رفتن به بالا

روزنامه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی رۆژان

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • دوشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۷
  • الإثنين ۱۴ جماد أول ۱۴۴۰
  • 2019 Monday 21 January

  • روزنامه روژان

    صاحب امتیاز و مدیر مسوول: سلیمان الله‌مرادی

    ..............................................................

    نشانی: سنندج - میدان آزادی - انتهای کوچه سجادی (کوچه رزان) - پلاک ۱۱۵

    کد پستی: ۳۳۹۵۳-۶۶۱۳۷

    ..............................................................

    تلفن: ۳۳۲۳۸۵۴۵-۰۸۷

    ای‌میل: info@rojanpress.com

    کانال تلگرام: rojanpress@


اوقات شرعی

  • سه شنبه ۷ تیر ۱۳۹۵ - ۰۰:۴۱
  • کد خبر : 638
  • هفته‌نامه روژان
  • چاپ خبر : گنج مرز و رنج مرزنشینان

اگرچه مبادله کالا در مرزها در طول سالیان دورو دراز برای مرزنشینان ممر درآمدی محسوب می‌شود اما این درآمد هرگز ثبات نداشته و به نسبت سیاستهای انقباضی دولتهای دو طرف دچار نوسان شده است. کما اینکه در ماههای گذشته شاهد بستن بسیاری از معابر کولبری در طول نوار مرزی بودیم و اعتراض بسیاری از مرزنشینان را به همراه داشت.

