رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • یکشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۷
  • الأحد ۱۰ صفر ۱۴۴۰
  • 2018 Sunday 21 October

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • یکشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۲:۱۹
  • کد خبر : 4312
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : قوربانی و وشه‌ی قوربان
نووسین و لێکۆڵینه‌وه: زانکۆ یاری

قوربانی و وشه‌ی قوربان

دەستپێک: قوربانی‌کردن لە هەموو ئایینە جیاوازەکان، لە سەرەتای بوونی مرۆڤ تاکوو ئەمڕۆ، بە چه‌ند شێوه‌ی جۆرواجۆر و هۆکارگەلێک وکوو: ڕێوڕەسمی ئایینی، بنەماڵەیی و کۆمەڵایەتی، هه‌روه‌ها بۆ ئاسووده‌یی له‌ش‌ساغی و هتد، لە مێژوودا وەکوو ڕێوڕەسمێک هەبوونی بووە. قوربانی ڕەنگە وەکوو خه‌ڵات و پێشکه‌شی یان دڵفراوانی کە باوەڕی مرۆڤ هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ، بۆ پێواننی ڕادەی چاوپۆشیی مرۆڤ لە خاوه‌ندار‌ێتی، […]

دەستپێک:
قوربانی‌کردن لە هەموو ئایینە جیاوازەکان، لە سەرەتای بوونی مرۆڤ تاکوو ئەمڕۆ، بە چه‌ند شێوه‌ی جۆرواجۆر و هۆکارگەلێک وکوو: ڕێوڕەسمی ئایینی، بنەماڵەیی و کۆمەڵایەتی، هه‌روه‌ها بۆ ئاسووده‌یی له‌ش‌ساغی و هتد، لە مێژوودا وەکوو ڕێوڕەسمێک هەبوونی بووە. قوربانی ڕەنگە وەکوو خه‌ڵات و پێشکه‌شی یان دڵفراوانی کە باوەڕی مرۆڤ هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ، بۆ پێواننی ڕادەی چاوپۆشیی مرۆڤ لە خاوه‌ندار‌ێتی، یان بۆ ده‌رکه‌وتنی ڕاستیی خواست و مه‌به‌سته‌کان بێ. لە شارستانێتیی کۆندا، وه‌کوو ڕه‌سمێک بۆ سه‌ره‌نج‌ڕاکێشانی خودایان به‌ئه‌ژمار ده‌هات و بریتییە لە پێشکەشکردنی گیان. سەردەمانێک ئەمه به‌شێوه‌ی پێشکەشکردنی مرۆڤ بەدەستی مرۆڤ بووە.
میترائیسم، زەردەشت و ئیسلام لە ئیران و کوردستان؛ شرۆڤە‌یک:
میترائیسم (Mithraism):
بە گەواهی مێژوو، لە ئایینی میترائیسمدا قوربانی‌کردن ڕەوا بووە و لەو سەردەمەدا جگە لە خوودی میترا، چوار بنه‌مای ئاو، خۆڵ، با و خۆر، پیرۆز بووە و بۆیان قوربانی دەکرا. یەکەم کاری میترا دوای دەرکەوتنی لە‌سەر زەوی، قوربانی‌کردنی گایەک بوو. بۆیە قوربانی گرنگ و یەکێک لە بنەماکانی ئەو ئایینە مه‌زنه بووه. هه‌روه‌ها پێڕه‌وانی ئەو ئایینە لە وەرزی بەهاردا گایەکیان لە نێو په‌ره‌سگه‌کاندا قوربانی دەکرد،
میترائیسم که له ئایینه جیهانییه‌کان بوو، ئایینی فه‌رمیی ڕۆم بوو و ئێستاش شێوه‌کارییه‌کی کۆنی کوشتنی گا بەدەستی میترا، لە ئەشکەوتێک لە وڵاتی ئیتالیادا بەجێ ماوە. لە سەردەمانی پێشووی مێژووی ئایینیی ئێرانی کۆندا، بە پێشه‌وا و مەلایانی ئایینە جۆرواجۆرەکان دەگوترا مۆغ (Magi). مۆغ واتا کەسێکی پیر یان پێشه‌وایه‌ک کە ڕێوڕەسمی ئایینی بەڕێوە دەبات. مۆغه‌کان بە پێی گێڕانه‌وه‌یه‌ک لە ئەسڵدا ده‌سته‌یه‌ک لە مێدەکان (Meds) بوونە که دواتریش بە هاتنی حکومەتەکانی‌ تر بەڕێوەبردنی کارە ئایینییەکان لە ئەستۆیاندا بووه و ئه‌و ئه‌رکه‌یان پاراستووە. مۆغانی میترائی یان پێشەوایانی ئایینی هەروا کە لە گاثاها (Gathes) هاتووە، هەمان “کەرپەن یان کۆرپەن”ه‌کان (Karapan) بوون و ئەرکی قوربانی‌کردن و قوربانی وەرگرتنیان له‌سەر شاندا بووه. بە بۆچوونی بەشێک لە خاوەنڕایان، کەرپەن هەمان قوربانییه لە ئایینی میترا. بۆ نموونه لە کتێبی “جستارهایی از مهر و ناهید”، نووسینی موحەممەد موقەدەم، هاتووە که کەرپەنه‌کان هەمان مەلایانی ئایینیی “مهر” بوونە و بەهۆی قوربانی‌کردنی گا لە لایەن ئەوانەوە وشەی قوربانیش لەوان وەرگیراوە (ل ۲، هەمان کتێب). ئەوەش بۆته ده‌ستاوێژی ئه‌وه‌یکه هەندێک لە توێژەران، دوو وشەی کەرپەن و قوربان لە یەک بنچینه بزانن و لە جیاتیی یەک بەکاری بێنن. ئیبراهیم پوورداوود (مامۆستا و نووسه‌ر-۱۲۶۴)، وشەی کەرپەنی بەم شێوە ڕاگەیاندووە: ‌لە شرۆڤه‌ی پەهلەویی ئەوێستادا، کەرپەن به کەرپ Karap هه‌ڵگیراوه و لە کۆدا به کەرپان ده‌نووسیت. هه‌روه‌ها وشەی سانسکریتی “کەلپ” Kalap که واتای ڕێوڕەسم و داب و نەریتی ئایینی ده‌دات لەگەڵ کەرپەنی ئەوێستایی لە یەک بنچینه‌یه. (پوورداوود-نووسراوه‌کانی گاثا، ل ۳۸۶)
