مقالات
کد خبر : 3908
دوشنبه - ۲۰ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۸:۲۹

روزنامه‌نگاران فقیر!

ارتباطات فکری لازمه زندگی اجتماعی است. تا پایان قرن بیستم میلادی، در جوامع پیشرفته‌ی انسانی که هزاران و حتی میلیون‌ها نفر در شهرها و کشورهای مختلف زندگی می‌کردند، دیگر برای افراد امکان تماس و گفتگوی متقابل، چهره‌به‌چهره موجود نبود و افراد ناچار بودند از راه‌های دور به طور غیرمستقیم و با واسطه با هم ارتباط داشته باشند. در چنین شرایطی رسانه‌های جمعی، جانشین ارتباطات حضوری و شفاهی شد و پیام ارتباطی که در تماس رودررو، جنبه لفظی یا اشاره‌ای داشت و از دو عنصر اصلی ارتباط ـ گوینده و شنونده یا بیننده ـ مجزا نبود، از این دو عنصر جدا نمی‌شد و پیامها به صورت نوشته دستی یا چاپی، واسطه ارتباط غیرمستقیم قرار می‌گرفت و از طریق نامه یا کتاب یا روزنامه انتقال می‌یافت.
ارتباط غیرمستقیم و باواسطه برخلاف ارتباط مستقیم دیگر جنبه شخصی ندارد. زیرا در چنین ارتباطی پیام-دهندگان و پیام‌گیرندگان یکدیگر را نمی‌شناسند. نویسنده و مؤلفی که کتابی تهیه می‌کند، تصورات یا مقاصد خود را برای افرادی معین و مشخص بیان نمی‌نماید. خوانندگان کتاب، هزاران نفر افراد ناشناسی هستند که هرگز نویسنده را ندیده‌اند و امکان دیدار او را نیز کمتر پیدا می‌کنند و اگر هم بخواهند در کتاب با وی تماس بگیرند ممکن است با ارسال نامه و ایمیل نظریات خویش را بیان کنند. گردانندگان و همکاران روزنامه‌ها و مجله‌ها نیز که اخبار و اطلاعات و مطالب آموزشی یا تفریحی تهیه می‌نمایند، عامل ارتباط با ده‌ها و صدهاهزار نفر خواننده‌ای هستند که هرروز یا هرهفته صفحات یا ستو‌ن‌های گوناگون مطبوعات را مطالعه می‌کنند، اما بین مدیران مطبوعات و روزنامه‌نگاران با خوانندگان آنها نیز ارتباط شخصی وجود ندارد. از لحاظ گردانندگان مطبوعات، خوانندگان افرادی بی‌نام و نشان هستند و خوانندگان هم با آن‌که گاهی اسامی مدیران و روزنامه‌ها و مجله‌ها و یا روزنامه‌نگاران را مشاهده می‌کنند، آنان را به خوبی نمی‌شناسند.
ارتباط غیر مستقیمی که از طریق مطبوعات پرتیراژ و مخصوصاً وسایل ارتباط نوین نظیر رادیو و تلویزیون و ماهواره بین گروه‌های وسیع انسانی ایجاد می‌گردد، ارتباط توده¬های یا جمعی نامیده می‌‌شود. این نوع ارتباط بین هزاران و میلیون‌ها نفر افراد ناآشنایی که در شهرها و کشورهای گوناگون به صورت گروه‌های انبوه زندگی می کنند، پدید می‌آید.
روزنامه و فضای مجازی هر دو رسانه‌هایی هستند که پیام نویسنده و تولیدکننده اطلاعات را به مخاطب انتقال می‌دهند، امروزه با توسعه فضای مجازی و فراگیرشدن گستره آن با تأثیر بر همه آحاد جامعه و این‌که این رسانه به سهولت دردسترس بیشتر طبقات جامعه است و مرزهای اطلاعات را برداشته و سواد رسانه‌ای از طریق این رسانه نوین بیشتر از بقیه فراگیر شده است. از قدیم گفته‌اند که: «هر خوبی ممکن است یک بدی هم داشته باشد» و واقعیت این است فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی با همه فراز و نشیب‌ها و با همه خوبی و بدی‌هایش برای نقش روزنامه و روزنامه‌نگاران چالش‌های زیادی را ایجاد کرده است.
در شرایط امروز دفاتر روزنامه‌ها و نشریات و خود روزنامه‌نگاران، باید روند نقش‌آفرینی‌هایشان را در جامعه اصلاح کنند یعنی آن را بهبود بخشند و ضرورت دارد روزنامه‌نگاران به صورت حضوری و در فضای مجازی، در بطن جامعه به ایفای نقش بپردازند، یعنی نویسنده از آن حالت ناشناسی و گمنامی درآید و جامعه باید به آن سطح برسد که مقام نویسنده را ارج نهند و او هم با افتخار اعلام هویت کند، برای نمونه؛ علی‌رغم ادای احترام کامل به ساحت فرهنگیان عزیز و معلمین دلسوز و این پیامبران امروز، هر معلمی و هر کارمندی در وزارت آموزش و پرورش از مقام بالا تا سطح پایین اداره و مدرسه، با نهایت افتخار در جامعه خود را شخصیتی فرهنگی و حتی برتر می‌داند و خانه فرهنگیان و اماکن اسکان فرهنگیان در سراسر کشور و سایر امتیازات و حقوق ماهیانه برای آنها، هویت و واقعیت دارد؛ اما در مقابل، اکثراً روزنامه‌نگارها به خاطر وضعیت بد جامعه، با نهایت مظلومیت، وقتی در گروه‌های اجتماعی و طبقات جامعه از هویت آنها سوال می‌شود، خیلی عادی و طبیعی اعلام می‌دارند: من روزنامه‌نگار فقیر و (؟) هستم که سالهاست قلم می‌زنم و…، هزاران درد، برای دفاع از نویسندگان و روزنامه‌نگاران پیشنهاد می‌شود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای دفاتر روزنامه-نگاران و نشریات طرح‌ها و ایده‌هایی ایجاد کند که نقش مفید و موثر روزنامه‌نگاران را بر افکار عمومی و توده مردم نشان دهند و برای محقق شدن این خواسته مهم، سازمان صدا و سیما، ادارات و سازمانهای فرهنگی و اجتماعی، سازمان‌های مردم‌نهاد و مجامع دانشگاهی در این مساله نقش به‌سزایی خواهند داشت، حقیقتاً پدید آمدن فضای مجازی و سهولت دسترسی آحاد جامعه به اینترنت و اطلاعات روز، فراوانی مراجعه مردم به روزنامه را کم کرده است، در حالی که اطلاعات مفید و موثر، مستند و قابل قبول را روزنامه‌نگاران و اهل قلم در رشته‌های گوناگون قلم می زنند( حتی برای فضای مجازی)؛ باید به نویسندگان توجه شود و مورد حمایت جدّی دستگاه حاکم قرارگیرند، تا آنها هم با آگاهی بالا و نگرش مثبت و با سلاح علم و دانش و با رعایت اصول سه‌گانه عزت، حکمت و مصلحت، واقعیات اجتماعی را با دانش روز و اطلاعات مفید طرح کنند و با مدارک متقن، در اختیار جامعه قرار دهند.