یان پێ ده‌درێت پێویسته‌ ته‌مه‌نیان نه‌گه‌یشتبێته‌ سه‌رووى ۴۰ ساڵ و هه‌ر چوار ساڵ جارێکیش چوار که‌س ئه‌و خه‌ڵاته‌یان پێ ده‌به‌خشرێت.
ئه‌و شاره‌زایه‌ى کورد له‌ بوارى بیرکاریدا خه‌ڵاته‌که‌ى به‌ هۆى کۆششى له‌ بوارى پۆلێن کردنى جۆره‌ جیاوازه‌کانى هاوکێشه‌ى بیرکارى به‌ده‌ست هێناوه‌ و سه‌لماندوویه‌تى که‌ هه‌مه‌چه‌شنى بێ کۆتایى ئه‌و هاوکێشانه‌ ده‌کرێت دابه‌ش بکرێت به ‌سه‌ر ژماره‌یه‌کى دیاریکراو له‌ پۆلێندا و ئه‌مه‌ش پێشکه‌وتنێکى گرنگه‌ له‌ بوارى ئه‌ندازه‌ى بیرکاریدا.
کۆچه‌ر بیرکار پێش ئه‌وه‌ى ئێران به‌ره‌و به‌ریتانیا به‌جێبهێڵێت ئه‌ندازه‌ى جه‌برى بیرکارى له‌ زانکۆى تاران خوێندوووه‌، دواى ئه‌وه‌ى مافى په‌نابه‌رێتى له‌ به‌ریتانیا وه‌رگرتوووه‌ ده‌ستی کردوووه‌ به‌ خوێندنى دکتۆرا.
ئه‌و له‌ ۲۰۱۰دا خه‌ڵاتى (Leverhulme)ى له‌ بیرکارى به‌ده‌ستهێناوه‌ به‌ هۆى کۆششه‌کانى له‌ بوارى ئه‌ندازه‌ى جه‌بر و له‌ ۲۰۱۶دا خه‌ڵاتى (AMS Moore)ى له‌ سه‌ر وتارێکى که‌ له‌ گۆڤارى (AMS) بڵاوی کردبوویه‌وه‌ به‌ده‌ستهێناوه‌.
جگه‌ له‌ کۆچه‌ر بیرکار براوه‌کانى دیکه‌ى خه‌ڵاتى فێڵدر ئه‌مساڵ بریتى بوون له‌ (Peter Scholze) ته‌مه‌ن ۳۰ ساڵ له‌ ئه‌ڵمانیا، ئه‌لیسیۆ فیگالى ته‌مه‌ن ۳۴ ساڵ له‌ ئیتاڵیا و ئاچاى فینکایچ ۳۶ ساڵ له‌ هیندستان.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

به یاد کاک رحیم ذبیحی

هژیر الله‌مرادی انگار همین دیروز بود به دفتر روژان آمد، مانند همیشه با چهره‌ای خندان و چند ایده جدید که انجام هرکدام می‌توانست چراغی روشن فراروی نسل آینده باشد، کاک رحیم تنها یک کارگردان و فیلمساز عادی نبود. او غم مردم داشت و پشت هرکدام از آثارش می‌توان انبوهی از رنج و مرارت را دید. خود می‌گوید: غمی انسانی از من یک فیلمساز ساخت. در باره روژان نیز گفت: همان نشریه‌ای است که سالها انتظار بودنش را داشتیم. مرگ حق است اما افسوس که برای رحیم ذبیحی زود بود و طرحهایش ناتمام ماند. از تهیه فیلمی بنام «روزی، روزگاری شهرمان بانه» حرف می‌زد که نگاهی به وقایع تلخ روزهای جنگ و بمباران شهر داشت، وقایعی که بخشی از تاریخ فرهنگ پایداری کردستان را می‌توانست ثبت کند، فراخوان طرح را ما در روژان هم منتشر کردیم اما حیف که دست اجل مهلت نداد و خیلی زود روح بلندش به آسمان پرکشید و همه ما را در غم فقدان خود سوگوار کرد، روحش شاد و یادش گرامی.