وەک دەزانین خۆر لای میترائییەکان تا ئاستی خودا پیرۆز بووە. بۆیە ناکرێ قوربانی پێوەندی بە خۆرەوە نەبووبێ. جا لەو ڕوانگەوە هه‌ندێ که‌سیش پێیان‌‌وایە کەرپەن (karapan)، کەربەن (karaban)، قەربەن (gharaban)، قربه‌ن (ghoraban) کۆرپان، خۆرپان و خۆربان هەمان قوربانه (ghorbaan) و ئه‌وه‌ش لە بنەڕەتدا “خۆربان”، بە واتای “پاسەوانی خۆر” بووە. لە زمانی کوردیدا نمونەی گۆڕانی “خۆر” بە “قۆر” هەیە. بۆ وێنە “زەردەقۆرە” یان “زەردە قۆڕە” کە لە بنەڕەتدا “زەردە خۆرە” یان هەمان “آفتاب پەرەست”ی فارسییە. “ی”ی قوربانیش یای پێوەندیە بە واتای کاری پاسەوانی لە خۆره. بە دووریش نییە دەستەیەک لە پیاوانی ئایینی خۆیان کردبێ بە پاسەوانی گۆرستان و هەواڵی حاڵی مردووەکانیان بە زیندووەکان دابێ و لە بەرامبەردا مافی گۆڕبانییان وەرگرتبێ. بەو بۆچوونەش؛ قوربان دەتوانێ گۆڕدراوی “گۆڕبان”، واتا پارێزەر و چاوەدێری گۆڕ بێ.
زەردەشتی (Zaroaster):
لەنێوان میتراییسم و زەردەشتیدا چەندین جیاوازیی قووڵ هەیە و ده‌بێ به‌ ئه‌وه‌ش ئاماژه بده‌ین که زەردەشت له سه‌ره‌تادا هه‌ندێ بنه‌مای چاندی، کولتووری و ئایینی میترائیسمی به‌سوودی خۆی وه‌رگرت و دژ به میترائیسم، پێگه‌ و یاساکانی له نێو کۆمه‌ڵگادا دامه‌زراند. بۆ نموونه لە نووسراوەکانی ئایینیی پەهلەویدا لە کەرپەن و کویه‌کان‌ وه‌ک دوژمنانی ئایینیی زەردەشتی و گرووپێک لە کەڕ و کوێرەکانن که توانای بیستن و بینینیان نییە و لە مزدیسنا (Mazdayasna) تێناگه‌ن، ناوبراوه. دیسان لە ئاڤێستادا (Avesta)، زەردەشت سکاڵا لە دەست سێ دەستە لە دژبەرانی ئایینیی خۆی دەکا کە تەنگیان پێ هەڵچنیوە: کەرپەن، کەوی و ئوسیج. زەردەشت بە دووستکردنی ڕیفۆرمێکی ئایینی، هەندێ داب و نەریتی باوی سەردەمی خۆی سڕییەوە و ئایینێکی نوێی وه‌دێهێنا و لە کاتی سه‌رهه‌لێنانی زەردەشت، هەر جۆرە قوربانی‌کردن، که لە گاثاهای زەردەشت ئاماژەی بۆ کراوە، لە کارە ناحەز و قەدەغەکان بە ئەژمار دەهات، چونکوو به باوەڕی ئەو دەبێ لە چوارپێیان ڕێز بگرین.
بەڵام لە دوای زەردەشت، ئامۆژگارییەکانی له‌ژێر کاریگه‌ریی ڕێباز و ئایین و پێویست و پێداویستەکانی ژیان، ڕچاو نەکرا و قوربانی بە ڕێوڕەسمێکی سەرسووڕهێنه‌رانە پێی نایە ناو کۆمه‌ڵگا. یەکێک لەو ئایینانە کە بەجێ ماوە، جێژنی “مهرگان”ە که ئاماژەیە‌که به ڕۆژگاری خۆر پەرەستن. لەو جێژنەدا، زەردەشتییەکان وەکوو ڕۆژی جێژنی موسڵمانان، قوربانی دەکەن. بەڵام زەردەشت بە هەموو هێز و توانایه‌وه دژی به ئەوە بوو. ئێستاشی له‌گه‌ڵدا بێ لە وڵاتانی تری جیهاندا و لە ئۆرووپادا و قوربانی کردن (Festival of Sacrifice) لە نێوان جووله‌که و مەسێحییەکان بەردەوامە.
ئیسلام (Islam):
جێژنی قوربان کە هێمای قوربانیی مەزنی ئیبراهیمی پێغەمبەرە و لە ئایینی ئیسلامدا یەکێک لە قوربانییەکانی ڕه‌وا و پێویست، قوربانیی ڕۆژی جێژنی قوربانە. جێژنی قوربان لە نێوان موسڵمانان لە ڕوانگەی ئایینی و بەشداربوونی خەڵکە و زۆر شتی تریش گرنگترین جێژنە. قوربانی، ئەمڕۆکە بەتایبەت لە نێو موسڵمانەکان بە ئامانجی نزیکبوونەوە به خودا یان کاری نه‌زرونیازه که به‌تایبه‌ت بە قوربانی کردنی ئاژەڵێک ڕێوڕەسمەکە به ‌ئه‌نجام ده‌گات.