هوشیار حسابی: مرز برای کردستان هم نعمت بوده است و هم مایه آوارگی و دربدری. حال که سرنوشت این مردم به استقرار در نوار مرزی بین ایران و عراق رقم خورده بهتر است ما هم با دیدگاه اغلب مسوولان کشوری خود را وفق داده و از نگرانیها و آفتها و آسیبهای آن چشم‌پوشی کرده به نعمتها و فرصتهای آن بپردازیم. اگرچه سهم کردستانیها و ساکنین شهرهای مرزی از این فرصت لااقل در سه دهه اخیر غیر از آوارگی و دربدری چیز دیگری نبوده است و درآمد اندک مبادلات مرزی نیز در پاره ای موارد به قیمت جان مرزنشینان تمام شده است.
البته اگر بدبینانه هم به قضیه ننگریم در مواردی موجب رونق اقتصادی و جلب مسافران نیز بوده است. برای نمونه شهر مرزی بانه تا چند سال پیش تنها یک خیابان با تعدادی مغازه و عرضه محصولاتی محدود داشت اما اینک شاهد پاساژها و مغازه های بزرگ عرضه کالا هستیم.
اگر چه قاچاق برخی کالاها نظیر چای، صابون، سیگار، تنباکو و برخی دیگر از اقلام بهداشتی و آرایشی در شهرهای مرزی ریشه در گذشته‌های دور دارد اما عرضه محصولات متنوع لوکس و فانتزی ساخت کشورهای چین، کره و ترکیه که شامل انواع کالاهای صوتی و تصویری، بلورجات، گوشی تلفن همراه، پوشاک، اسباب بازی و انواع محصولات خانگی هرگز به این حد گستردگی نبوده است.
به باور بسیاری از کارشناسان، عرضه محصولات خارجی که اغلب بدون مجوز و از مجاری غیرقانونی به داخل کشور هدایت می شود، نه تنها اقتصاد کردستان بلکه بازار شهرهای بزرگ غرب کشور و حتی تهران را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
اغلب جوانان و نیروی کار شهرهای مرزی به سبب دسترسی آسان به قاچاق کالا و همچنین سودآوری آن، جذب شبکه‌های خرد و کلان قاچاق می‌شوند، از هر ۱۰ خودرویی که در مسیرهای منتهی به بانه در تردد هستند ۲ تا ۳ مورد وانت‌های تویوتا، سی اف، انوع جیپ و دیگر خودروهای شاسی بلند با رانندگانی جوان است که چون باد در حرکت هستند و کمتر اصول رانندگی را رعایت می‌کنند. تردد شتاب‌آلود رانندگان جوان این خودروها که به جابجایی کالاهای قاچاق مبادرت می‌کنند در کنار کامیونهای حمل ترانزیت به ویژه تانکرهای حامل مواد سوختی، سلامت عبور و مرور در محورهای کردستان به ویژه اطراف شهرهای مرزی را به شدت به مخاطره انداخته است.
اگرچه مبادله کالا در مرزها در طول سالیان دورو دراز برای مرزنشینان ممر درآمدی محسوب می‌شود اما این درآمد هرگز ثبات نداشته و به نسبت سیاستهای انقباضی دولتهای دو طرف دچار نوسان شده است. کما اینکه در ماههای گذشته شاهد بستن بسیاری از معابر کولبری در طول نوار مرزی بودیم و اعتراض بسیاری از مرزنشینان را به همراه داشت.
هم اکنون ۸ مرز رسمی بین ایران و عراق وجود دارد: تمرچین(حاج عمران) ، باشماق (مریوان)، پرویزخان (قصر شیرین)، خسروی (قصر شیرین)، مندلی (سومار) ، زرباطیه (مهران)، الشیب (چذابه) و شلمچه که از این ۸ مرز رسمی ۶ تای آنها در شهرهای کردنشین واقع شده‌اند. علاوه بر این، بازارچه‌های مرزی در شهرهای دیگری مانند قاسم‌رش(سردشت)، سیران بند (بانه)، سیف (سقز)، شوشمی (پاوه)، شیخ صالح (جوانرود)، تیله کو (سرپل ذهاب) و دهلران (دهلران) وجود دارد که معابری برای کولبران هستند تا کالاهایی را از طریق مرز وارد کشور کنند و از این راه درآمدی برای خود کسب کنند. در ماههای اخیر با بسته شدن این مرزها صدای بسیاری از مرزنشینان بلند شد چرا که غیر از کولبری مشغله و درآمد دیگری ندارند.
آنچه مشخص است این است که قاچاق کالا، آسیب‌هایی را به اقتصاد کشور وارد می‌کند اما مگر در شهرهای کردنشین جایگزینی برای اشتغال جوانان وجود دارد؟ در استان‌هایی مانند اصفهان و اراک آمار بیکاری صفر است، اما در استان‌ کردستان خبری از صنایع مادر و سایر صنایع پیشرو نیست تا در صورت جای‌گزینی برای قاچاق از آن حمایت ‌شود.
مقایسه شاخص‌های توسعه اقتصادی استان کُردستان با دیگر مناطق کشور، از وجود نابرابری در امر سرمایه‌گذاری و توجه دولت به این مناطق حکایت دارد و باعث گردیده ‌است اهالی شهرهای مرزی کُردستان به این شغل پر مخاطره و طاقت فرسا روی بیاورند. یکی از عوامل اصلی گسترش کولبری، نبودن فرصت‌های شغلی، فقدان کارخانجات و واحدهای بزگ تولیدی و کارگری در شهرهای کُردستان ‌است.
در این باره به عنوان یک شاخص کلیدی می‌توان به درآمد سرانه اشاره کرد، که بر اساس نتایج حسابهای منطقه‌ای سال ۱۳۸۵ میزان درآمد سرانه استان کردستان یک میلیون و ۵۷۰ هزار تومان بوده، در حالی که میانگین کشوری آن حدود سه میلیون و ۳۸۰ هزار تومان است. بر این اساس درآمد سرانه استان تنها حدود ۴/۴۶ درصد درآمد سرانه میانگین کشوری است و از حیث این شاخص، استان رتبه ۲۹ را در کل کشور به خود اختصاص داده‌است. از طرف دیگر سهم استان کردستان از کل تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۱۳۸۵ تنها حدود ۹۵/۰ درصد یعنی کمتر از یک درصد بوده‌ و از این لحاظ حائز رتبه ۲۳ در کل کشور است و بر اساس آمارها، استان کردستاندر پایان سال ۱۳۸۸ از حدود ۲۷ درصد راه‌های اصلی و فرعی و روستایی برخوردار بوده ‌است که میانگین کشوری از نظر برخورداری از این لحاظ، برابر ۵۶درصد بوده، که از این حیث استان کردستان رتبه ۲۰ را در کل کشور به خود اختصاص داده‌ است. طبق آمار غیر رسمی بین ده تا بیست هزار کارگر مرزی ۱۳تا ۶۰ سال در کار کول‌بری مشغول هستند. آمار واقعی و صحیح بسیار بیشتر از این مقدار است. علاوه بر افرادی که به صورت مستقیم به این حرفه اشتغال دارند، به صورت غیر مستقیم نیز جمعیتی چندین برابر این آمار، درآمدشان به کولبری وابسته است. در چنین شرایطی طبیعی است که بستن معابر کولبری به صورت مستقیم روی زندگی این افراد و خانوادشان تاثیرگذار است.
باید خاطرنشان کرد که راه قاچاق را هرگز نمی توان بصورت کامل بست، آنچه اتفاق می‌افتد سخت تر شدن فرآیند قاچاق است و گرنه مرزها آنقدر طولانی هستند که هیچ گاه نمی‌توان آنها را به صورت کامل بست. این مسئله‌ای نیست که تنها کشور ما با آن روبرو باشد، بلکه حتی بزرگترین و قدرتمندترین کشورهای جهان نیز با این پدیده روبرو هستند؛ به عنوان مثال آمریکا هرگز نتوانسته مرز مکزیک با خود را کاملا کنترل کند یا ببندد. در ایران نیز با بسته شدن معابر راحت تر و معمول، معابر جدید و سخت تر جایگزین خواهد شد که هزینه تمام شده کالای وارد شده را افزایش می دهد. علاوه بر این هر ساله ما شاهد کشته شدن تعدادی از این کولبرها در اثر برخورد با آنها و یا حوادث حین راه هستیم. اینها همه نشان از این مسئله دارد که باید راهکاری اساسی برای این مسئله اندیشیده شود.
اگرچه نمی توان به صورت قطع گفت علت بسته شدن معابر مرزی در دوره اخیر چه بوده است، اما می توان از مسائل امنیتی و خطر ورود تروریسم با توجه فضای ناامن منطقه خاورمیانه و نظارت کم بر معابر غیر رسمی به عنوان مهمترین عامل در انسداد معابر کولبری نام برد؛علاوه بر آن  ازاجرای طرح کارت اعتباری برای حمایت از کالای ایرانی و تولید داخلی، اختلاف نهادها نظامی امنیتی با نهادهای دولتی و قوه مجریه بر سر درآمد این معابر و نظارت بر آنها و در نهایت مبارزه با پدیده روز افزون قاچاق کالا که هر روز در حال افزایش است می‌توان به عنوان دیگر عوامل نام برد.
اگرچه نیمه دوم سال گذشته معابر کولبری بسته شد اما اوایل سال جاری مقامات کشور از بازگشایی موقت آن خبر دادند و مطابق اخبار منتشره هم اینک داد و ستد کالا در این معابر در جریان است. با این حال از آنجا که استاندار کردستان گفته است که بازگشایی مرز به صورت موقت خواهد بود بهتر است وزارت کشور ضمن هماهنگی با نیروهای مرزبانی و نظامی ترتیبی اتخاذ کنند تا روال کار در این معابر به صورتی پایدار درآید و درآمد مرزنشینان محروم از امکانات بیش از این دچار نوسان نشده و درآمد آن نیز صرف امور مرزی و تقویت بعد نظارتی شود و آن دسته از مرزنشینان که غیر از کولبری درآمد دیگری ندارند لااقل با آسودگی خاطر و راحتی خیال به این کار سخت و مشقت بار ادامه دهند. با توجه به اینکه در مناطق مرزی توسعه اقتصادی پایدار شکل نگرفته است و مردم راهی مطمئن برای تولید ثروت سراغ ندارند بدون شک معابر مرزی تا حدی می تواند مشکلات این بخش را حل کند.
البته در استان کردستان در کنار فعالیت های اقتصادی در قالب کول بری؛ صادرات، واردات و ترانزیت کالا نیز از طریق سه بازارچه مرزی و سه گمرک رسمی انجام می شود اما عایدات آن برای کردستانیها تنها ترافیک سنگین جاده‌ای و حوادث مرگبار رانندگی است.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت روژان

