رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷
  • الإثنين ۱۱ صفر ۱۴۴۰
  • 2018 Monday 22 October

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۴:۳۳
  • کد خبر : 4263
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : کوڕه کوردێ له لووتکه‌ی زانستی جیهان

کوردێکی ئێرانی کە لە وڵاتی بریتانیا ده‌ژی گەورەترین خەڵاتی ریازی (Mathematic) ساڵی ۲۰۱٨ی پێ بەخشرا. کۆچەر بیرکار، مامۆستا و پرۆفیسۆر لە زانکۆی کەمبریجی بەریتانیا وەک یەکێک لە براوەکانی گەورەترین خەڵاتی بواری بیرکاری ڕاگەیەندرا. کۆچەر وەک یەکێک لە چالاکترین و کاراترین ماتماتیکزانە هاوچەرخەکان دادەنرێت لە سەرانسەری جیهاندا لە بواری ئەندازە و جەبر و هاوکێشە ئاڵۆز و […]

کوردێکی ئێرانی کە لە وڵاتی بریتانیا ده‌ژی گەورەترین خەڵاتی ریازی (Mathematic) ساڵی ۲۰۱٨ی پێ بەخشرا.
کۆچەر بیرکار، مامۆستا و پرۆفیسۆر لە زانکۆی کەمبریجی بەریتانیا وەک یەکێک لە براوەکانی گەورەترین خەڵاتی بواری بیرکاری ڕاگەیەندرا.
کۆچەر وەک یەکێک لە چالاکترین و کاراترین ماتماتیکزانە هاوچەرخەکان دادەنرێت لە سەرانسەری جیهاندا لە بواری ئەندازە و جەبر و هاوکێشە ئاڵۆز و فرەژمارەییەکاندا.
هەر لەمبارەوە، پرۆفیسۆر فێزێنکۆ، مامۆستای سەرپەرشتیاری دوکتۆرای کۆچەر بیرکار بە ڕۆژنامەی گاردییەنی ڕاگەیاند: کاتێک لە زانکۆی نۆتینگهام کۆچەر هات بۆ لام ئینگلیزییەکەی باش نەبوو و ئیدارەی پەنابەران پشتگیرییان لێ کردبوو. بیرم کردەوە دەبێ چەند مەسەلەیەکی بیرکاری پێ بدەم کە سێ چوار ساڵ وەک پرۆژەی دوکتۆرا پێوەی سەرقاڵ بێ. پاش سێ مانگ کۆچەر وەڵامی هەموو پرسیارەکانی بۆ هێنامەوە!
ئەو لە درێژەدا وتی: کۆچەر زۆر زۆر زیرەک و ژیرە. کاتێک قسەی لەگەڵ دەکەی دەتوانێ فکرت بخوێنێتەوە و ئاگای لەوەیە کە دواتر دەتهەوێ باسەکە بەرەو کوێ بەری. بەڵام هیچ کات ئەم توانایە بۆ بەرژەوەندی شەخسیی خۆی بەکار ناهێنێت. کۆچەر مرۆڤێکی هەتا بڵێی بەڕێزە، هەموو کات هەوڵ دەدات یارمەتی کەسانی دیکە بدا کە خۆیان پێ بگەیەنن.
ئەم مامۆستا کوردە کە ئێستە ناوبانگی جیهانی دەر کردووە، خەڵاتەکەی خۆی پێشکەش بە هەموو کوردی جیهان کردووە و وتی: هیوادارم ئەم خەڵاتە نەختێک بزە بخاتە سەر لێوی ۴۰ ملیۆن کورد.