سەربڕینی ئاژەڵان لە جێژنی قورباندا لە پێناو ئەوەیە مرۆڤ بگاتە پلەی (تەقوا)، چونکوو خودای گەورە لە کتێبی قورئاندا فەرموویه: “لَن یَنَال اللەَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَکِن یَنَالُەُ التَّق٘وی مِنکُم٘”. واتا: فەرمانیش بە سه‌ربڕینی (ئاژەڵەکان: بزن، مەڕ، گا و وشترەکان) ئەدرێ، وەنەبێ خودا پێویستی پێیان هەبێ، چونکوو نە گۆشتیان و نە خوێنیان دەگاتە خودا، بەڵکوو تەنیا پاکی، پارێزگاریی و داوێنپاکی ئێوەی پێدەگات. قوربانی‌کردن لای ئێرانییەکان و لە وڵاتە عەرەبییەکانیش، لە زۆر ڕێوڕەسمی جۆرواجۆری ئایینی یان نائایینییه‌کانه‌وه به‌ڕێوه ده‌چێت.
تێبینییه‌کی تر بۆ وشه‌ی قوربان و قوربانی:
وشەی قوربان ئێستاکه زۆر بەکار دێت؛ به‌ڵام ئایا وشەی قوربان و جێژنی قوربان عەرەبییە؟! دەگوترێ وشەی قوربانی، هه‌روا که لە وشه‌نامه‌کاندا هاتووە لە “قُرب”ی عەرەبی وەرگیراوە بە واتای نزیکبوونەوە، وەرگیراوە و ئەم کارە بۆتەسە هۆی تَقَرّب (نزیکبوونەوە) بە خودا. بەڵام به باوه‌ری ئه‌ز:
یەکەم: داڕشتنی وشەکە لە عەرەبیدا باو نییە؛ قُرب + ان. لە وشەی قُرب (نزیک) ناتوانین قوربان (قَربان) درووست بکەین؛ چونکوو لەو حاڵەتەدا واتاکەی دەبێتە دوو دانە نزیک و ئه‌وه وشەیەکی بی واتایە. ئیدی قوربان و قربانی عەرەبی نییە. له عه‌ره‌بیدا به‌م شێوه‌یه کۆی وشه‌که ده‌نووسریت: قُربان (الجمع): قَرَابِینُ. تەنانەت بەشێوەی گشتی کێشی فُعلان به‌ڵگه‌یه‌که بۆ ناوێکی ناعه‌ره‌ب.
دووهەم: جێژنی قوربان عربییە. عەرەب بە جێگەی جێژنی قوربان و قوربانی لە وشەی “الضَحی” که‌ڵک وەردەگرێ؛ کەواتە پێی دەڵێن: عیدالاضَحی (Eid al-Adha). نه‌ته‌وه‌ی عەرەب واتای جێژنی قوربان نازانن و لە زمانی عەرەبیشدا ئەو وشە‌ بەکار نایە. هه‌روه‌ها لە کتێبی “واژه‌های دخیل در قرآن مجید” نووسینی ئارتور جێفری (Arthur Jeffery) و وەرگێڕانی فەرەیدوون بەدره‌یی، ئەم وەشەیە به سریانی یا عبری ناوبردووه و بە عەرەبی نه‌یزانیوه. (ل ۳۴۳)
له ئەده‌بیاتی کوردیدا:
وشەی قوربان که لە کاتی پاشاکاندا له لایه‌ن نووسه‌رانی لایه‌نگری سه‌رده‌می خۆیان بۆ ڕێز و حورمەت بەکار دەچوو، ئاماژه‌مان به‌وه‌ش دا که ئێستاش هه‌ر بەکار دێت. لە زمان ویژه‌ی کوردیدا، وشەی قوربان زۆر بەکارهاتووە. لێره‌دا ته‌نیا سەرجێک ده‌ده‌ین بۆ چه‌ند شێعر له ئه‌ده‌بیاتی کوردی که له‌وێدا شاعێران وشه‌ی قوربان و قوربانی به‌کار دێنن. (هه‌روا که دیاره و پێویسته ئه‌م به‌شه لێکۆڵینەوه‌ی زۆرتری پێویسته و بە‌هۆی که‌مبوونی کات چه‌ند هۆکاری جۆرواجۆر نووسه‌ر نه‌یتوانی ئه‌م به‌شه گه‌شتر بکاته‌وه. به‌ڵام له داهاتوودا بابه‌تێکی تایبه‌ت له‌سه‌ری بڵاو ده‌کرێته‌وه.)
نموونه:
شێعره‌کانی مامۆستا نالی (۱۸۰۰-۱۸۵۶) و تاهیر بەگی جاف (۱۸۷۵-۱۹۱۸).
دیوانی نالی: (پیتی قاف، لاپەڕەی ۲۴۸-بە هەمان ڕێنووسی چاپکراوی بڵاوکەرەوەی کوردستان، چاپی سێهەم، ۱۳۸۳).
قوربان مەحاڵە پێکەوە بن صەبر و ئیشتیاق
خاریج لە نەصصی ئایەیە تەکلیفی لایطاق
مەعنایی نوور و ظوڵمەت و نەشری حەیات ومەوت
بوو، ڕوو و زوڵف و ڕۆژی ویصال و شەوی فیراق
ئیظهاری ئیدیعایی تەصەببور لە وەصڵی تۆ
یا مەکرە، یا دەسیسەیە، یا کیذبە، یا نیفاق بۆ تۆ کە بیکر و تازە، وەکوو حۆریی جەننەتی
قەیدی چییە عەجووزەیی دونیا بدەم طەڵاق؟! شیرینی‌یو، لە تاڵی‌یو ترشیی عیتابی ڕووت،
خاڵت لەسەر جەبین بووەتە دانەیی سماق
صۆفی لە فەقر وفاقە وەکوو فاقە فاقی دا
تەسبێحی دام و دانەیە، ڕیشی دوو فاقی فاق
ئەی میھری میھرەبان وەرە سەر بامی بامیداد
دا مەھڕووان ببن بە ھیلالی شەوی میحاق
«نالی» کە صەدری مەسنەدی تەمکینی تەکیە بوو
بۆ تۆ بووە بە دەربەدەری کووچە و سوقاق
———————
دیسان له دیوانی نالی‌دا:
که تۆی قیبلەی، دەمت سا بێنە قوربان!
له‌‌سه‌ر قوبله‌ دڵم مه‌شکێنه، قوربان!
وەرە بنواڕە دوو دەستی حەناییم
حه‌نایی چی؟ هه‌موو خۆ خوێنه‌ قوربان!
شەقی‌که، غەیری حوبیی تۆی تێدا بێ،
بە دەستی خۆت دڵم دەربێنە، قوربان!
له‌ بۆ خه‌ڵقی خه‌ڵات به‌خشانی ماچه‌
خه‌ڵاتی من هه‌موو خۆ جوێنه‌، قوربان!
فوتووری چاوه‌کانت نانوێنی،
بە “نالی” فیتنە بەس بنوێنە قوربان!