به یاد کاک رحیم ذبیحی

هژیر الله‌مرادی انگار همین دیروز بود به دفتر روژان آمد، مانند همیشه با چهره‌ای خندان و چند ایده جدید که انجام هرکدام می‌توانست چراغی روشن فراروی نسل آینده باشد، کاک رحیم تنها یک کارگردان و فیلمساز عادی نبود. او غم مردم داشت و پشت هرکدام از آثارش می‌توان انبوهی از رنج و مرارت را دید. خود می‌گوید: غمی انسانی از من یک فیلمساز ساخت. در باره روژان نیز گفت: همان نشریه‌ای است که سالها انتظار بودنش را داشتیم. مرگ حق است اما افسوس که برای رحیم ذبیحی زود بود و طرحهایش ناتمام ماند. از تهیه فیلمی بنام «روزی، روزگاری شهرمان بانه» حرف می‌زد که نگاهی به وقایع تلخ روزهای جنگ و بمباران شهر داشت، وقایعی که بخشی از تاریخ فرهنگ پایداری کردستان را می‌توانست ثبت کند، فراخوان طرح را ما در روژان هم منتشر کردیم اما حیف که دست اجل مهلت نداد و خیلی زود روح بلندش به آسمان پرکشید و همه ما را در غم فقدان خود سوگوار کرد، روحش شاد و یادش گرامی.