شایانی باسە رۆژنامەی رۆژان لە ژمارەی ۷۲ (۱۹ی بەفرانباری ۱۳۹۴) ئەم پرۆفیسۆرە گەنجە کوردەی وەک رێزدارێک لە بەشی “رێزداران” بە هاووڵاتیان ناساند کە دیسان پێشکەش بە خوێنەرانی دەکەینەوە:
“کۆچەر بیرکار (فەریدوون درەخشانی) ساڵی ۱۳۵۷ی هەتاوی لە گوندی نێی سەر بەشاری مەریوان لە دایک بووە و لە بناری بەیتەپ و لێوارەکانی گۆلی زرێبار هەوای سازگاری کوردستانی هەڵمژیوەو وەک چۆن بەشاخەکانی زاگرۆسدا هەڵدەگەڕێن، ئەم لاوە کوردەش بە شاخی چڕو ئەستەمی زانستی بیرکاریدا هەڵگەڕاوە تاوەکوو پلە بەرزی پڕۆفسۆری لە یەکێک لەزانکۆ هەرە گرنگەکانی دۆنیا بەدەست هێناوە.
کۆچەر کوڕی کاک مەجید لە گوندی نێ چاوی بە ژیان هەڵهێناوە و هەر لەوێش لە تەمەنی ۶ ساڵیدا وەبەر خوێندن نێردراوە و تا پۆلی سێی ناوەندی لە قوتابخانەی گوندی نێ خوێندووەتی و بۆ دواناوەدی چۆتە شاری سنووری مەریوان و دواناوەندی لەوێ تەواو کردووە. کاک کۆچەر هەرلە منداڵییەوە خولیای بیرکاری دەبێ ئەو وانەیە بەهەند دەگرێ و رۆژ لەگەڵ رۆژ زیاتر چێژی لێ دەبینێ و سەرکەوتنی گرینگی تێدا بەدەست دێنێ. کۆچەر بیرکار دوای تەواو کردنی خوێندنی دواناوەندی لە شاری مریوان، دەچێتە زانکۆی گەورەی تاران و لەوێش لیسانسی بیرکاری وەردەگرێ . پاش وەرگرتنی بڕوانامەی لیسانس لە تاران، بانهێشت دەکرێ بۆ ئولەمپیادی بیرکاری(ریاضی) لە وڵاتی بریتانیا و لەوێ باشترین پلەی ئەو ئولەمپادە بەدەست دێنێ هەربریتانیاش دەچێتە زانکۆی نۆتێنگهام و بڕوانامەی دۆکتۆرای بیرکاری بە دست دێنێ. بەدوای ئەودا دەچێتە زانکۆی وارویک و ماوەیەک لەوێ دەمێنێتەوە، پاشان لە ساڵی ۲۰۰۶ زاییندا دەگوازرێتە وە بۆ زانکۆی کەمبریج و لەوێش دەست لەو زانستە هەڵناگرێ و بە هەوڵ و تێکۆشانی بێ پسانەوە ی خۆی هەموو قۆناغەکانی زانستی بیرکاری تێدەپەڕێنێ تاکوو دەبێتە “پڕۆفیسۆر”ی تەواو ئێستاش “پڕۆفیسۆرکۆچەر” رۆڵەی کوردی زاناو بەتوانا کە شانازییەکی گەورەیە بۆ گەل و وڵاتەکەی، هەر لە زانکۆی کەمبریجەو یکێکە لە گەورەکانی زانستی بیرکاری لە دونیادا. هیوادارین وڵاتەکەمان رۆڵەی بەمجۆرە زانا و لێهاتووی زۆرتر بەخۆوە ببینێ.
دوای تەواوکردنی خوێندنی زانکۆ، وەک پەنابەر روو دەکاتە وڵاتی بەریتانیا و لە ماوەی نێوان ساڵانی ٢٠٠١- ٢٠٠۴ بروانامەی دکتۆرا (PhD) لە ماتماتیکدا لە زانکۆی نۆتینگهام بەدەست دەهێنێت، لە ساڵی ٢٠٠٣ دا خەڵاتی جڤاتی بیرکاریانەی لەندەن (London Mathematical Society)ی پێبەخشرا وەک “ئایندەرۆشنترین خوێندکاری دکتۆرا” ئەو شانازییەی پێ بەخشرا”.