……………..
له دیوانی مامۆستا تاهیر بەگی جاف‌دا:
ئەی ڕەفیقانی تەریقەت دەردی ئیشقم چارەکەن
یان بەجارێ بمکوژن جەرگم بە خەنجەر پارەکەن
بۆچ ئەمن سوچم چیە ئەی سەروی بوستانی ئیرەم
بۆی که‌بابی جه‌رگه‌که‌م با هه‌ر به‌شی کافر ببێ
ڕۆژی جەژنە چاوەکانم مەوسمی ئازادیە
بۆ بەڵا گەردانی باڵات قۆچی قوربانم وەرە
سەد حەکیم هات و عیلاجی ئەم برینەی قەت نەکرد
تۆ عیلاجی زەخمەکەم کە زوو بە لوقمانم وەرە
چاوەکەم بۆ ڕووی فیراقت دڵ دەناڵێ وەک ڕووباب
بۆ دوو ئەبرۆی میسلی تاقت بەندی جەرگم بوو کەباب
هەرکەسێ هات و وتی من عاشقم بڕوا مەکە
تا لەسەر گۆنای نیشانەی زەخمی مارانگاز نەبێ
ڕۆژی جەژنە چاوەکانم مەوسمی ئازادیە
بۆ بەڵا گەردانی باڵات قۆچی قوربانم وەرە
من کە سووتانم نەدیوە مەنعی گریانم مەکە
عاشقی ڕووتم بەقوربان تیرە بارانم مەکە

سه‌رچاوه‌کان:
۱-لازاریف م. س و دیگران، (۱۳۸۶). تاریخ کردستان، مترجمین کامران ایمن آوه، منصور صدقی. تهران، فروغ.
ئه‌نتۆنی، گیدنزو (۲۰۰۹). حه‌سه‌ن ئه‌حمه‌د مسته‌فا، “کۆمه‌ڵناسی”، هه‌ولێر، چاپخانه‌ی ئاراس.
۲-کاکه‌وه‌یس، حه‌کیم. (وه‌رگێڕان “لسان الکرد”) زمانی کورد، (نووسینی مه‌سعود محه‌ممه‌د)، چاپخانه‌ی حه‌وادس-هه‌ولێر، .۱۹۸۷
۳-یه‌عقووبی، حوسێن، زمان، وەرگێڕان و په‌یوه‌ندی کولتووره‌کان (نووسین و وەرگێڕان)، وەرگێڕانی: ئیسماعیل زارعی، چاپخانه‌ی دەزگای ئاراس، کۆلێژی په‌روەرده، سۆران، چاپی یه‌که‌م-هه‌ولێر .۲۰۰۷
۴-یاری، زانکۆ، زمان و وێژه‌ی کوردی، ڕابردوو و کێشه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان، وتار، به‌شی دووه‌م (زمانی کوردی له ڕابردوودا)، خاکه‌لێوه‌ی
۵-دیاکونوف، ا.م، بی‌تا، تاریخ ماد، ترجمه‌ی کریم کشاورز، ۱۳۷۷، چاپ چهارم، تهران: انشارات علمی‌فرهنگی.
۶-اوشیدری، جهانگیر. دانشنامه مزدیستا، واژه‌نامه توضیحی آیین زرتشت. چاپ اول. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۶.
۶-ارفع، حسن، کُردها، یک بررسی تاریخی و سیاسی، به کوشش و ویرایش محمد رئوف مرادی، چاپ اول، نشر آنا ۱۳۸۲.
۷-Toufiq Wahby; (The Origins of the Kurds and their Language), Sweden, 1982.