په‌یامی مه‌سعوود بارزانى بۆ کۆچه‌ر بیرکار: من یه‌کێکم له‌و چل ملیۆن کورده‌ی زۆر به‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان خۆشحاڵم
مه‌سعوود بارزانى له‌ په‌یامێکدا پیرۆزبایى له‌ به‌ده‌ستهێنانى خه‌ڵاتى فێڵدز له‌لایه‌ن زاناى کورد کۆچه‌ر بیرکار کرد و ڕای‌گه‌یاند: من یه‌کێکم له‌و چل ملیۆن کورده‌ی زۆر به‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان خۆشحاڵم و شانازییت پێوه‌ ده‌که‌م و هیوای سه‌رکه‌وتن و پێشکه‌وتنی زیاترت بۆ ده‌خوازم.
له‌ په‌یامه‌که‌ى مه‌سعوود بارزانیدا هاتوووه‌: “به‌ خۆشحاڵییێکی زۆره‌وه‌ هه‌واڵی ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ گه‌وره‌یه‌م بیست که‌ به‌ڕێزتان له‌ بوارێکی گرینگ و زه‌حمه‌تی زانستیی وه‌ک بیرکاریدا وه‌ده‌ستتان هێناوه‌.”
له‌و په‌یامه‌دا هاتوووه‌: “بێگومان ئاواته‌که‌تان هاته‌دی و ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان دڵی هه‌موو گه‌لی کورد خۆش ده‌کات و من یه‌کێکم له‌و چل ملیۆن کورده‌ی زۆر به‌و سه‌رکه‌وتنه‌تان خۆشحاڵم و شانازییت پێوه‌ ده‌که‌م و هیوای سه‌رکه‌وتن و پێشکه‌وتنی زیاترت بۆ ده‌خوازم.”
له‌ به‌شێکى دیکه‌ى په‌یامه‌که‌ مه‌سعوود بارزانی دووپاتی کردوووه‌ته‌وه‌ که‌ “زۆر جێگای خۆشحاڵییه‌ که‌ گه‌نجی کورد ده‌توانێت له ‌بواری زانستیدا پێشبڕکێ له‌گه‌ڵ زانایانی جیهان بکات و خه‌ڵاتی نێوده‌وڵه‌تی وه‌ربگرێت. هیوادارم کاکه‌ کۆچه‌ر ببێته‌ سه‌رمه‌شق و نموونه‌ی باڵا بۆ گه‌نجانمان و هه‌وڵ بده‌ن وه‌ک کاکه‌ کۆچه‌ر به‌ سه‌رکه‌وتن له‌ بواری خوێندن و زانستدا ناوی گه‌له‌که‌تان به‌رز ڕابگرن.”
پرۆفیسۆر فه‌ره‌یدوون دره‌خشانی ناسراو به‌ (کۆچه‌ر بیرکار) خه‌ڵکی شاری مه‌ریوان و دانیشتووی بریتانیا بوو به‌ براوه‌ی ئه‌مساڵی خه‌ڵاتی فێڵدز بۆ بیرکاری که‌ به‌ناوبانگرین خه‌ڵاتی بیرکارییه‌ له‌ ئاستی جیهاندا و وه‌ک نۆبڵی بیرکاری ناسراوه‌.
کۆچه‌ر بیرکار که‌ ته‌مه‌نی ۴۰ ساڵه‌ له‌ ساڵی ۲۰۰۰‌وه‌ وه‌ک په‌نابه‌ر ڕووی کردوووه‌ته‌ به‌ریتانیا و له‌ زانکۆی که‌مبریج مامۆستایه‌ و خه‌ریکی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌ بواری بیرکاریدا و پێشتریش سێ خه‌ڵاتی نێوده‌وڵه‌تیی وه‌رگرتوووه‌.
کۆچه‌ر بیرکار له‌ پاش وه‌رگرتنی خه‌ڵاته‌که‌ی هیوای خواست وه‌رگرتنی ئه‌م خه‌ڵاته‌ بزه‌ بخاته‌ سه‌ر لێوی چل ملیۆن کورد.
کۆچه‌ر بیرکار یه‌کێکه‌ له‌و چوار ئه‌کادیمییه‌ى ئه‌مساڵ له‌ کۆنگره‌ى نێوده‌وڵه‌تیى بیرکارانى جیهاندا که‌ ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ ۱ی ئاب له‌ ڕیۆدیجانیرۆى به‌رازیل به‌ڕێوه‌چوو، خه‌ڵاته‌که‌ى پێبه‌خشرا.
خه‌ڵاتى فێڵد به‌ نۆبڵى بیرکارى ده‌ناسرێت و هه‌موو چوار ساڵێک دابه‌ش ده‌کرێت و ئه‌وانه‌ى خه‌ڵاته‌که‌یان پێ ده‌درێت پێویسته‌ ته‌مه‌نیان نه‌گه‌یشتبێته‌ سه‌رووى ۴۰ ساڵ و هه‌ر چوار ساڵ جارێکیش چوار که‌س ئه‌و خه‌ڵاته‌یان پێ ده‌به‌خشرێت.
ئه‌و شاره‌زایه‌ى کورد له‌ بوارى بیرکاریدا خه‌ڵاته‌که‌ى به‌ هۆى کۆششى له‌ بوارى پۆلێن کردنى جۆره‌ جیاوازه‌کانى هاوکێشه‌ى بیرکارى به‌ده‌ست هێناوه‌ و سه‌لماندوویه‌تى که‌ هه‌مه‌چه‌شنى بێ کۆتایى ئه‌و هاوکێشانه‌ ده‌کرێت دابه‌ش بکرێت به ‌سه‌ر ژماره‌یه‌کى دیاریکراو له‌ پۆلێندا و ئه‌مه‌ش پێشکه‌وتنێکى گرنگه‌ له‌ بوارى ئه‌ندازه‌ى بیرکاریدا.
کۆچه‌ر بیرکار پێش ئه‌وه‌ى ئێران به‌ره‌و به‌ریتانیا به‌جێبهێڵێت ئه‌ندازه‌ى جه‌برى بیرکارى له‌ زانکۆى تاران خوێندوووه‌، دواى ئه‌وه‌ى مافى په‌نابه‌رێتى له‌ به‌ریتانیا وه‌رگرتوووه‌ ده‌ستی کردوووه‌ به‌ خوێندنى دکتۆرا.
ئه‌و له‌ ۲۰۱۰دا خه‌ڵاتى (Leverhulme)ى له‌ بیرکارى به‌ده‌ستهێناوه‌ به‌ هۆى کۆششه‌کانى له‌ بوارى ئه‌ندازه‌ى جه‌بر و له‌ ۲۰۱۶دا خه‌ڵاتى (AMS Moore)ى له‌ سه‌ر وتارێکى که‌ له‌ گۆڤارى (AMS) بڵاوی کردبوویه‌وه‌ به‌ده‌ستهێناوه‌.
جگه‌ له‌ کۆچه‌ر بیرکار براوه‌کانى دیکه‌ى خه‌ڵاتى فێڵدر ئه‌مساڵ بریتى بوون له‌ (Peter Scholze) ته‌مه‌ن ۳۰ ساڵ له‌ ئه‌ڵمانیا، ئه‌لیسیۆ فیگالى ته‌مه‌ن ۳۴ ساڵ له‌ ئیتاڵیا و ئاچاى فینکایچ ۳۶ ساڵ له‌ هیندستان.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...