zanko.yari@yahoo.co.uk

نووسین و لێکۆڵینه‌وه: زانکۆ یاری

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

نگاهی به سوانح دلخراش جاده‌ای در راه‌های استان کردستان

گوش‌هایی که نمی‌شنوند و چشم‌هایی که نمی‌بینند

بامداد سەشنبه ۲۰ تیر درحالیکه غالب مردم براساس نظم و گردش شبانەروز در بستر خواب بودند جمعیتی از شهر سنندج، به اقتضای نیاز و کار ضروری عزم سفر کردند تا در این گردش روزگار به نیازهای خود پاسخ دهند اما انگار مقدر چنین بود که به مقصد نرسند و در همان ابتدای سفر راهی دیار باقی شوند. حادثه دلخراشی که به سبب ارتباطات پیشرفته و شبکەهای اجتماعی خواب را در همان نیمەهای شب از چشم هموطنان ربود و به خبر اول خبرگزاری‌های ایران تبدیل شد، به گونەای که سه روز عزای عمومی اعلام شد و مقامات کشور از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا بسیاری از وزرا و شخصیت‌های مطرح کشور با صدور پیامهایی به ابراز همدردی با مردم داغدار کردستان پرداختند و  روز پنجشنبه نیز خبر آن در صفحه اول همه روزنامەهای سراسری قرار گرفت. مرگ دست کم ۱۱ نفر که به سبب نوع حادثه قلب بسیاری‌ها را جریحەدار کرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد تلخ ایجاد موجی از حزن و اندوه در عرصه استانی و ملی بود که اگر نبود این ابراز همدردی‌ها شاید تالم ناشی از آن برای  خانواده‌های داغدار قابل تحمل نبود. اما پیرامون این سانحه نکاتی قابل تامل است که بیان آن ضروری به نظر می‌رسد: ۱- تلنگری بود به مسوولان که هشدار رسانه‌ها و کارشناسان را جدی بگیرند. نقطه وقوع حادثه به عنوان مکانی حادثه خیز بارها مورد نقد قرار گرفته بود اما دریغ از یک پاسخ منطقی! ۲- بارها گفتیم و بار دیگر تکرار می‌کنیم، مردم کمبودها و ناملایمات را تحمل می‌کنند اما بی‌توجهی، اهمال، فخرفروشی و بی‌عدالتی ازسوی مسئولان را تحمل نمی‌کنند. شکی نداریم که با هزینه چندبرابرهم که شده این مسیر تحت فشار افکارعمومی در کوتاه‌ترین زمان اصلاح خواهد شد، همچنانکه قطعه‌ای از مسیر راه سنندج- حسین آباد، در سال 1382 پیش پس از واژگونی تانکر حامل مواد شیمیایی MTBE و سرازیر شدن مواد آن به داخل آب سد قشلاق بلافاصله اصلاح شد، آیا بهتر نیست قبل از وقوع حوادث تلخ و تحمیل هزینه‌های بسیار گوشها را بروی انتقادات بگشایند و اینقدر بیخیال نباشند. حتما باید جان چند نفر گرفته شود تا معبری حادثه خیز اصلاح شود؟ 3- بارها از تردد تانکر‌های نفتکش در جاده‌های کردستان به عنوان ارابەهای مرگ و کابوس نام برده شده است و سال‌هاست واژگونی تانکر‌ها که نفت و مشتقات نفتی عراق را از طریق جاده‌های باریک و ناامن کردستان به ویژه مریوان و سنندج به ایران می‌آورند یا محصولات نفتی فراوری شده مانند بنزین و گازوئیل را به آن کشور منتقل می‌کنند، همچون کابوسی مردم و محیط زیست منطقه کردستان را تهدید می‌کند. گفته می‌شود در سوآپ نفتی ایران و عراق روزانه ۳۰ تا ۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق مرز به پالایشگاه‌های کرمانشاه، شازند، تهران و تبریز انتقال داده می‌شود و ایران معادل آن را در بنادر صادراتی جنوب تحویل مشتریان عراق می‌دهد. آمار تردد روزانه از ۶۰ تا ۴۰۰ کامیون در محور مریوان – سنندج که یکی از باریک‌ترین و ...